Participatieladder ordent praktijkvoorbeelden cliëntenparticipatie

artikel - 27 november 2012
Participatieladder ordent praktijkvoorbeelden cliëntenparticipatie

Het kennisprogramma Cliëntenparticipatie gebruikt de participatieladder van Edelenbos e.a. (1998) om praktijkvoorbeelden van cliëntenparticipatie te ordenen. De participatieladder geeft aan in hoeverre burgers/cliënten zijn betrokken bij en invloed hebben op het beleid van de gemeente of instelling. De participatieladder heeft zes niveaus: informeren, raadplegen, adviseren, coproduceren, meebeslissen en zelfbeheer. De doelen van de treden zijn verschillend. Evenals de tijdsbesteding: participatie op het niveau van raadplegen kost vaak minder tijd dan adviseren.

Hieronder vindt u van de meest voorkomende treden op de ladder een korte beschrijving met daarbij een aantal praktijkvoorbeelden. Voor meer treden, praktijkvoorbeelden en informatie kunt u de publicatie Cliëntenparticipatie in beeld downloaden.

1. Informeren en signaleren

Hier vindt u voorbeelden van cliëntenparticipatie waarbij burgers/cliënten ervaringen uitwisselen en elkaar en/of de beleidsmakers informeren. De informatie levert signalen op over knelpunten in het gemeentelijk beleid of in de hulp- en dienstverlening. Bij deze vorm van cliëntenparticipatie bepaalt de beleidsmaker zelf de agenda voor besluitvorming. Betrokkenen hebben geen inbreng in de beleidsontwikkeling.

Vormen en praktijkvoorbeelden
Informeren kan via informele bijeenkomsten, filmpjes, meldpunten, media-acties of social media.

  1. Mysterie Guest Project
  2. Makkers Unlimited

2. Raadpleging

Bij deze vorm van cliëntenparticipatie bepaalt de beleidsmaker in hoge mate zelf de agenda. De betrokkenen zijn gesprekspartners bij de ontwikkeling van beleid. De beleidsmaker verbindt zich niet aan de resultaten van de gesprekken. MOVISIE heeft deze trede verder onderverdeeld in individuele raadpleging, groepsraadpleging, creatieve raadpleging, raadpleging door de doelgroep zelf en raadpleging door e-participatie.

Individuele raadpleging

Bij individuele raadpleging worden burgers/cliënten individueel bevraagd. Individuele raadpleging levert een brede, globale input op en zicht op de belangrijkste thema’s voor de doelgroep.

Vormen en praktijkvoorbeelden
Tevredenheidsonderzoek en enquêtes zijn voorbeelden van individuele raadpleging, al dan niet digitaal. Kijk ook bij ‘raadplegen via e-participatie'.

  1. Vormen van tevredenheidsonderzoek: CQ-index
  2. Thermometer

Groepsraadpleging

Als burgers/cliënten in een groep worden bevraagd spreken we over groepsraadpleging. Groepsraadpleging verheldert de wensen van cliënten en levert knelpunten en suggesties op voor verbeteringen.

Vormen en praktijkvoorbeelden
Groepsraadpleging vindt plaats via bijeenkomsten met burgers/cliënten, zoals panels, focusgroepen of huisvergaderingen. Deze vorm van raadpleging krijgt ook vorm door met burgers/cliënten mee te lopen in hun wijk of in de instelling waar zij verblijven. U vindt hier ook een aantal specifieke gespreksmethoden.

  1. Shadowing
  2. Tea for Two  
  3. Werken aan Wensen
  4. Spiegelgesprekken
  5. Klankbordgroep Dak – en Thuislozen
  6. Kapstokoverleg

Creatieve raadpleging

Creatieve raadpleging is een vorm van cliëntenparticipatie waarbij minder mondige burgers/cliënten worden uitgenodigd om hun stem te laten horen. Creatieve raadpleging is een belevingsgerichte vorm van cliëntenparticipatie waarbij de belevingswereld van individuele cliënten zichtbaar wordt.

Vormen en praktijkvoorbeelden
Bij creatieve raadpleging zetten cliënten zelf instrumenten in, zoals een camera, dagboek/ervaringenboek, memorecorder, ansichtkaarten, fotoalbum/plakboek en plattegronden.

  1. Visuele prikkelmethode
  2. Dagboekmethode
  3. Ziekenhuiservaringen in beeld
  4. (Wmo)beleid maken met persona’s

Raadpleging door doelgroep zelf

Hier vindt u voorbeelden van cliëntenparticipatie waarbij één of meer mensen uit de doelgroep als intermediair optreden. Raadpleging door de doelgroep levert signalen, knelpunten en behoeften op. Bijkomend voordeel: mensen worden aangesproken op hun capaciteiten en versterken hun eigen kracht door als intermediair op te treden.

Vormen en praktijkvoorbeelden
Deze vorm van raadpleging kan plaatsvinden via ambassadeurs van bepaalde doelgroepen, maar ook door mensen uit de doelgroep te trainen om anderen te interviewen.

  1. Peer Consultatie
  2. Present zijn
  3. Wmo-ambassadeurs

Raadpleging door e-participatie

Bij e-participatie gaat het om digitale vormen van cliëntenraadpleging. Met e-participatie bereikt u een grote groep cliënten en specifieke groepen, zoals jongeren en mensen met psychische en fysieke beperkingen.

Vormen en praktijkvoorbeelden
E-participatie werkt zowel bij groepsraadpleging als individuele raadpleging. Dit kan via e-mail en digitale vragenlijsten, maar ook via filmpjes op YouTube en virtuele werelden en contactsites zoals Facebook.

  1. www.deeljezorg.nl
  2. Bereik uw achterban via social media
  3. www.mijnborne2030.nl
  4. Boskoop actief
  5. Opiniewijzer

3. Adviseren

Adviseren is een formele vorm van cliëntenparticipatie. Advisering vraagt veel van de cognitieve en sociale vaardigheden en is daarmee niet voor iedereen even geschikt of aantrekkelijk. Advisering levert een plek op aan de overlegtafel en daarmee invloed op het beleid. Bij deze vorm van cliëntenparticipatie stellen politiek en bestuur samen de agenda op. Beleidsmakers bieden de betrokkenen gelegenheid om problemen aan te dragen en oplossingen te formuleren. Deze ideeën spelen een volwaardige rol in de ontwikkeling van beleid. De politiek verbindt zich in principe aan de resultaten, maar kan bij de uiteindelijke besluitvorming hiervan afwijken.

Vormen en praktijkvoorbeelden
Advisering gebeurt in de vorm van een Wmo- of cliëntenraad, adviesraad of ander overlegplatform. Er is sprake van een structurele wisselwerking met de beleidsmakers. Soms worden burgers of specifieke doelgroepen incidenteel gevraagd om over een bepaald thema te adviseren. Bij advisering worden vooraf afspraken gemaakt over het vervolgtraject en de mate waarin beleidsmakers de resultaten meenemen in het beleid.

  1. Adviesraden en platforms
  2. Burgerpanel
  3. Zeg het ons!
  4. MOVERSoverleg
  5. Wmo-adviesraad 7, 8 en 9

4. Coproduceren

Coproduceren levert gezamenlijke oplossingen op voor problemen waar alle partijen zich in kunnen vinden.  Bij deze vorm van cliëntenparticipatie komen politiek, bestuur en betrokkenen gezamenlijk een agenda overeen. Vervolgens wordt samen naar oplossingen gezocht. De politiek verbindt zich aan deze oplossingen met betrekking tot de uiteindelijke besluitvorming. De participant is samenwerkingspartner. Hier vindt u voorbeelden van een procesaanpak die leidt tot coproductie.

Vormen en praktijkvoorbeelden
Coproduceren gebeurt in de vorm van een procesaanpak met samenhangende fasen: van informeren en raadplegen naar adviseren en uiteindelijk coproduceren.

  1. Smaakmakers
  2. Managers Table
  3. Ik zie ik zie wat jij niet ziet
  4. Een wijk in Beeld
  5. Vijf stappen methoden

 

Reacties

Graag wil ik op de hoogte blijven van ontwikkelingen op het gebied van kwaliteit in de zorg.
Wellicht kunt u me via de mail informatie sturen. Bvd!

Beste I. Rops,

Dat kunnen we zeker. Het handigst is om u in te schrijven voor onze nieuwsbrief, de Movisie Mail, die iedere donderdag uitkomt. Daarin houden we u op de hoogte van alle ontwikkelingen in de sociale sector. U kunt zich hier inschrijven: https://www.movisie.nl/overmovisie/nieuwsbrieven.

Voor meer informatie over langdurende zorg kunt u evt ook bij Vilans terecht: http://www.vilans.nl/

Hartelijke groet,
Moniek Poerstamper
(Movisie)

Reageer op dit artikel

5 + 7 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.