Participatiewet volop in beweging

artikel - 29 april 2013
Afbeelding bij Participatiewet volop in beweging

Als gevolg van de maatregelen uit het sociaal akkoord heeft Staatssecretaris Klijnsma besloten de invoering van de Participatiewet een jaar uit te stellen, dus pas in 2015 van kracht te laten worden. Het sociaal akkoord heeft belangrijke gevolgen voor de context waarin de Participatiewet moet opereren. Tegelijk speelt de discussie over de tegenprestatie naar vermogen.

In dit artikel schetsen we de belangrijkste ontwikkelingen rondom de Participatiewet op dit moment.

Invoering Participatiewet naar 2015 door sociaal akkoord

De Participatiewet is in maart naar de Raad van State gestuurd. Toen was nog het idee dat de wet in 2014 van kracht zou worden. Deze invoeringsdatum is niet meer haalbaar door het sociaal akkoord dat werkgevers, werknemers en het Rijk hebben gesloten. De gevolgen van het sociaal akkoord zijn zo verstrekkend, dat besloten is de invoering een jaar uit te stellen tot 2015. Dit heeft een grote impact op het decentralisatieproces waarin gemeenten zitten.

Sociaal akkoord: belangrijkste punten op een rij

Divosa zet de belangrijkste punten uit het sociaal akkoord op een rij:

  • Regionaal arbeidsmarktbeleid op 35 werkpleinen
    Op de 35 werkpleinen moeten regionale werkgevers en vakbondsbestuurders samen met de wethouders van betrokken gemeenten een regionaal arbeidsmarktbeleid tot stand brengen.
     
  • 35 werkbedrijven voor Wajongers en SW-geïndiceerden
    Daarnaast komen 35 Werkbedrijven, gevormd uit de huidige SW-bedrijven, die verantwoordelijk worden voor het aan het werk helpen van Wajongers en SW-geïndiceerden. Zij komen in dienst van het werkbedrijf en groeien door naar 120% van het wettelijk minimumloon. Ook daarbij worden regionale ondernemers en wethouders 'nauw betrokken'. Mensen die niet voor de Wajong in aanmerking komen, kunnen ook een beroep doen op het werkbedrijf. Ook zij komen in dienst van de gemeente, tegen een vergoeding op bijstandsniveau.
     
  • Nieuw rijksorgaan bepaalt arbeidsgeschiktheid
    Het UWV - dat samen met CIZ wordt samengevoegd tot een nieuw rijksorgaan - wordt verantwoordelijk voor de keuring van de mate van arbeidsgeschiktheid en van de behoefte aan zorg en extra ondersteuning.
     
  • Gefixeerd budget voor gemeenten
    Gemeenten krijgen een gefixeerd budget voor het geheel, waarmee ze hun bijdrage aan het werkbedrijf kunnen betalen. In de landelijke 'Werkkamer' zullen sociale partners samen met de VNG in de komende maanden de werkwijze ontwikkelen voor de 35 Werkpleinen en Werkbedrijven.

Vraagtekens bij gevolgen sociaal akkoord voor participatiewet

Zowel Divosa als Cedris en de VNG hebben hun vraagtekens bij deze gevolgen. Cedris stelt een aantal vragen bij het akkoord en de gevolgen voor de Participatiewet. Een van de vragen is hoe de 35 werkbedrijven zich verhouden tot de nu bestaande 90 werkbedrijven. De VNG noemt het akkoord ‘een rem op de decentralisaties’. Met name het idee van een centrale keuringsinstantie, die ontstaat door het samenvoegen van CIZ en het UWV, wordt als een belemmering gezien voor het kijken vanuit mogelijkheden van mensen. Een zienswijze die juist moest worden versterkt door de decentralisaties.

Tegenprestatie of participatiebaan

Naast de discussie over het sociaal akkoord, speelt ook de discussie over de tegenprestatie naar vermogen, zoals deze is opgenomen in de participatiewet, volop. Al sinds de invoering van  de nieuwe bijstandswet, op 1 januari 2012, bestaat de mogelijkheid tot het vragen van een tegenprestatie naar vermogen in ruil voor de uitkering. Het voornemen is om deze tegenprestatie verplicht te maken en op te nemen in de  Participatiewet. Maar wat nu precies de definitie van tegenprestatie is, daarover is heel veel onduidelijkheid. Stimulansz (Erik Rutten) heeft een inzichtelijk schema gemaakt waarin het onderscheid tussen een tegenprestatie en een participatiebaan helder wordt weergegeven, in het continuüm van vrijwilligerswerk naar dwangarbeid.

MOVISIE organiseert in de komende tijd een aantal trainingen voor gemeenten en vrijwilligersorganisaties die zich oriënteren over de mogelijkheden en onmogelijkheden van de tegenprestatie.

Ophef over invulling Tegenprestatie naar vermogen

In de praktijk levert de tegenprestatie veel ophef op. Zo werd Orionis Walcheren onlangs door de rechter berispt omdat deze van mening was dat zij in haar aanpak de grenzen van wat een gemeente als tegenprestatie mag vragen overschreed. Het FNV bracht recentelijk een zwartboek uit getiteld Werken in de bijstand, alles behalve gewoon goed werk. Hierin worden ervaringen beschreven van bijstandsgerechtigden die werken met behoud van uitkering. De staatssecretaris heeft in een kamerbrief gereageerd op dit zwartboek. Hierin benoemt ze nogmaals de kaders die wat haar betreft aan de tegenprestatie gesteld moeten zijn. Tegelijkertijd zien we onder ander andere bij Dona Daria in Rotterdam vormen van de invulling van tegenprestatie ontstaan waar uit evaluaties blijkt dat veel deelnemers er positief over oordelen.

Tegenprestatie en vrijwilligerswerk

De vereniging NOV heeft door een advocaat laten uitzoeken wat er wel en niet mag als tegenprestatie. De vrees leeft binnen vrijwilligersorganisaties dat zij mensen zonder intrinsieke motivatie als vrijwilliger aan hun poort krijgen. De vrijwilligersorganisaties kunnen uiteraard wel hun eigen aannamebeleid blijven voeren.

Wat doet MOVISIE

MOVISIE volgt gemeenten die zich voorbereiden op de participatiewet en leveren ondersteuning bij de visievorming op de samenhang bij de drie decentralisaties. Daarnaast wordt gewerkt aan een onderzoek naar de mate van betrokkenheid van WSW-raden bij de ontwikkelingen in de participatiewet. Wilt u uw lokale vraag aan ons voorleggen? Neem dan contact met ons op.

Reacties

Reageer op dit artikel

1 + 0 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.