Participatiewet en de WWB maatregelen: een overzicht

Activering en participatiebevordering in een nieuw wettelijk kader
artikel - 20 juli 2017
Participatiewet en de nieuwe WWB maatregelen: een overzicht

Vanaf 1 januari 2015 is de Participatiewet van kracht geworden. De Wet maatregelen WWB is aangepast en maakt onderdeel uit van de Participatiewet.

We zetten hier de belangrijkste inhoudelijke wijzigingen van de wetten op een rijtje.

In de Participatiewet zijn drie oude wetten opgegaan:

  • De Wet werk en arbeidsondersteuning jonggehandicapten (Wajong)
  • Wet sociale werkvoorziening (Wsw)
  • Wet werk en bijstand (Wwb)

De participatiewet

Het doel van de participatiewet is om meer mensen, ook mensen met een arbeidsbeperking, aan de slag te krijgen. De gemeente is verantwoordelijk geworden voor mensen met arbeidsvermogen die ondersteuning nodig hebben. De wet geeft de gemeenten een aantal instrumenten om te zorgen dat mensen met een arbeidsbeperking een plek op de arbeidsmarkt kunnen vinden. De belangrijkste zijn loonkostensubsidie en beschut werk. Daarnaast zijn er afspraken gemaakt over extra banen.

Gemeenten bepalen op basis van maatwerk wie voor welke vorm van ondersteuning in aanmerking komt.
De gemeente heeft voor de nieuwe doelgroep dezelfde taken als voor mensen met een bijstandsuitkering, namelijk om deze mensen ondersteuning te bieden gericht op arbeidsinschakeling en waar nodig, inkomensondersteuning. Gemeenten bepalen op basis van maatwerk wie voor welke vorm van ondersteuning in aanmerking komt.

Voor wie?

De doelgroep van de Participatiewet bestaat uit:

  • alle mensen die nu onder de Wwb vallen;
  • Wajongers die niet duurzaam 100% arbeidsongeschikt zijn;
  • Wsw doelgroep.

Voor mensen die door hun arbeidsbeperking enkel in een beschutte omgeving kunnen werken, was er in 2014 nog de Wsw. Vanaf 2015 is de Wsw afgesloten voor nieuwe instroom. Wsw-werknemers met een dienstbetrekking houden hun wettelijke rechten en plichten. Gedurende de komende decennia neemt het bestand van Wsw-werknemers door natuurlijk verloop geleidelijk af.

De Wajong is vanaf 1 januari 2015 alleen nog toegankelijk voor jonggehandicapten die duurzaam geen arbeidsvermogen hebben. UWV beoordeelt of iemand recht heeft op Wajong. Mensen die nu een Wajong-uitkering hebben, behouden deze uitkering. Wel zal iedereen met een Wajong-uitkering door UWV opnieuw worden beoordeeld op arbeidsvermogen. Alle huidige Wajongers blijven ook na deze beoordeling bij UWV. Er worden geen huidige Wajongers overgedragen naar gemeenten.

Loonkostensubsidie

Om het voor werkgevers aantrekkelijker te maken iemand met een arbeidsbeperking in dienst te nemen, krijgt de gemeente de mogelijkheid om loonkostensubsidie te verstrekken. Loonkostensubsidie kan worden ingezet voor mensen die niet het wettelijk minimumloon kunnen verdienen. Het gaat dus om mensen die per uur niet volledig productief zijn. De loonkostensubsidie wordt verstrekt aan de werkgever en kan, waar nodig, structureel worden ingezet. Loonkostensubsidie kan ook worden ingezet voor werknemers die op een beschutte werkplek werken.

Beschut werk

Tegelijkertijd met het afsluiten van de Wsw is de opbouw van beschut werk begonnen. Wat is beschut werk? Beschut werk is bedoeld voor mensen die door hun lichamelijke, verstandelijke of psychische beperking een zodanige mate van begeleiding en aanpassingen van de werkplek nodig hebben, dat niet van een reguliere werkgever mag worden verwacht dat hij deze mensen in dienst neemt. Met de voorziening beschut werk kan de gemeente deze mensen toch in een dienstbetrekking laten werken. Deze groep komt in dienst van de gemeente. De gemeente kan deze dienstbetrekking ook organiseren bij een reguliere werkgever die deze begeleiding en aanpassingen wel (met ondersteuning door een gemeente) kan aanbieden. In totaal gaat het om het creëren van 30.000 beschutte plekken. Eind 2015 hadden 1600 beschutte werkplekken gerealiseerd moeten zijn. Dit aantal is bij lange na niet gehaald  Bij het UWV zijn slechts 205 aanvragen gedaan.

Gemeenten krijgen nu vanaf 2017 vijf jaar de tijd om de in 2015 en 2016 niet gerealiseerde plekken als nog in te vullen. Het totaal van 30.000 plekken moet in 2048 gehaald zijn. Ook heeft de Staatssecretaris in dit document de doelstellingen per individuele gemeente over 2017 ingevuld. Meer info over Beschut werk is te vinden op www.beschutaandebak.nl

Samenloop arbeidsmatige dagbesteding/beschut werk

Momenteel werken naar schatting tussen de 40-60.000 mensen op een plek die geduid wordt met de term 'arbeidsmatige dagbesteding'. De financiering van deze vorm van dagbesteding viel voorheen onder de functie begeleiding in de AWBZ. Deze is overgebracht naar de gemeente en opgenomen in de Wmo. Deze beide doelgroepen vertonen grote overeenkomsten. In de praktijk blijkt werk in de arbeidsmatige dagbesteding en de beschutte Wsw behoorlijk vergelijkbaar. Ook de profielen van de mensen vertonen grote overeenkomsten. Arrangementen die beide vormen combineren lijken dan ook voor de hand te liggen.

Extra banen

In het sociaal akkoord hebben werkgevers afgesproken dat er tot 2025 125.000 extra banen voor mensen met een arbeidsbeperking worden gerealiseerd; in totaal 100.000 banen in de marktsector en 25.000 bij de overheid. Deze baanafspraak (ook wel bekend als garantiebanen) staat los van de 30.000 beschutte werkplaatsen die in de komende jaren worden gecreëerd en los van de arbeidsplaatsen waarop nu Wajongers al werken. Als werkgevers de afgesproken extra banen onvoldoende realiseren, treedt een wettelijk quotum in werking. Het quotum houdt in dat op termijn elke werkgever met 25 en meer werknemers een formele verplichting krijgt arbeidsplaatsen open te stellen aan mensen met een arbeidsbeperking en moet betalen voor niet vervulde plekken. Sinds eind 2016 is het via de Praktijkroute eenvoudiger om te bepalen of iemand tot de doelgroep van de banenafspraak behoort, omdat dat op de werkplek zelf kan plaatsvinden,

Nieuwe maatregelen WWB

In de nieuwe maatregelen WWB worden een heel aantal zaken geregeld: uitbreiding inkomensondersteuningsmaatregelen, arbeids- en re-integratieverplichtingen en ook de tegenprestatie naar vermogen. 

Tegenprestatie naar vermogen

Een onderwerp dat in het kader van activering erg relevant is, is de tegenprestatie naar vermogen. De gemeente moet het aan bijstandsgerechtigden opdragen van een significante tegenprestatie regelen bij verordening. Dit biedt de gemeente de ruimte voor het leveren van individueel maatwerk. Het college is verplicht expliciet beleid te ontwikkelen betreffende de inhoud, omvang en duur van de tegenprestatie. In deze verordening kunnen gemeenten vervolgens o.a. opnemen dat vrijwilligerswerk van een bepaalde inhoud en omvang als tegenprestatie is te kwalificeren. Tevens kan de gemeenteraad in de verordening de bepaling opnemen dat, als de belanghebbende mantelzorg verricht, deze geen tegenprestatie wordt opgedragen, zolang hij mantelzorg verricht. De tegenprestatie mag het re-integratiebeleid niet doorkruisen. Het college voert dit beleid vervolgens uit. Verder is ook geregeld dat het college geen tegenprestatie oplegt aan alleenstaande ouders die de volledige zorg hebben voor een of kinderen tot vijf jaar.

Experimenten rond basisinkomen

In juli 2017 zijn de eerste 5 gemeenten begon met experimenten in het kader van de  Tijdelijke regeling experimenten Participatiewet. Hoewel deze experimenten in de pers vaak basisinkomen worden genoemd, gaat het in feite om experimenten  met een ‘regelarme’ bijstand op beperkte schaal en onder strikte voorwaarden. Een maximum van 25 gemeenten, of 4% van het totaal aantal Nederlandse bijstandsgerechtigden, mogen uiteindelijk gaan deelnemen aan de experimenten. Alleen gemeenten die de Participatiewet naar de letter uitvoeren mogen gaan meedoen aan de experimenten. De duur van het project is vastgesteld op twee jaar. Bijstandsgerechtigden gaan deelnemen op vrijwillige basis, en worden ingedeeld in een ontheffings-, een intensiverings- en een vrijlatingsgroep. Alleen de laatste groep krijgt de mogelijkheid tot 199 euro per maand bij te verdienen zonder dat dit consequenties heeft voor de uitkering.

Arbeidsmarktregio's

In de 35 Arbeidsmarktregio’s bundelen gemeenten  de krachten om de optimale match te realiseren tussen werkgevers en werkzoekenden. Deze optimale match wil men realiseren door over de gemeentegrenzen heen te kijken en de samenwerking tussen alle partijen te stroomlijnen. De Programmaraad waarin Divosa, VNG, UWV en Cedris samenwerken, ondersteunt de regio's  hierbij. Meer over de arbeidsmarktregio’s en de Programmaraad kunt u lezen op https://www.samenvoordeklant.nl/programmaraad.  Een model plan van aanpak voor de invoering van de Participatiewet en de WWB-maatregelen en tal van handreikingen zijn te vinden op de website samenvoordeklant.nl.

Aan de slag

Hoe kan het onoverzichtelijke en verkokerde veld van beschermd werk en arbeidsmatige dagbesteding tot een goed functionerend geheel worden gesmeed? In de publicatie Niet voor spek en bonen gaan we op zoek naar hoe dat het beste georganiseerd kan worden. Hoe kunnen gemeenten er in overleg met werkgevers, zorginstellingen, SW-bedrijven en andere betrokken partijen voor zorgen dat deze mensen écht mee kunnen doen als het gaat om werk?

Reacties

Hallo Claude wat bedoel je met graag meer info?
Ik heb nog wel iets betreffende de participatiewet wat ik krom vind, bedoel ja dat?

Graag meer informatie, ik heb namelijk de Bestuurswet het BELEID en de PARTICIPATIEWET in kortgeding voor de RECHTBANK te Utrecht gekregen en begin September zal deze doorgang vinden.

Hallo Claude wat bedoel je met graag meer info?
Ik heb nog wel iets betreffende de participatiewet wat ik krom vind, bedoel je dat?

Reageer op dit artikel

1 + 1 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.