Het participatiewiel: drie voorbeelden uit de praktijk

artikel - 7 april 2014
Afbeelding bij Het participatiewiel: drie voorbeelden uit de praktijk

Het participatiewiel, in 2010 ontwikkeld door Movisie, laat de samenhang zien tussen de verschillende mogelijke activiteiten voor participatiebevordering van kwetsbare mensen. Het wiel is bedoeld als hulpmiddel voor in kaart brengen en / of vormgeven van deze activiteiten binnen een instelling of gemeente. Inmiddels wordt het wiel op veel plekken in het land gebruikt, aangepast voor verschillende organisaties en verschillende doelen. Wilt u het participatiewiel ook gaan gebruiken?

Bekijk hoe andere organisaties het wiel toepassen en laat u inspireren!

Participatiewiel, originele versie

Het Participatiewiel is een instrument ter bevordering van de participatie van kwetsbare burgers.

 In het Participatiewiel zijn de doelen van kwetsbare burgers weergegeven in de rode vakken: zelfstandig functioneren, sociale contacten, maatschappelijk deelnemen, maatschappelijk bijdragen, arbeidsvaardigheden en eigen inkomen. De groene vakken representeren de bijbehorende activiteiten om deze doelen te bereiken. Om maatschappelijk bij te dragen  kan iemand bijvoorbeeld betaald werk of vrijwilligerswerk doen. De blauwe vakken, ten slotte, geven de wettelijke kaders weer. 'De kracht van het participatiewiel is dat het dwingt integraal te kijken naar alle aspecten van participatie. Op deze manier worden ook de verbanden tussen wettelijke kaders en gemeentelijke taken zichtbaar gemaakt. (...) Alleen door integraal te kijken, kunnen eventuele problemen goed worden aangepakt.'  (Kadernota Maatschappelijke Participatie 2012-2015, gemeente Veldhoven. p. 18). NB: U vindt hier nog de oude benamingen voor de wetgeving staan. We wachten met het opnemen van de nieuwe situatie tot de wetgeving is vastgesteld door de Eerste Kamer. Daarnaast kijken we of het wiel nog verdere aanpassing behoeft, bijvoorbeeld waar het gaat om de doelen of benaming van de activiteiten daarbij. Wilt u hierover meedenken? Dan horen wij dat graag! 

Participatiewiel voor activerende zorgcoaching

Een interessante doorontwikkeling van het participatiewiel heeft plaatsgevonden bij onze zuiderburen. De Vlaamse sociale onderneming Levanto heeft het wiel gebruikt om een instrument te ontwikkelen dat ondersteuning biedt in de trajectbegeleiding van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Het participatiewiel wordt door Levanto ingezet als een informatietool en stelt de therapeut, de coach en de cliënt in staat om structuur en overzicht te brengen in het verhaal van de cliënt. Het activeringstraject begint en eindigt met het participatiewiel en biedt een leidraad tijdens de gesprekken tussen de activeerder en de cliënt.

Er is aan het oorspronkelijke wiel een ring toegevoegd die erop gericht is om het netwerk van de cliënt onderdeel te laten zijn van de aanpak. Achter ieder part van het wiel zijn instrumenten toegevoegd die helpen bij het werken aan het doel. De methode Activerende zorgcoaching waar het Vlaamse participatiewiel onderdeel van uitmaakt, is te vinden op: www.activerendezorgcoaching.nl

Uitvoeringsplan gemeente Amsterdam

In het Uitvoeringsplan Participatie Zuidoost (2012) van het stadsdeel Amsterdam Zuid Oost, wordt het Participatiewiel van MOVISIE getoond en uitgelegd. Aan de hand van dit participatiewiel is er een eigen wiel ontwikkeld (zie afbeelding).

In de binnenste ring zijn de zes doelen van het participatiewiel weergegeven. In de twee ringen daarbuiten zijn de programmalijnen uit het participatieprogramma (de gekleurde blokjes) weergegeven en de daarbij behorende voorbeelden van inzet. In de buitenste ring zijn de wettelijke kaders uit het participatiewiel aangegeven. (Gemeente Amsterdam, 2012, p 15).

Participatieplan met wiel en ladder

Heliomare is een onderwijs- en zorginstelling in Noord-Holland. Ook zij maken gebruik van een (eigen versie van het) Participatiewiel. Samen met de klant wordt er een totaalplan opgesteld om mensen zo breed mogelijk te kunnen laten participeren in de maatschappij, op de verschillende vlakken of doelen van het wiel. De klant of cliënt staat hierin centraal.  Het gaat vooral om mensen met een niet aangeboren hersenafwijking, chronische pijnen of autisme. Heliomare werkt veel samen met andere partijen zodat de cliënt zijn doelen zo goed mogelijk kan bereiken, óók wanneer Heliomare hen zelf hier niet direct bij kan helpen. Hieronder is het wiel weergegeven, zoals Heliomare dat heeft ontwikkeld en presenteert in haar Strategisch beleidsplan 2013-2015 (p.6).

De kracht van het wiel

Het wiel blijkt regelmatig gebruikt te worden, ter inspiratie voor de ontwikkeling van eigen instrumenten, als hulpmiddel voor ketensamenwerking of ter ondersteuning van beleidsnota’s. Maar wat is uiteindelijk de kracht van het participatiewiel? De heer Klok, clustermanager bij Rijnstad Arnhem, verwoordt het zo:  ‘Sterke punten van het wiel zijn de wettelijke kaders en de leefgebieden rondom de cliënt, de cliënt staat centraal’. ‘Andere veel gebruikte instrumenten zoals de Participatieladder houden geen rekening met de cliënt, de leefgebieden en wettelijke kaders. De Participatieladder suggereert dat mensen hoger kunnen komen maar dat is niet altijd het geval.’

Uitbreiding Participatiewiel

Wilt u het participatiewiel ook gaan gebruiken? Wij hopen u met deze voorbeelden voldoende inspiratie te hebben gegeven om aan de slag te gaan. Momenteel werken we aan een uitbreiding van het Participatiewiel die later in 2014 klaar zal zijn. We houden u op de hoogte.

Uiteraard kunt u altijd contact met ons opnemen voor meer informatie of een vrijblijvend adviesgesprek. Veel succes!

Auteurs: Sheila Nelemans en Marjoke Verschelling

 

Reacties

Reageer op dit artikel

8 + 0 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.