Paul Scheerder (Leefkringhuis): ‘Welk geld bedoel je? Ze hebben niks’

‘Schuldig on Tour’ bezoekt Helmond
artikel - 24 januari 2017
schuldig-on-tour-in-Helmond

‘Schuldig on Tour’ deed op 18 januari De Cacaofabriek in Helmond aan. Een op de tien bewoners behoort hier tegenwoordig tot de minima. ‘Het probleem is de schuldenindustrie die schuldenaars steeds dieper in de ellende drukt.’

De tv-serie Schuldig – in november en december wekelijks op tv – belicht de menselijke kant van het complexe probleem van de zich opstapelende schulden. Onder leiding van moderator Frits Bloemberg gaan lokale politici, hulpverleners, schuldeisers in een goedgevulde Helmondse Cacaofabriek in debat met het publiek. De hoofdpersonen Ditte en Paul staan vanavond in de spotlights als speciale gasten.

Ditte belt met een schuldeiser. Ze bladert wanhopig door haar ordners met vier jaar rekeningen. ‘Ik word gek van al die papieren. En het idiote is dat iedereen verdient aan mij nu. Iedereen. Iedereen. Iedereen.’

 

Even later vertelt Ditte op het podium dat de documentaire haar veel steun heeft opgeleverd. ‘Niet normaal, zoveel mensen die berichten sturen en giften doen. Ook mijn buren blijken me enorm te willen helpen. Probleem is dat de schuldhulp veel te laat komt. Het duurde 1,5 jaar voor ik hulp kreeg. Ik heb nu geluk dat ik in Schuldig voorkom, want nu krijg ik veel steun. Maar er zijn nog zoveel mensen die geholpen moeten worden.’

Paul Scheerder, hulpverlener en oud-directeur van het Leefkringhuis midden in de Vogelbuurt, is ook beroemd geworden door zijn optreden in Schuldig. ‘Het grootste probleem is dat er een schuldenindustrie bestaat die schuldenaars steeds dieper in de ellende drukt. Ik krijg dan ook verzoeken om hulp uit het hele land. Zo van: “Mijn dochter heeft € 3000 schuld, die wil ik graag betalen, maar de € 6000 aan boetes kan ik niet betalen. Kunt u mij helpen?”’

Paul Scheerder vertelt in Schuldig over ‘hoogwaardigheidsbekleders’ die vinden dat schuldenaren hun geld verkeerd uitgeven. ‘Welk geld bedoel je? Ze hebben niks. Er is van alles tegelijk kapot gegaan, je man is er vandoor gegaan en je dacht dat hij de huur betaalde. Ze moesten het ene gat met het andere stoppen en dat is uit de klauwen gelopen.’

 

Jurgen Feuerriegel (directeur Maatschappelijke Opvang Helmond) en Mario Ermens (directeur Saldo Plus voor inkomensbeheer) vertellen over de situatie in Helmond. Feuerriegel ziet elke dag mensen die het moeilijk vinden om met geld om te gaan en die er bij gebaat zijn dat iemand anders die financiën overneemt. Een schuld van € 50.000 is heel normaal. ‘Mensen krijgen pas weer rust als de vaste lasten worden betaald en ze leefgeld krijgen. In deze tijd van zelfredzaamheid zit er een taboe op niet met geld om kunnen gaan. Dat taboe moet eraf. Als je niet met de computer kunt omgaan en je moet huurtoeslag terugbetalen word je gek. Het gaat erom zo vroeg mogelijk hulp te bieden.’

Mario Ermens (Saldo Plus) vertelt dat zijn organisatie vaak te laat ingeschakeld wordt. ‘Mensen in de omgeving krijgen allerlei signalen dat er problemen zijn en zouden die veel sneller moeten doorgeven. Laat de zelfredzaamheid maar even zitten en laat de professionals even voor rust zorgen. Sommige mensen moeten misschien wel hun hele leven ondersteuning hebben op administratief gebied. Maar als bewindvoerder met zeventien uur per jaar per casus kun je maar beperkt ondersteuning bieden.’

Wat werkt bij de aanpak van schuldhulpverlening?

Ralph Embrechts is initiatiefnemer van het magazine Quiet500 (‘een glossy die schuurt’) en directeur  van de Maatschappelijke Ontwikkelings Maatschappij in Tilburg. ‘We willen miljonairs uit de Quote betrekken om hun talenten in te zetten voor mensen in armoede. Tegelijk willen we mensen in armoede een gezicht geven. Mensen in Schuldig zoals Ditte en Dennis hebben pech. Maar door wat ze laten zien, ga je van ze houden.’

Manuel van der Hoek (manager debiteurenbeheer zorgverzekeraar CZ) vertelt dat deze zorgverzekeraar bij de eerste signalen van achterstanden niet meer langer afwacht. ‘Als klanten twee maanden gemist hebben, bellen we ze met de vraag: kunnen we u helpen? Dan leg je verbinding en is de klant heel erg opgelucht. Het beste is deze klant vanuit vertrouwen benaderen.’

Dennis zegt dat zijn omzet in drie jaar tijd is gehalveerd. ‘Ligt dat aan mij? Ik denk dat altijd de schuld voor het grootste deel bij je zelf ligt.’

 

Paul Otter, gerechtsdeurwaarder en directeur van Syncasso, vertelt hoe zijn bureau mensen met schulden bejegent. ‘Als iemand belt die gestrest of boos is, moet je daar rekening mee houden. Het is winst dat iemand zo snel mogelijk contact opneemt, dat helpt. Als ze dan bellen, help ze er dan ook doorheen. We doen zelf ook onderzoek en de cijfers zijn veelzeggend. Zo’n kwart van de mensen heeft communicatie- en/of psychische problemen. 15% is analfabeet en één op de acht heeft een IQ beneden 85. Daar heb je als professionals gewoon rekening mee te houden.’

Het grote probleem is dat de vaste lasten te snel zijn gestegen, betoogt iemand. ‘Ik heb een inkomen van € 1100 en mijn vaste lasten zijn € 1050. Hoe moet ik nog eten? Ik kan geen betaalbare lening krijgen en een aanvullende zorgverzekering kan ik niet meer betalen. Ik ben zo kwaad.’ Een mevrouw wijst erop dat preventie niet alles kan voorkomen. ‘Een advocaat had niet tijdig een repliek ingediend, waardoor we ons huis uit moesten. We krijgen van verschillende gemeentes niet de helpende hand. Gooi het minimumloon omhoog, dat zou pas preventie zijn. Volgens het NIBUD komen mensen in de bijstand maandelijks € 50 tekort.’

Jurgen Feuerriegel (directeur Maatschappelijke Opvang Helmond) vertelt over de sociale supermarkt, waar mensen in armoede met een speciaal pasje goedkoop boodschappen kunnen doen. ‘Eerst schamen mensen zich. Als ze een keer de drempel over zijn, dan raken ze de schaamte voorbij. Het gaat om accepteren, normaliseren, bespreekbaar maken. Mensen kunnen schulden hebben, maar het is mogelijk om er weer uit te komen.’ Iemand denkt dat er gefraudeerd wordt bij de voedselbank. ‘Ik kreeg het advies om mijn voorschot voor elektriciteit en water te verhogen, zodat ik wel voor de Voedselbank in aanmerking zou komen. Ik zie mensen voorrijden met de Mercedes en die mogen wel terecht bij de Voedselbank. Dat is niet eerlijk.’

Het heeft vaak te maken met een fout in de inkomensondersteunende voorzieningen

Een sociaal raadsvrouw wijst op het systeem van toeslagen dat ongunstig uitwerkt voor mensen net boven het minimum. ‘Het is niet zo dat al die mensen slecht met geld om kunnen gaan. Het heeft heel vaak te maken met een fout in de inkomensondersteunende voorzieningen, of er gaat iets mis bij de Belastingdienst of bij de kwijtschelding. Daardoor kan iemand die net boven het minimum zit, wel minder krijgen dan iemand die onder het sociaal minimum zit.’

Wat moeten politici beter doen, vraagt moderator Frits Bloemberg. Een man vertelt dat hij vanwege zijn uitkering geen spaarpotje mag opzetten voor zijn gezin. Wethouder Nathalie van der Zanden herkent het probleem, maar weet de oplossing niet zo goed. Mien Paridaans (coördinator Humanitas Ruilwinkel) vult aan dat kinderen van vrouwen in de bijstand geen bijbaantje mogen hebben. ‘Dat is verschrikkelijk, kinderen willen werken maar een eigen leven opbouwen mag niet.’

Dennis heeft de oplossing gevonden: hij pleit voor een generaal pardon voor alle uitstaande schulden.  ‘Als je zegt: Hop, Nederland is weer schoon, dan gaan mensen weer investeren.’

 

Paul Scheerder vertelt dat liefst tachtig procent van de zaken in de schuldsanering mislukken. ‘Ik zie de gevolgen van de generatiearmoede, omdat ik al de kinderen van de kinderen begeleid. Het is voor mensen niet te doen om van een paar tientjes per maand rond te komen. Zaken mislukken door de enorme bureaucratie. Neem de verplichting om onzinnige cursussen te volgen, mensen kunnen dat niet opbrengen en worden niet toegelaten.’

Daarom zijn wij in gesprek gegaan met ervaringsdeskundigen

Wethouder Van der Zanden legt uit dat ze met veel landelijke regels te maken heeft. ‘We willen dichter bij de mensen komen en horen wat iemand precies nodig heeft. Daarom zijn we in gesprek gegaan met ervaringsdeskundigen. Daarvoor voeren we ook een aantal pilots uit, zoals de pilot Opkopen Schulden. Daarvoor kijken we waarom iemand niet verder komt in de schuldsanering. Als ze met een kleine schuld zitten, kijken we of we die schulden kunnen opkopen, zodat de cliënt wel kan deelnemen aan het schuldhulptraject.‘

De schuldenfabriek zoals Paul Scheerder dat noemt, beschrijft heel goed wat er aan de hand is, stelt iemand. ‘De overheid houdt mensen aan de onderkant met allerlei wetten klein.’ Mien Paridaans (coördinator Humanitas Ruilwinkel) vindt dat de overheid meer vanuit vertrouwen hulp zou moeten bieden. ‘Minder bureaucratie en meer laagdrempelige voorzieningen. Vanuit vertrouwen hulp aanreiken.’ Ditte pleit voor het basisinkomen. ‘In dit systeem wordt geld verdiend aan schulden. Het basisinkomen zou een goede oplossing zijn, maar die wet is niet aangenomen in Den Haag. Het experiment in Finland gaat intussen hartstikke goed.’
 

Lees meer over Schuldig, bekijk fragmenten en de afleveringen bij omroep Human. De data van 'Schuldig on Tour' vindt u op Facebook.

 

Martin Zuithof is redacteur bij Eropaf! Op 1 december organiseerde Eropaf! met Movisie en Publieke Versnellers het Nationaal Laboratorium Armoede en Schulden Nederland uit!

 

Reacties

Ik,Thea Slijper vind de verslaglegging van deze avond slecht.Ik was blij met een alerte dagvoorzitter,die hier en daar best uitgedaagd heeft en ruimte gaf voor het debat.Natuurlijk begrijp ik dat je niet een exact woordelijk verslag kunt maken maar als je essentiële opmerkingen,- bewust of onbewust/bedoeld of onbedoeld -,weglaat,doet dat af aan de bedoeling van de avond en aan hetgeen de makers - en laten we de mensen waar de serie om draait niet vergeten -, beoogd hebben, n.l. de mensen bewust maken van hoe verrot en fout het op dit ogenblik in ons land gesteld is. Wat me ook gestoord heeft, is dat er weer en voornamelijk mensen, -de zogenoemde/zogenaamde "professionals"- op het podium stonden,die de beroepsgroep uit de wind probeerde te houden/te verdedigen, en dus "aan het preken waren voor eigen parochie", daarmee zoals gezegd het resultaat wat de prachtige documentaire had opgeleverd,teniet deden.Ik heb het dan niet over Ditte als bewoonster en hoofd persoon uit de documentaire, ook niet over Paul Scheerder van het leefkringhuis en ook niet over Ralph Embrechts, initiatiefnemer van het Magazine Quiet 500, ( de glossy die schuurt).
Ik ben die mevrouw die het gezeur over preventie en dat de mensen eerder moesten aankloppen probeerde te tekkelen. Op die manier werd weer de schuld neergelegd bij de mensen zelf. Dat doet pijn als je ervaringsdeskundige bent en weet dat veel mensen zo over je denken, daarmee hetgeen nu eindelijk anders belicht was geworden door de serie en als zodanig ook door Paul verdedigt werd. Ik vond dat ik hier voor die mensen een lans moest breken en heb gezien de tijd binnen het debat ,- aan de hand van eigen ervaring -, getracht uit te leggen dat daar het probleem helemaal niet zit.
Los van de slechte weergave in het verslag,van hetgeen ik gezegd heb, meent de "professional", de heer Jurgen Feurriegel dat je van het minimum, met zijn hulp, wel degelijk rond kunt komen en biedt hulp aan.Daarmee probeert hij de discussie te doven over het feit dat ik aanvoer - en door de SP beaamd wordt-, dat de oorzaak ook ligt in het feit dat het minimumloon te laag is om op een normale manier van te leven.
Ik heb deze "meneer", - die ook nog directeur blijkt te zijn van de Maatschappelijke opvang in Helmond?-, dan ook van repliek gediend, hetgeen niet op die manier in het verslag is gekomen van "MOVISIE"
Weliswaar is het een betere verslaglegging dan het stuk van het Eindhovens Dagblad, waar ik wordt beschreven als "een vrouw die bijna smeekt". OP mijn kritiek daarover kreeg ik als antwoordt dat de journalist, " te weinig tijd en ruimte had gehad ",vandaar de keuze om het zo te plaatsen.
Ik vind dat de lading van hetgeen erop dat moment aan de orde was in het debat niet uit de verf komt. Ook hetgeen wat door de sociale raadsvrouw op dat moment naar voren wordt gebracht wordt niets mee gedaan en verdwijnt in het "GROTE NIETS".

Ook het betoog van Paul Scheerder mis ik over de Schulden fabriek. Hij heeft helemaal gelijk. Door de perverse manier hoe hier in het land omgegaan wordt met deze problematiek, worden schulden gefabriceerd. De overheid zorgt voor te laag inkomen, daardoor ontstaat schuld wat de mensen vanwege de zelfredzaamheid zelf moeten oplossen. Op deze manier worden ze in de armen gedreven van de Charlatans, zoals de deurwaarders en schuldhulpverleners, om de arme sloebers vervolgens te verwijten dat ze eerder hadden moeten aankloppen.
Ik heb Paul dan ook bedankt, middels mijn reactie, dat hij het woord Schuldenfabriek gebruikt en dat die benoeming heel goed verwoord wat er aan de hand is. De weergave van mijn reactie op Paul daarover in de laatste alinea van het verslag, mist hetgeen ik ook gezegd heb. Voor het geen ik mis, van de "iemand", zoals het verslag meld bij de zin: "De overheid houdt de mensen aan de onderkant met allerlei wetten klein" ging mijn reactie verder met:"om zo te macht te kunnen behouden.Het werd vanuit de zaal met applaus beantwoord.
Ik meen zelfs dat ik daar nog aan toegevoegd heb dat het lijkt op vroegere jaren toen de kerk nog grote invloed had en op meerder plekken hoorde: Houd jij ze arm dan houd ik ze dom.
Mocht dat niet zo zijn dan is het bij deze alsnog de toevoeging van de in het verslag genoemde "iemand".
Met vriendelijke groet, M.T. Slijper-Meulenberg

In mijn uitvoerige reactie van gisteren en na het lezen van de reacties op de andere verslagen, alsook meerder reacties op Facebook, voel ik mij gesteund en vind ik het belangrijk, om nog iets toe te voegen, wat ik ook niet terug vind in het verslag van MOVISIE.
Het gaat dan om het hooghartig en badinerende optreden van de heer Jurgen Feurriegel, die met zijn opmerking dat je van het minimum,- met zijn hulp -, wel degelijk rond kunt komen en mij vervolgens hulp aanbied. Ik heb daarop gereageerd, in de trant van: "Ja door mij 3 jaar lang achter de geraniums te zetten", met als aanvulling daarop: "toen de ezel het hongerlijden gewend was, ging hij ook kapot", daarmee aangevend dat dit natuurlijk geen menswaardige oplossing is voor het probleem.
Hoe weinig respectvol is deze schuldhulp regeling? Met welk recht durf je iemands leven zo stil te zetten?
Wanneer wordt het iedereen eens duidelijk dat TE WEINIG gewoon TE WEINIG is. Dat je van TE WEINIG nou eenmaal SCHULDEN KRIJGT. Is het dan rechtvaardig om die persoon die al heeft zitten modderen om de kop boven water te houden, ook nog eens 3 jaar op water en brood te zetten. A - SOCIAAL, anders dan zo kan ik het niet noemen.

Schijnbaar heeft de zittende macht ook last van schaarste, "schaarste aan empathie ", waardoor ze "domme" dingen doen. En met de mogelijk aankomende regels van Rutte, wordt het nog tien keer erger. Het paard wordt voor de zoveelste keer achter de wagen gespannen.
Maar ja, je hebt een plank voor je kop of niet.Helaas zijn er dat in dit land op het ogenblik heel erg veel.

We moeten het doen, met de lieve mensen die in alle openheid hun eigen problemen voor een groot publiek hebben durven blootgeven en daardoor in al hun kwetsbaarheid aan het land /de bevolking hebben getoond, dat het echt anders moet. Als er dan voornamelijk mensen op het podium staan, die de eigen beroepsgroep weer gaan verdedigen en aangeven dat je met het minimum makkelijk rond kunt komen, - daarmee toch weer verkondigen dat het eigenlijk eigen schuld is, terwijl het minimum volgens de SP met minstens 10% omhoog zou moeten en het NIBUD zoals gezegd al aangegeven heeft dat deze mensen per maand 50 euro te kort komen -,
dan zit je volgens mij niet goed in elkaar en zou je mijns inziens dit beroep niet mogen uitvoeren en al helemaal niet, directeur mogen zijn van een Maatschappelijke instelling.

Begrijp mij niet verkeerd, ik heb het hier absoluut niet over Paul Scheerder, hij is iemand die ik in mijn hart gesloten heb, met zijn nuchtere eerlijkheid en begripvolle warme aanpak.

Laten we als weldenkende mensen met het hart en verstand op de goede plek, deze "lichtdragers" (de makers en bewoners van deze "verlichting" gevende documentaire) niet in de kou staan.
Laat het niet voor niets geweest zijn en als een nachtkaars uitgaan.
Laten we met z'n allen de fakkel overnemen en zorgen dat aan deze ellende een einde komt. Iedereen heeft recht op een GOED en VOLWAARDIG LEVEN, zonder gebukt te hoeven gaan onder de druk, -regels en afhankelijkheid van een ander, die oh zo graag aan de macht blijft en er werk en baan aan heeft, over de rug van.
Het Onvoorwaardelijk Basisinkomen voor Iedereen, waaraan Ditte ook memoreerde lijkt mij een fantastische oplossing om dit gegeven te ondergraven. Laten we daar voor gaan!

Met vriendelijke groet, M.T.Slijper-Meulenberg.

Reageer op dit artikel

3 + 5 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.