Plan nodig voor ouderen in aanleunwoningen

Wie vangt de sociale functie van het sluitende verzorgingshuis op?
artikel - 20 maart 2015
Plan nodig voor ouderen in aanleunwoningen

Ouderen in aanleunwoningen krijgen te maken met het verdwijnen van voorzieningen door de sluiting van verzorgingshuizen. De sociale functie – zoals een ontmoetingsruimte en de gezamenlijke maaltijden – kan hiermee wegvallen. Jan Willem van de Maat en Hilde van Xanten van Movisie spraken met sluitende verzorgingshuizen. Conclusie: ouderen in aanleunwoningen vormen een groep die gemakkelijk vergeten wordt. Belangrijkste aanbeveling: betrek tijdig alle partijen en maak samen een plan.

Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport schat in dat de komende jaren zo’n 180 verzorgingshuizen hun deuren sluiten. Movisie deed een kwalitatief onderzoek bij met een landelijk werkende woningcorporatie en zeven locaties. De onderzochte verzorgingshuizen hebben gemiddeld 62 aanleunwoningen en vaak is er ook sprake van seniorenwoningen in de wijk die gebruik maken van de voorzieningen. Wie zijn aan zet om voor deze bewoners de sociale functie op te vangen? En op welke manieren kun je dat doen? De publicatie Sluitende verzorgingshuizen: wie vangt de sociale functie op in de wijk? brengt de mogelijke oplossingen in kaart.

Hoe gaat het nu?

Op de onderzochte locaties is het beeld dat gemeenten nog voorzichtig aan het aftasten te zijn, terwijl zij zeker een verantwoordelijkheid hebben in het ondersteunen van zelfredzaamheid en participatie van zelfstandig wonende ouderen. In kleine kernen is de gemeente vaak actiever dan in een grotere stad, omdat juist hier met het verdwijnen van het verzorgingshuis vaak een van de laatste algemene voorzieningen wegvalt. Welzijnsorganisaties zijn een voor de hand liggende partij om de sociale functie van het gesloten verzorgingshuis te helpen opvangen, maar in de praktijk lijkt dit nog nauwelijks te gebeuren. Jan Willem van der Maat: 'Ik vind het opvallend dat welzijnsorganisaties niet uit zichzelf met zorgorganisaties, corporaties en bewoners in gesprek gaan. Hier liggen volop kansen om de sociale functie te helpen opvangen.' Vanuit de Wmo kan de gemeente hen opdracht geven om activiteiten gericht op ontmoeting te organiseren of te ondersteunen.

Dreigende vereenzaming

Als er niets gebeurt, dreigt de vereenzaming toe te nemen onder deze groep ouderen. Hilde van Xanten: 'Dan zie je soms mensen die ontredderd en verbitterd achterblijven. En dan verdwijnen ook de vrijwilligers. Ook dat is een gemiste kans. Zij kunnen heel goed een rol spelen bij het opnieuw vormgeven van allerlei activiteiten en voorzieningen. Bijvoorbeeld in samenwerking met de bewonerscommissie van de aanleunwoningen, onder aansturing van een sociaal werker of van actieve burgers uit de buurt, of onder de hoede van een ouderenbond.'

Maak een plan

De oplossing voor het wegvallen van de sociale functie vanuit het verzorgingshuis ligt vooral in de samenwerking tussen alle betrokken partijen. De zorgorganisatie, woningcorporatie, gemeente, welzijnsorganisatie, vrijwilligers en ouderen moeten allemaal een duit in het zakje doen om de sociale functie op een nieuwe manier vorm te geven. De eigenaar van het vastgoed, meestal de woningcorporatie of zorgorganisatie, is de aangewezen partij om het voortouw te nemen en het gesprek hierover te organiseren. Eerst met de bewoners en vervolgens met andere partijen die in de specifieke situatie nodig zijn om de sociale functie op te vangen. Belangrijk is vooral: start tijdig én maak samen een actieplan.

Download de publicatie
Meer over het onderzoek en de aanbevelingen leest u in de publicatie Sluitende verzorgingshuizen: wie vangt de sociale functie op in de wijk? Het onderzoek is uitgevoerd door Movisie in het kader van het kennis- en experimentenprogramma Langer Thuis. Dit is een samenwerking tussen Movisie, Platform31 en Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg, ondersteund door de ministeries van BZK en VWS. Lees meer over Langer Thuis.

 

Reacties

Wellicht wat onorthodox maar veel ouderen zijn te vinden bij de HEMA, McDonald's, IKEA e.d. voor betaalbaar ontbijt, koffie en levendigheid. Die bedrijven vervullen een prima rol in het sociale domein. Kan daar niet op geanticipeerd worden ipv weer iets nieuws bedenken waar men naar 'toe moet gaan'? Denk bijvoorbeeld aan regelmatig vanuit welzijnsorganisatie daar aanwezig zijn of medewerkers informeren / scholen om vroegtijdig verwaarlozing te signaleren.
Mijn 80- jarige alleenstaande vader beleefd menig plezierig moment bij de McDonald's om daar te kijken naar jongeren, gezinnen, koffie te drinken, de krant te lezen en personeel dat hem herkent en welkom heet.
To raise a child you need a village. Die omgeving is ook nodig om eenzaamheid te beperken. Het verdwijnen van verzorgingshuizen en daarmee ook de muren rondom ouderen biedt ook kansen. Maak daar gebruik van ipv weer nieuwe muren te bouwen.

Beste Yvonne,

Bedankt voor je reactie. Allereerst gaat het bij de sociale functie niet alleen om ontmoeting, maar ook om opvolging van personenalarmering en diensten waardoor oudere mensen zelfstandig kunnen wonen zoals een wasservice of maaltijdvoorziening. En als het om ontmoeting gaat heb je gelijk, als winkels of horeca in de buurt aanwezig zijn dan kunnen die een belangrijke ontmoetingsfunctie hebben. Een van onze aanbevelingen is ook om buiten de bestaande kaders te denken en te kijken welke rol bijvoorbeeld sociaal ondernemers, hoteliers en horecaondernemers kunnen en willen spelen. Uitgangspunt is wat ons betreft, beginnen bij de wensen en behoeften van de oudere bewoners en vervolgens samen bekijken wat er al aanwezig is in de buurt en vervolgens bekijken welke partij nog wat zou kunnen betekenen.

In het artikel oppert Jan Willem van der Maat het opvallend te vinden dat welzijnsorganisaties niet uit zichzelf met zorgorganisaties, corporaties en bewoners in gesprek gaan. Graag wil ik onder de aandacht brengen dat Welzijnsorganisatie Meerwaarde in de gemeente Haarlemmermeer samen met zorgorganisaties het initiatief heeft genomen om te komen tot het " Meer voor Elkaar" akkoord. In dit akkoord geven de betrokken organisaties aan concreet te willen samenwerken voor een efficiënt aanbod in de omgeving van kwetsbare burgers. Verschillende pilots in de gemeente zijn reeds in uitvoering.
Marian Hoffer Projectleider sociale samenhang en kwetsbare groepen MeerWaarde

Beste Marian,

Bedankt voor je reactie. Goed om te horen dat jullie in Haarlemmermeer proactief te werk zijn gegaan. Haarlemmermeer kwam in het onderzoek ook al naar voren als een goed voorbeeld wat betreft de betrokkenheid van de gemeente en welzijn bij het vraagstuk. Heeft Meerwaarde ook te maken gehad met de situatie van het sluiten van een verzorgingshuis met aanleunwoningen? Zo ja, dan zou ik hierover graag eens met je willen spreken.

Vriendelijke groeten,

Jan Willem van de Maat
j.vandemaat@movisie.nl

Reageer op dit artikel

3 + 15 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.