Professional moet volgen in plaats van leiden

artikel - 15 oktober 2014
Professional moet volgen in plaats van leiden

Werken vanuit de zelfregie van cliënten is nog geen gesneden koek voor de zorg- en welzijn professional. Dat is de ervaring van Anne-Marie van Bergen van Movisie als ze de train-de-trainer zelfregie training geeft. De hulpverlener denkt nog vaak: ‘Ik neem de hulp over, dat gaat sneller.’

Professionals en vrijwilligers moeten ‘zorgen dat’, in plaats van ‘zorgen voor’ de cliënt. Om deze werkwijze te bevorderen, heeft kennisinstituut Movisie twee jaar lang trainingen aan professionals begeleid in verschillende gemeenten. Het doel: werken vanuit de zelfregie van cliënten. De professional moet volgend in plaats van leidend zijn in het hulpverleningsproces. ‘De omslag naar een andere mindset is in de praktijk heel moeilijk,’ aldus Anne-Marie van Bergen, adviseur  en projectleider Sociale Zorg bij Movisie.

'In de praktijk schieten professionals vaak in de oude stand van hulp verlenen'

Gebruik maken van de eigen kracht van de cliënt betekent voor de professional dat hij/zij leert te werken vanuit het perspectief van de cliënt. Om dat voor elkaar te krijgen, hebben medewerkers van Movisie enkele ‘train-de-trainer’ trajecten begeleid. Professionals worden opgeleid om collega’s te trainen, zodat ze kunnen werken vanuit de zelfregie van de cliënt. Nieuwe collega’s in de organisatie kunnen zo gemakkelijk bijgeschoold worden. Organisaties worden eigenaar van de nieuwe manier van werken, die zo geborgd wordt in de organisatie.

Controle

‘Het gedachtengoed van de zelfregie is inmiddels wel wijdverspreid’, volgens Van Bergen, ‘maar in de praktijk schieten professionals vaak in de oude stand van hulp verlenen. Ze denken: ‘Ik neem het over, dat gaat sneller’. En ze zijn bang de controle over het hulpproces te verliezen.’ Volgens Van Bergen zitten professionals vaak vast tussen de wensen van de cliënt en de eisen die de organisatie aan hen stelt, zoals contacttijden, privacy regels en kosten.

‘Als een cliënt huishoudelijke hulp heeft en die moet vervangen worden, vraag dan niet: ‘Kan iemand van de familie uw huis schoonmaken?’

‘In de praktijk blijkt echter dat de oplossingen die de cliënt aangeeft uiteindelijk niet heel veel anders zijn dan de doelen die de instelling stelt,’ volgens de Movisie-adviseur. ‘Als een cliënt bijvoorbeeld huishoudelijke hulp heeft en die moet vervangen worden, moet je niet vragen: ‘Kan iemand van de familie uw huis schoonmaken?’ Cliënten schieten dan meteen in de contramine. De nieuwe werkwijze is om samen met de cliënt te bepalen wat voor hem belangrijk is. Dan blijken bijvoorbeeld een aantal dingen die wel gebeuren, voor de cliënt niet belangrijk zijn. Sommige dingen kunnen wellicht wel door familie gedaan worden,’ aldus Anne-Marie van Bergen.

Autonomie

Samenwerken tussen verschillende beroepsgroepen is de geëigende manier om de werkwijze tussen professionals af te stemmen en door te voeren. Maar in de praktijk van de wijkteams blijkt dat niet altijd gemakkelijk. ‘Professionals moeten ruimte hebben voor autonomie in hun werk,’ zegt Van Bergen. ‘Dan kunnen ze ook de tijd nemen om samen te werken. Maar dat is best lastig als je moet voldoen aan de eisen van je organisatie. Daarom moeten directies van instellingen afspraken maken over de tijd die professionals aan samenwerking kunnen besteden. En een goede tip: spreek overlegmomenten tussen professionals samen met de cliënt af. Dat is zowel een betaald cliëntcontact als onderdeel van zelfregie.

Lees meer over de train-de-trainer Werken vanuit zelfregie. Wilt u meer weten over de mogelijkheden voor een traject in uw gemeente? Neem contact op met Anne-Marie van Bergen.

Dit artikel is eerder verschenen op de website van Zorg + Welzijn.

Kennisdossier

Reacties

Reageer op dit artikel

15 + 4 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.