René Meijborg kent als Rotterdammer het klappen van de zweep bij het werken met dakloze mensen in de Maasstad. Hij werkte als hulpverlener 25 jaar op straat. Hij begon op plekken waar ooit de meest acute straatzorg nodig was: Perron 0, de Pauluskerk en aan de Keileweg. Een tijd waarin niet alleen dakloosheid woekerde maar ook heroïneverslaving, aids en hiv. 
Inmiddels werkt Meijborg als ketenregisseur bij Project 010. Dat doet hij al bijna zes jaar, vanaf de start van het project. Het project richt zich specifiek op jongeren – tussen 17 en 23 jaar – die dakloos zijn of dat dreigen te worden. Mede gelet op wat Meijborg in decennia heeft ervaren rond straatzorg en de hulp aan dakloze mensen, is hij overtuigd van het belang van tijdig ingrijpen. Voorkomen dat jongeren en gezinnen zo beschadigd raken dat ze niet meer te redden zijn. ‘Jonge mensen van wie je ziet dat het de verkeerde kant op dreigt te gaan, meteen hulp bieden’, zo licht Meijborg toe. ‘Als je eenmaal dakloos bent, is het heel lastig om er weer uit te komen. Dus we dachten toen we startten: goed om het probleem direct bij de kop aan te pakken. Om te voorkomen dat iemand als het ware een loopbaan opbouwt als dakloze.’ Een 'loopbaan' die niet zelden gepaard gaat met een gang van crisisplek naar crisisplek, met veel opstaan en vooral vallen. 

Drie pijlers

Project 010 rust op drie pijlers. Naast een eigen sociale huurwoning vanaf dag één (Wonen Eerst) zijn dat de beschikbaarheid van een doorbraakbudget, een warm netwerk, inclusief een vast aanspreekpunt bij de gemeente. Meijborg licht het belang van die laatste pijler toe. ‘Als je op je achttiende om elf uur s' avonds niemand meer kan bellen waar je kan slapen, dan is er iets fundamenteel mis met het steunnetwerk dat je hebt.’ En dat is eigenlijk de grond van de zaak, vervolgt hij. ‘Waarom zijn mensen dakloos? Omdat er niemand meer een woonplek voor ze heeft. Wil je dat veranderen, dan moet je ook iets met het netwerk doen.’

Straatadvocaten en 'Douwers' 

 ‘Dat er een gewone Rotterdammer is die naar je om wil kijken, dat betekent enorm veel voor een jongere.’

Bij dat warme netwerk spelen in Rotterdam straatadvocaten en Rotterdamse 'Douwers' een centrale rol, legt Meijborg uit. De straatadvocaat is voor de jongere een vertrouwenspersoon en belangenbehartiger en opereert onafhankelijk van instanties. Daarnaast faciliteert de straatadvocaat toegang tot hulpverlening en begeleidt de jongere bij gesprekken met instanties of zorgverleners, signaleert en verwijst door. 
Ook de Douwer is belangrijk om de jongere zijn leven weer op de rails te laten krijgen, zegt Meijborg. De Douwer is een vrijwillige mentor, iemand met geduld, die zich bovendien niet laat afschrikken door weerstand of tegenslag. En persoonlijke betrokkenheid toont. Dat laatste is van grote betekenis voor de jongere, zegt Meijborg. ‘Dat er een gewone Rotterdammers is die naar je om wil kijken, bijvoorbeeld met je meegaat naar Feyenoord, dat betekent enorm veel voor een jongere.’

'Versimpeling'

Meijborg werkt voor project 010 nauw samen met Derek Jochemsen, beleidsadviseur Zorg en Maatschappelijke Opvang bij de gemeente. Zijn antwoord op de vraag wat typerend is voor Project 010 en waarin het afwijkt van de werkwijze die daarvoor gangbaar was, is kernachtig: ‘Versimpeling.’ Hij licht het toe met een voorbeeld van een jongere die dakloos dreigt te raken en voor woonruimte in aanmerking komt. ‘Normaliter moet je dan aan allerlei voorwaarden voldoen: er moet een schuldregeling zijn getroffen, je moet een resocialiseringstraject hebben doorlopen, je moet levensdoelen formuleren enzovoort. Je moet aan allerlei kwalificaties voldoen, die bovendien behoorlijk wat tijd kosten. Bij Project 010 gaan we die voorwaarden niet stellen en gaan we uit van vertrouwen. Dat is voor sommige partners zoals woningcorporaties absoluut spannend, dat klopt.’ Maar ook betrokken corporaties zijn ervan overtuigd dat het systeem van opvang voor dakloze mensen op de helling moet, benadrukt Jochemsen. 

Versneld

‘Hoe korter je in de opvang zit, hoe groter de kans op herstel’

Meijborg vult aan: ‘Het hele systeem van de zorg voor dakloze mensen loopt vast. Daardoor blijven mensen veel te lang in een opvang zitten, waardoor ze veel zieker worden dan dat ze al zijn. Dus wat met de corporaties hebben afgesproken is dat de komende drie jaar tot vijf jaar een aantal extra woningen beschikbaar zijn om mensen vanuit de opvang versneld naar een woning te brengen. Daarmee gaan we op de lange termijn de schade aan mensen die dakloos zijn verminderen. Hoe korter je in de opvang zit, hoe groter de kans op herstel.’

Beeld van Kansfonds gemaakt door Linelle Deunk