Een Regenboogbril voor sociale wijkteams

artikel - 1 juni 2015

Sociale professionals en hulpverleners in sociale wijkteams hebben een belangrijke rol in het ondersteunen, begeleiden en helpen van kwetsbare burgers. Ze hebben daarbij te weinig oog voor de verschillen in seksuele en genderdiversiteit bij bewoners. ‘Er zijn geen homo’s in onze wijk’, ‘wij zijn er voor iedereen’, ‘wij doen niet aan doelgroepenbeleid’, zijn enkele uitspraken van wijkteamleden. Kijken met een regenboogbril zorgt voor adequaat signaleren van vragen en ondersteunen van LHBT’s in de wijk.

De rol van sociale wijkteams

Ruim 42 Nederlandse gemeenten (de Regenbooggemeenten) houden zich actief bezig met het bevorderen van acceptatie en het bieden van een veilig klimaat voor lesbisch, homo, biseksueel of transgender (LHBT) burgers. Veel gemeenten zien hierbij ook een rol voor de professionals in de sociale wijkteams: zij hebben immers de directe contacten met burgers. Gemeente Helmond: 'Door specifiek aandacht te hebben voor LHBT’s, kunnen sociale wijkteams bijdragen aan het opsporen van sociaal isolement en andere problematiek bij inwoners die te maken hebben met hun seksuele of genderdiversiteit. Daarnaast hebben sociale wijkteams een rol in het signaleren van maatschappelijke onverdraagzaamheid jegens seksuele diversiteit in onze wijken.' Professionals vragen handvatten om jongeren en ouderen die worstelen met hun identiteit goed op te vangen. Antidiscriminatiebureau Zeeland: 'Welke vragen kan je stellen? Hoe bouw je een vertrouwensband op, Hoe creëer je een veilige situatie zodat jongeren bij jou uit de kast durven te komen? Wat doe je wel en niet in situaties waarbij religie een rol speelt?'

Waarom hebben sociale wijkteams geen oog voor seksuele en genderdiversiteit?

LHBT-burgers zijn veelal niet zichtbaar en vaak is de heteronorm dominant: de formulieren en gespreksmodellen waarmee sociale wijkteams werken gaan automatisch uit van een heterosituatie. Doordat het doelgroepenbeleid in gemeenten is vervallen komt seksuele en genderdiversiteit niet meer vanzelf op de agenda van het wijkteam.

Wat zie je beter met een Regenboogbril?

LHBT’s vinden het niet makkelijk om steeds opnieuw voor hun identiteit op te moeten komen, zeker als zij al eerder discriminatie hebben ervaren. Zij zullen het daarom niet zomaar inbrengen in een gesprek. Want ondanks dat de sociale acceptatie steeds beter wordt, krijgen zij nog vaak te maken met negatieve reacties, uitsluiting, pesten, afpersing en geweld als zij zichzelf willen zijn. Dat maakt hen gemiddeld kwetsbaarder voor depressie, suïcidaal gedrag en middelengebruik. 

Jongere en oudere LHBT’s kennen ieder hun eigen worsteling

Mensen die twijfelen over hun genderidentiteit zijn vaak jaren aan het worstelen, soms al vanaf heel jonge leeftijd. Uit onderzoek blijkt dat bijna de helft van de professionals die met jongeren werken, niet of nauwelijks ziet dat LHBT-jongeren worstelen met hun gevoelens. (NJi, Movisie 2015) In de praktijk leggen zij geen verband tussen deze problematiek en het LHBT-zijn van jongeren. Jonge LHBT’s worden op school of in de sport geconfronteerd met homovijandig gedrag. Zij lopen meer risico op eenzaamheid, angst en suïcidaal gedrag. Wanneer een jongere behandeld wordt voor een depressie, maar de LHBT-gevoelens die hiervan de oorzaak kunnen zijn niet besproken worden, heeft de behandeling van de depressie weinig zin.
Oudere LHBT’s hebben vaak een minder groot netwerk en lopen het risico op vereenzaming. Zij gaan vaak opnieuw de kast in doordat zij zich niet herkend voelen in het ouderenwerk. Hierdoor bestaat het risico op vereenzaming en depressiviteit. Er is onder hen veel behoefte aan ontmoeting en het delen van gelijksoortige ervaring.

Oog voor diversiteit vraagt om maatwerk

LHBT’s met een multiculturele achtergrond ervaren veel problemen met hun identiteit. Een coming out is niet voor iedereen vanzelfsprekend, veel bi-culturelen komen niet uit de kast. Omdat dit in verschillende culturen veel minder geaccepteerd wordt lopen zij een groter risico op eergerelateerd geweld of kindermishandeling. In sommige gevallen is het dan van groot belang om als professional bewust het gesprek over seksuele of genderdiversiteit in een individueel gesprek aan te gaan en dit niet in de thuissituatie met familieleden te bespreken omdat dit voor een zeer onveilige situatie kan zorgen.

Tips voor sociale wijkteams

Een positieve houding en een respectvolle benadering van LHBT’s is van groot belang om ruimte te maken in het gesprek. Concreet betekent dit in een eerste kennismakingsgesprek open vragen durven stellen ten aanzien van netwerk, partner, familie en identiteit. Hieronder nog een aantal concrete tips:

  • Maak seksuele en genderdiversiteit bespreekbaar zowel onderling als met burgers
  • Zorg dat je bekend bent met de verwijsmogelijkheden voor sociale/culturele en gezondheidsvoorzieningen voor LHBT’s, bijvoorbeeld in de vorm van een regionale regenboog sociale kaart.
  • Bespreek wat er nodig is om adequaat te kunnen handelen bij pesterijen en incidenten en maak hierover afspraken in het netwerk met politie en scholen.
  • Ondersteun LHBT netwerken in de gemeente en houdt bij activiteiten rekening met diversiteit
  • Zorg voor voldoende LHBT expertise bij jeugdteams

Train-de-trainer Sociale wijkteams en seksuele/gender diversiteit

Wilt u in uw gemeente het sociale wijkteam bijscholen op LHBT? Werkt u in een sociaal wijkteam en wilt u graag meer inzicht in wat u voor de LHBT’s in uw gemeente kan betekenen? Movisie biedt een train de trainer voor professionals of vrijwilligers over LHBT-emancipatie. Meer weten? Bekijk de training.  

Meer lezen over specifieke vragen rond ondersteuning van LHBT’s in uw gemeente?

 

Reacties

Daar ik in een zit bij MetGGZ.afd N-limburg,krijg IK het maar niet voor elkaar dat de begeleiders die clieenten ondersteunen met dit begrip vertrouwt temaken,heb daar zelf een aantal jaren problemen mee gehad door 1 begeleidster die mij de vraag stelde om maar teworden ,nu vraag ik je heb haar gelijkl de deur gewezen een klachten functionaris ingeschakelt rechtzaak van gekiomen,resultaat naar mij werd niet geluistert wel naar haar ,zij had goed gehandelt.ben ernog steed kwaad over hoe zou dit anno 2016 verandert kunnen worden en dit meer opde kaart gebracht wordt alleen sta ik machtteloos.mijn dank.

Hartelijk dank voor uw reactie. Wat vervelend dat u in een dergelijke conflictsituatie terecht bent gekomen. Vanuit Movisie vinden wij het belangrijk dat hulpverleners zich bewust zijn van de verschillen in seksuele diversiteit en genderdiversiteit bij hun cliëntengroepen en hier goed mee omgaan. Naast een train de trainer over LHBT voor sociale wijkteams werken we dit jaar aan de vernieuwing van de publicatie 'Kijken door een Roze Bril'. Dit is een publicatie voor sociale professionals en hulpverleners (wordt verwacht half 2016).

Reageer op dit artikel

5 + 13 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.