Relatie partnergeweld en middelenmisbruik

Succesvolle behandeling verslaafde plegers partnergeweld
artikel - 17 april 2014
Afbeelding bij Relatie partnergeweld en middelenmisbruik

Het is vaker naar voren gebracht: alcohol- en drugsgebruik zijn belangrijke risicofactoren voor partnergeweld. De resultaten van het promotieonderzoek van Fleur Kraanen bevestigen dit. Er bestaat een sterke relatie tussen partnermishandeling en middelenmisbruik. Vooral problematisch alcoholgebruik in combinatie met cannabis en/of cocaïne vergroot de kans op geweld tegen de partner. Een gecombineerde behandeling van zowel de verslaving als van de partnermishandeling blijkt zeer effectief te zijn bij het stoppen van partnergeweld.

Het is vaker naar voren gebracht: alcohol- en drugsgebruik zijn belangrijke risicofactoren voor partnergeweld. De resultaten van het promotieonderzoek van Fleur Kraanen bevestigen dit. Er bestaat een sterke relatie tussen partnermishandeling en middelenmisbruik. Vooral problematisch alcoholgebruik in combinatie met cannabis en/of cocaïne vergroot de kans op geweld tege de partner. Een gecombineerde behandeling van zowel de verslaving als van de partnermishandeling blijkt zeer effectief te zijn bij het stoppen van partnergeweld.

Duidelijk verband

Katinka Lünnemann en Rianne Verwijs concluderen in hun studie naar achtergronden en risicofactoren bij (herhaald) partnergeweld, dat alcoholmisbruik één van de beste voorspellers is voor geweld tegen de partner. Het onderzoeksrapport van het Bureau van de Europese Unie voor Grondrechten (FRA) naar geweld tegen vrouwen in de Europese Unie laat een duidelijk verband zien tussen overmatig drankgebruik van de pleger en het gebruik van psychisch, fysiek en/of seksueel geweld tegenover de partner. Uit eerder onderzoek van Kraanen naar partnergeweld en middelenmisbruik blijkt dat behandelingen tegen partnermishandeling nauwelijks effect hebben en dat plegers bijna altijd weer vervallen in hun oude gewelddadige gedrag. Reden: bij minstens de helft van de daders speelt nog een tweede probleem mee, namelijk een alcohol en/of drugsverslaving.

Gecombineerde behandeling

Als vervolg op haar eerdere studie is Kraanen gaan onderzoeken of een gecombineerde behandeling van zowel het partnergeweld als van de verslaving meer succes zou hebben. Ze onderzocht dit bij twee groepen. De eerste groep was onder behandeling bij 'Jellinek' voor verslavingsproblemen. De andere groep was onder behandeling bij 'de Waag' voor fysiek partnergeweld. De resultaten waren boven verwachting. De groep bij de Jellinek bleek na behandeling van hun verslaving gecombineerd met een korte interventie voor partnermishandeling substantieel minder geweld te gebruiken tegenover hun partner. De groep bij De Waag waren na afronding van hun gecombineerde behandeling zelfs (vrijwel) geheel gestopt met de mishandeling. Het onderzoek van Kraanen is daarmee een belangrijke stap voorwaarts in evidence-based behandelen van plegers van partnermishandeling.

Een gecombineerde behandeling bij verslaafde plegers van partnermishandeling blijkt zeer effectief

Langetermijneffecten

Een gecombineerde behandeling bij de verslaafde plegers van partnermishandeling blijkt dus zeer effectief, vrijwel iedereen uit desbetreffende onderzoeksgroep wist het gebruik van geweld in hun relatie te stoppen. Wat het effect op langere termijn zal zijn, is echter nog een vraag. Enkelen uit de groep van De Waag zijn na verloop van tijd weer alcohol of drugs gaan gebruiken. Het onderzoek van Kraanen identificeert middelenmisbruik als een zwaarwegend risicofactor voor partnergeweld. Daardoor valt te vrezen dat de kans op terugval in het geweldsgedrag bij degene die weer zijn gaan gebruiken ook weer is toegenomen. Maar dat hoeft niet. Het zou ook kunnen zijn dat de in de gecombineerde behandeling aangeleerde communicatie- en oplossingvaardigheden gericht op tegengaan van zowel de verslaving als het partnergeweld, de pleger voldoende handvatten heeft meegegeven om misschien niet de verslaving, maar in ieder geval het geweld blijvend tegen te gaan. Om hier meer over te kunnen zeggen, is vervolgonderzoek nodig.

Meerdere factoren spelen mee

Een andere vraag die de resultaten van het onderzoek oproept, is of meerdere factoren een rol hebben gespeeld in het succes van de gecombineerde behandeling. Zo valt in de beschrijving van een case studie van een verslaafde pleger te lezen dat niet alleen de pleger, maar ook zijn partner in behandeling was. Deze is zelf minder alcohol en drugs gaan gebruiken en leerde bovendien zich meer assertief op te stellen in de relatie. Hoe belangrijk dit is geweest in het resultaat van de behandeling van de pleger is niet verder onderzocht. De goede ervaringen in de hulpverlening met systeemgericht werken, doet vermoeden dat dit wel degelijk van belang is geweest. Ook eventuele andere factoren kunnen hebben geleid tot het veranderende gedrag van de pleger. Om een beter inzicht te krijgen in de bredere context van de gehele problematiek is – ook hierover - verder onderzoek nodig.

Signalering van partnergeweld

Naast het aantonen van het succes van het tegelijkertijd behandelen van zowel een verslaving als partnermishandeling, heeft het onderzoek ook een belangrijke bijdrage geleverd in de signalering van partnergeweld. Er is een korte vragenlijst ontwikkeld waarmee slachtoffers en plegers van partnergeweld in de verslavingszorg in een vroeg stadium van de hulpverlening geïdentificeerd kunnen worden. Aangezien slechts een derde van de slachtoffers van partnergeweld momenteel hulp zoekt bij hulpverlening of politie, kan deze vragenlijst goed helpen om meer slachtoffers en daders van partnergeweld – in dit geval in de verslavingszorg - te signaleren en te bereiken. Vervolgens kan een effectieve hulpverlening aangeboden worden. 'Jellinek' is van plan om de vragenlijst zo snel mogelijk te implementeren in hun standaard intakeprocedures.

Het onderzoek van Kraanen laat de complexiteit van de problematiek van partnermishandeling zien

Relatie partnergeweld en middelenmisbruik

Waarom bestaat die sterke relatie tussen partnergeweld en middelenmisbruik? Er bestaan hierover verschillende theorieën. Een daarvan is dat middelen als alcohol en drugs drempelverlagend werken, mensen impulsief reageren en hun agressie minder in de hand hebben. Een andere verklaring is dat alcohol- en drugsproblemen leiden tot een minder prettig en stabiel leven. Dit kan leiden tot meer conflicten en geweld in een relatie. Verder blijkt dat vrouwen die verslaafd zijn sneller in een gewelddadige relatie terecht komen, vaak met een partner die ook een verslavingsprobleem heeft.

Verder onderzoek van belang

Het onderzoek van Kraanen laat de complexiteit van de problematiek van partnermishandeling zien. Ze heeft een belangrijke stap gezet in de evidence-based behandelingen van verslaafde plegers van partnermishandeling. Maar wat vooral weer naar voren is gekomen, is het belang van verder onderzoek naar het identificeren van de risicofactoren van partnergeweld en de relatie tussen deze factoren. Op basis daarvan kan een effectieve behandeling van daders ontwikkeld worden.

Bronnen

  • Kraanen, F.L. (2014): When Things are Getting out of Hand: Prevalence, Assessment, and treatment of Substance Use Disorder(s) and Violent Behavior
  • Kraanen, F.L., Scholing, A. & Emmelkamp, P.M.G. (2010): Subsistence Use Disorders in Perpetrators of Intimate Partner Violence in a Forensic Setting. International Journal of Offer Therapy and Comparative Criminology.
  • Lünnemann, K. en Verwijs, R (2012): Partnergeweld – achtergrond en risicofactoren. Verwey Jonker Instituut.
  • FRA (Bureau van de Europese Unie voor Grondrechten), (2014), Violence Against Women: Violence against women: an EU-wide survey. Main results report; Violence against women: an EU-wide survey. Results at a glance.

Reacties

Reageer op dit artikel

3 + 6 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.