De rol van het sociale netwerk wordt steeds groter

Mantelzorg versterken, verlichten en verbinden. Aflevering 6: sociale netwerken
artikel - 23 augustus 2013
Afbeelding bij De rol van het sociale netwerk wordt steeds groter

Staatssecretaris Van Rijn informeerde op 20 juli de Tweede Kamer over zijn plannen om de mantelzorg te versterken, verlichten en te verbinden. Het Expertisecentrum Mantelzorg gaat de komende weken op MOVISIE.nl in op de tien belangrijke punten van de brief. Vandaag Wilco Kruijswijk Anita Peters in aflevering 6: sociale netwerken. Een overzicht van de afleveringen vindt u onderaan dit artikel.

In de beleidsbrief is ruime aandacht voor het sociale netwerk. De gedachte is dat zorg en ondersteuning vaker vanuit het sociale netwerk verleend moet worden. De realiteit leert ons dat dit al vaak gebeurt. Het is van belang om de vragen vanuit het netwerk niet los van elkaar te zien, maar juist integraal te benaderen. Staatsecretaris van Rijn zegt hierover: ‘Nu worden de vraag van een mantelzorger en de vraag van een cliënt vaak als twee naast elkaar staande vragen benaderd, terwijl de situatie van de cliënt en de mantelzorger meestal onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.’

Een sociaal netwerk is niet slechts een mantelzorger en een cliënt. Het gaat om meerdere, verschillende mensen. Oog voor het sociale netwerk betekent oog voor de mogelijkheden, risico’s en wensen van de verschillende mensen uit dat netwerk. Met het bevorderen van de rol van het sociale netwerk springt een aantal thema’s in het oog: de rol van vrienden en buren, samengestelde gezinnen en kwetsbare netwerken.

Aandacht voor de rol van vrienden en buren

Vaak wordt bij mantelzorg gedacht aan zorg door de familie. Dat is niet verwonderlijk, want ongeveer 80 procent van de mantelzorg wordt door familie verleend. Om deze reden is er vaak minder aandacht voor vrienden en buren. Daar liggen kansen, want ook de zorg van vrienden en buren heeft een langdurig en relatief intensief karakter. Aandacht voor het sociale netwerk betekent daarom óók aandacht voor de (mogelijke) inbreng van vrienden en buren en de  ondersteuning die zij nodig hebben. Om deze buurtbetrokkenheid te vergroten onderzoekt Movisie buurthulprojecten.

Aandacht voor andere familiebanden

Verschillende maatschappelijke en demografische veranderingen maken dat de mantelzorger -en de zorg vanuit het sociale netwerk- onder druk komen te staan. De roep om hogere arbeidsparticipatie maakt bijvoorbeeld dat er spanning kan ontstaan tussen verplichtingen op het werk enerzijds en het mantelzorgen anderzijds. Maar ook een grotere mobiliteit, waardoor mensen vaker verder van elkaar vandaan wonen, maakt mantelzorg ingewikkelder. En, niet in de laatste plaats, gezinnen zijn de laatste decennia kleiner geworden, waardoor minder schouders dezelfde zorg voor ouderen zullen moeten dragen. Samengestelde gezinnen nemen in dit verband een bijzondere plaats in. Bijna 10 procent van alle gezinnen is een samengesteld of stiefgezin. In dergelijke gezinnen zijn de verhoudingen vaak complex. Kinderen moeten wennen aan een de stiefouder en omgekeerd moet de stiefouder een band opbouwen met de kinderen. Dit heeft gevolgen voor de onderlinge solidariteit.

Aandacht voor kwetsbare netwerken

Het merendeel van de mensen geeft aan geen problemen te mee hebben met de opgave om meer voor en met elkaar te doen. Voor hen is het vanzelfsprekend dat je zorgt voor diegenen die je dierbaar zijn. Wel groeit de roep uit de samenleving om oog te blijven houden voor kwetsbaren die in mindere mate een netwerk in kunnen schakelen. Het kan zomaar zijn dat iemand die verzorging nodig heeft, moeite heeft met het onderhouden van vriendschappen of kampt met gedragsproblemen waardoor er van een vriendschapsnetwerk niet eens sprake is. Wanneer in dergelijke gevallen informele zorg niet toereikend is, moet er formele zorg en ondersteuning beschikbaar blijven.

Er bestaan talloze instrumenten en methoden die het werken met netwerken faciliteren. In maart 2014 verscheen de publicatie 'Aan de slag met sociale netwerken', een wegwijzer voor deze instrumenten en methoden. Deze publicatie werd ontwikkeld door Movisie en Actiz.

Lees ook:

Reacties

Reageer op dit artikel

5 + 3 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.