Schulden in Nederland: wat werkt, gaan we doen!

artikel - 9 maart 2017
 2934 keer gelezen

In Nederland hebben naar schatting 1,4 miljoen huishoudens te maken met risicovolle schulden, problematische schulden of zitten in een schuldhulpverleningstraject. Dat is 1 op de 5 huishoudens. Op deze pagina zetten we een aantal feiten en cijfers op een rij.

Snelle groei van de schuldhulp

Voorheen waren het voornamelijk mensen met een bijstandsuitkering of werkenden met een zeer laag inkomen die financiële problemen hadden. Sinds de kredietcrisis in 2008 zijn door ontslag, echtscheiding en de crisis op de woningmarkt ook mensen met een modaal inkomen (of hoger) in de problemen geraakt. Het aantal huishoudens dat een beroep doet op schuldhulpverlening is verdubbeld tussen 2008 en 2013 (van 44.100 naar 89.000).


Regisseurs Sarah Sylbing & Ester Gould reiken magazine 'Schuldig. En nu verder.' uit aan staatssecretaris Jetta Klijnsma op de slotbijeenkomst van 'Schuldig on tour' in Den Haag.

Oorzaken van schulden

Combinatie van factoren:
1. Omgevingsfactoren (economische situatie, complexiteit samenleving, structurele armoede).
2. Bewust en onbewust gedrag (motivatie, financiële kennis en vaardigheden, maar ook een gevoel: doen wat anderen doen en onbewuste processen).
3. Onverwachte gebeurtenissen (life-events zoals scheiding, werkeloosheid, arbeidsongeschiktheid etc.).
4. Persoonsgebonden factoren (licht verstandelijke beperking, psychiatrische problemen).

Gevolgen van schulden

Voor het individu: onder meer betalingsachterstanden, betalingsregelingen en schuldhulpverlening, psychische en gezondheidsproblemen, huisuitzetting, maatschappelijke opvang en ontzetting uit de ouderlijke macht.
Voor huishoudens: naast schulden vaak ook problemen met opvoeding, gezondheid en op gebied van verslaving, misdaad en onveiligheid.
Voor de samenleving: Schuldenproblematiek (opvang, hulpverlening, schuldsanering) kost de samenleving jaarlijks € 11 miljard euro. Voor elk huishouden met ernstige financiële problemen betaalt de samenleving: € 100.000 euro.

Feiten en cijfers

• 193.000 huishoudens: 2,5% problematische schulden in schuldhulpverleningstraject (wettelijk of minnelijk).
• Tussen 351.000 en 571.000 huis-houdens: 4,6% tot 7,5% onzichtbare problematische schulden (geen traject).
• Tussen 614.000 en 858.000 huishoudens: 8,1% tot 11,3% risico op problematische schulden en geen schuldhulpverlening.
Cijfers (schatting): Huishoudens in de rode cijfers (2015)
• Ongeveer 760.000 Nederlandse burgers heeft ernstige financiële problemen. Jaarlijks neemt het aantal mensen met betalingsproblemen met 6% toe.

Wat werkt dossiers

Armoede en schulden zijn een flinke kostenpost voor de samenleving. Bovendien veroorzaken ze bij de betrokkenen heel veel persoonlijk leed. Denk aan een toename van relatieproblemen, soms uitmondend in huiselijk geweld, toename van eenzaamheid, gevoelens van uitsluiting, schaamte, machteloosheid en heel veel stress. De informatie uit de dossiers over ‘wat werkt’ bij de aanpak van armoede en de schuldhulpverlening levert input voor een effectieve aanpak van deze problematiek.

De aanpak van armoede

In ‘Wat werkt bij de aanpak van armoede’ staat empowerment centraal. Belangrijke ingrediënten in de aanpak van armoede zijn:
• psychologisch kapitaal (zoals versterken veerkracht en talenten), • sociaal kapitaal (zoals het stimuleren lotgenotencontact, de inzet van ervaringsdeskundigen),
• economisch kapitaal (betaald werk, opleiding),
• maatschappelijk kapitaal (stimuleren van, ook informele, vormen van cliëntenparticipatie).

Wat werkt bij schuldhulp

In het ‘Wat werkt bij schuldhulpverlening’ gaat het om de volgende elementen:
• vroeg ingrijpen (preventie),
• het creëren van schuldenrust,
• werken aan zelfvertrouwen,
• aandacht voor motivatie, confrontatie met eigen financieel gedrag (spiegelen) en vergroten van executieve functies (bijvoorbeeld het leren om
prioriteiten te stellen en het beheersen van impulsen),
• het benutten van groepsdynamiek,
• de persoonlijke inzet van hulpverleners,
• samenhang in de aanpak en
• een langdurige inzet met ruimte voor bestendiging van nieuw gedrag en opvangen van terugval.

Meer informatie

Dit is een artikel uit het magazine 'Schuldig - en nu verder.' De informatie uit het artikel is afkomstig uit de dossiers ‘Wat werkt bij de aanpak van armoede’ en ‘Wat werkt bij schuldhulpverlening’. De cijfers zijn van het CKI en het Nibud (2014). Het magazine is gratis te downloaden. Alle verslagen van de bijeenkomsten van Schuldig on Tour lees je hier.

Reacties

Als de zeespiegel ieder jaar met 6% zou stijgen en er zou geen alarmbel gaan rinkelen dat een overstroming dreigt hoe zou je dan tegen opeenvolgende regeringen en stadsbesturen aankijken die op hun handen blijven zitten?

Is toch wreed dat we deze schuldenproblematiek niet aanpakken>

Vorm van sadisme waar de politiek op toeschouwersbanken in de arena armoede toejuicht.

En de spelers niet eens de kans krijgen om morituri te salutant te roepen.

Frits

Het is een weerbarstig probleem inderdaad... Dank voor de vergelijking ook. Het is belangrijk dit vraagstuk op de agenda te houden.

Dag,

Bij de punten voor het maatschappelijk debat mis ik één groot punt. Iets waar Stichting Ons Geld zich bijvoorbeeld voor inzet. Namelijk de inrichting van het geldsysteem zelf. Geld kan namelijk ook schuldenvrij ingericht. En systemen als de bitcoin en betalenmetflorijn.nl of linkgeld.nl laten zien dat geld zonder schulden en zonder rente op schulden ingericht kan worden.

Alsof ons geldsysteem zélf , schulden en rente over schulden zo vanzelfsprekend is wordt compleet aan het geld zelf voorbij gegaan.

Neem het svp mee in het debat.

mvg

Beste Thomas,
interessant punt. Op het Nationaal Laboratorium Armoede en Schulden eind vorig jaar was George Van Houts een van de sprekers. Hij sneed dit punt ook aan. En zo zijn er wel meer factoren van invloed. Hetgeen aangeeft dat we hier echt te maken hebben met een complex vraagstuk waar veel spelers en systemen als een kluwen op elkaar inwerken. Dank in ieder geval om hier op te wijzen!
Hartelijke groet,
Christine

Beste Christine

Mooi dat je George van Houts hierover al hebt horen praten. Hij is hiermee ook druk doende via Stichting Ons Geld. Van deze Stichting is het Martijn Jeroen van der Linden bijvoorbeeld die in Delft geloof ik op "Geld" afstudeert.

Op zich zijn er idd wel meer factoren op schulden van invloed. Uiteraard. Ik kom het regelmatig tegen in mn werk. Maar geld op zich hoeft geen ingewikkelde materie te zijn. We hebben alleen wel met een indoctrinatie van wat geld is te maken en met een massa die denkt dat ons huidige systeem vanzelfsprekend is. Omdat we ermee opgroeien weten we niet beter.

Dit betekent ook dat we het er ook niet zo snel over hebben. Over geld. Hoe het gemaakt wordt. Hoeveel soorten van geld zijn er eigenlijk. Op hoeveel manieren kun je geld inrichten. Kan geld zonder banken, met maar één staatsbank, kan het zonder schulden, zonder rente. Er zijn systemen te bedenken waardoor zeker weten bij lange na niet zoveel mensen in zulke grote getale in de problemen komen. Omdat je met een andere inrichting je andere spelregels en andere geldstromen krijgt.

Ons huidige inrichting van geld kent nl dezelfde gevolgen als monopoly. Door rendement op vermogen wordt de kleine groep die alles bezig aan bijvoorbeeld patenten en eigenaar is van de schulden steeds rijker. De rest van de spelers moet dat rendement elke ronde / maand weer op zien te hoesten. Terwijl die spelregels dus ook makkelijk anders kunnen.

Het is meer een kwestie van durven. Om bijv met zijn allen de e-gulden of www.betalenmetflorijn.nl te gaan gebruiken ipv de euro. Om dat te durven moet je over een hele grote muur van conditionering en indoctrinatie heen. En daar zit de grootste complexiteit. Hoe leg je mensen uit dat de euro zelf het probleem is en dat je met een schuldenvrije inrichting van geld van het probleem schulden verlost bent. Waarschijnlijk ben je dan meteen een populist :)

Succes dan ook met de schuldenproblematiek. Maar in het op schulden gebasseerde rentedragende eurosysteem (zie bijv de serie Money as Debt) krijgt u die niet structureel oplost. Tenzij bedenk ik mij net... We net als de Romeinen met deze vorm van geld deden. Om de zoveel jaar een zogenaamd jubeljaar. Alle sxhulden en vermogenscop nul en iedereen met een schone lij beginnen. Maar dat is in de huidige bankenwereld ook een onmogelijke doelstelling.

Dus nogmaals succes. En met een vriendelijke groet
Thomas

Dank! In het onder meer door Movisie uitgebrachte magazine Armoede schulden NL uit is hier ook aandacht voor. Onder meer met verhaal George van Houts en daarnaast een van mijzelf "de nieuwe economie begint in de buurt." Het is niet de core business van Movisie, maar toch besteden we er af en toe wel aandacht aan. Daarnaast ga ik vanuit een ander project ook met "digitaal geld" iets doen. Dus laat weten als je mee wilt denken!https://www.movisie.nl/sites/default/files/alfresco_files/Armoedemagazine-def%20[MOV-12173489-1.0].pdf

Dank! In het onder meer door Movisie uitgebrachte magazine Armoede schulden NL uit is hier ook aandacht voor. Onder meer met verhaal George van Houts en daarnaast een van mijzelf "de nieuwe economie begint in de buurt." Het is niet de core business van Movisie, maar toch besteden we er af en toe wel aandacht aan. Daarnaast ga ik vanuit een ander project ook met "digitaal geld" iets doen. Dus laat weten als je mee wilt denken!https://www.movisie.nl/sites/default/files/alfresco_files/Armoedemagazine-def%20[MOV-12173489-1.0].pdf

Mooi dat jullie er aandacht aan schenken. Wnat de basis voor veel problemen liggen m.i. in het geldsysteem zelf. Omdat geld op schuld is gebaseerd en geleend is van centrale banken en zij dat mét rente terug willen moeten de economie eeuwig groeien. En omdat geld geleend is moeten de sxhulden ook steeds toenemen, etc. Ik kan er lang over uitwijden maar het huidige bankensysteem klopt wiskundig van geen kant, met veel slachtoffers tot gevolg. Gelukkig hebben we ook stichtingen als Stichting Restschuld Eerlijk Delen van Sven Hulleman. Maar toch. Een druppel op een gloeiend financieel systeem

Heel veel sociale problemen zouden makkelijker oplosbaar zijn bij voldoende geld. En voldoende geld voor iedereen krijg je niet een rentedragend op schulden gebaseerd systeem. http://www.fairbanking.nl/video.html

Ik heb daar op zich al lang en breed over nagedacht. Alleen de indoctrinatie mbt geld en de machtstructuren rondom geld zijn zodanig dat verandering lastig is. Al is kleinschalig denken iets makkelijker dan het grote plaatje. Lokale LETS kringen genoeg. En dus betalenmetflorijn.nl of deblijeb.nl.

Schuldenproblemen zijn alleen op te lossen als we geld gaan gebruiken waar geen schulden en rente op schulden in voorkomen. Een andere inrichting van ons geldsysteem dus. Vraag ook George en zijn Stichting Ons Geld maar :)

Reageer op dit artikel

4 + 13 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.