Seksuele voorkeur mede bepalend voor gezondheid

artikel - 10 juni 2013
Afbeelding bij Seksuele voorkeur mede bepalend voor gezondheid

Seksuele voorkeur blijkt een bepalende factor te zijn voor gezondheid. Er zijn vooral verschillen in psychische gezondheid tussen LHBT’s en mensen met een heteroseksuele leefstijl. Belangrijkste oorzaak: minderheidsstress. Vooral jongeren, biseksuelen en in mindere mate lesbische vrouwen blijken een verhoogd risico te hebben op gezondheidsklachten. Gemeenten, instellingen en professionals moeten alert zijn, zodat zij in een vroeg stadium kunnen reageren.

Ook in financieel opzicht kan het lonen om op tijd aan de bel te trekken. MOVISIE doet momenteel onderzoek naar de financiële gevolgen van de gezondheidsverschillen tussen lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen en transgenders (LHBT’s) en heteroseksuelen.

Gezondheid lesbiennes, homoseksuelen en biseksuelen

Uit een meta-analyse op ruim 100 artikelen over gezondheidsverschillen blijken lesbiennes, homoseksuelen en biseksuelen (LHB’s) vooral meer last te hebben van angststoornissen, depressieve stoornissen en overmatig middelengebruik, in vergelijking tot heteroseksuelen. Recente onderzoeken aan convenience samples in Nederland laten een vergelijkbaar beeld zien (Nemesis-onderzoeken Trimbos en Keuzenkamp e.a., 2012). LHBT’s, zowel jongeren als volwassenen, doen veel vaker een suïcidepoging dan hetero’s. Over verschillen in lichamelijke gezondheid bij LHB’s is minder bekend, al kunnen psychische stoornissen en middelengebruik ook voor lichamelijke klachten zorgen (alcoholproblematiek, hartklachten).

Gezondheid transgenders

Over transgenders is op dit moment minder bekend, al heeft het SCP onlangs een eerste inventarisatie gemaakt. Daaruit bleek dat er weinig fysieke gezondheidsverschillen bestaan. De helft van de totale groep transgenders heeft psychische problemen en 14% in ernstige mate. De minste problemen hebben degenen die hun transitie achter de rug hebben (SCP, 2012).

Minderheidsstress belangrijkste oorzaak gezondheidsverschillen

In vrijwel alle onderzoeken wordt minderheidsstress als voornaamste, LHB eigen, oorzaak aangewezen van de gezondheidsverschillen. Discriminatie, het verhullen van seksuele oriëntatie en (de dreiging van) seksueel en fysiek geweld leiden tot meer stress dan gemiddeld. Minderheidsstress ontstaat wanneer mensen onderdeel zijn van een gestigmatiseerde minderheidsgroep. Ook wanneer voor allerlei andere gezondheidsbepalende factoren (b.v. leeftijd, geslacht, sociaal-economische situatie) wordt gecontroleerd, blijft minderheidsstress als de belangrijkste factor over.

Risicogroepen

Vooral jongeren, biseksuelen en in mindere mate lesbische vrouwen blijken een verhoogd risico te hebben op gezondheidsklachten. Ze drinken meer alcohol, roken meer en gebruiken meer drugs. LHB jongeren hebben vaker last van eetstoornissen en een verstoord lichaamsbeeld. Homoseksuele en lesbische ouderen hebben vaker last van depressieve gevoelens door eenzaamheid. In Nederland zijn hetero en lesbische vrouwen en (jonge) homoseksuele mannen de belangrijkste risicogroepen voor seksueel grensoverschrijdend gedrag, met name seksueel en fysiek geweld. (Zie voor een overzicht de Handreiking homo-emancipatie gezondheid.)

Financiële gevolgen gezondheidsverschillen

MOVISIE doet momenteel onderzoek naar de financiële gevolgen van de gezondheidsverschillen tussen LHBT’s en heteroseksuelen. MOVISIE gaat daarbij uit van een systematiek die door het RIVM is ontwikkeld in het kader van de Volksgezondheid Toekomst Verkenningen (VTV), waarin gezondheid als een samenstel van factoren wordt gezien. Hiermee kan onder meer  berekend worden wat betere preventie op kan leveren.

Beschermende factoren

Mensen die goed met stress kunnen omgaan (gezonde coping) zijn beter beschermd tegen de negatieve gevolgen van minderheidsstress. Voor jongeren blijken accepterende ouders en een relatie beschermende factoren. Ook sport kan beschermend werken.

Preventie, signalering en behandeling: tips voor gemeenten

  • Neem vragen op over seksuele voorkeur en gedrag in de lokale Gezondheidsmonitor.
  • Neem aandacht voor diversiteit  (en expliciet seksuele diversiteit en het bestrijden van discriminatie) op als kwaliteitscriterium voor gezondheids- en welzijninstellingen in de regio.
  • Zorg voor voldoende mogelijkheden voor deskundigheidsbevordering over seksuele diversiteit voor gezondheids- en welzijninstellingen.
     

Preventie, signalering en behandeling: tips voor instellingen

  • Maak aandacht voor seksuele diversiteit onderdeel van het kwaliteitsbeleid.
  • Zorg dat diensten aansluiten bij de leefstijlen van LHBT-cliënten. Ook transgender, lesbische, homoseksuele en biseksuele cliënten willen goede zorg. Dit kan alleen door rekening te houden met seksuele diversiteit.
  • Zorg voor diversiteitsbeleid: beleid dat breed gedragen wordt in de organisatie, waar seksuele diversiteit een expliciet onderdeel van vormt.
  • Zorg voor deskundigheidsbevordering voor medewerkers. In de meeste opleidingen is er niet of nauwelijks aandacht voor deze thematiek. Zorg daarom dat het onderdeel wordt van de scholing en training aan medewerkers.
     

Preventie, signalering en behandeling: tips voor professionals

  • Draag uit dat seksuele diversiteit vanzelfsprekend is en pas op voor heteronormen. Vraag cliënten bijvoorbeeld of zij een partner hebben, in plaats van een man (bij vrouwen) of een vrouw (bij mannen) en geef cliënten ruimte om zichzelf te zijn.
  • Durf seksualiteit, relatievorming en seksuele voorkeur bespreekbaar te maken. Cliënten die vragen hebben over deze thema’s kloppen wellicht eerst aan met aanverwante vragen. Vraag door en achterhaal ‘de vraag achter de vraag’.
  • Let op signalen van homofobie of homonegatief gedrag en schakel indien nodig experts in. 
     

Meer informatie

MOVISIE verzamelde gegevens uit ruim 100 onderzoeken op het gebied van gezondheidsverschillen. De belangrijkste resultaten zijn gepubliceerd in een Handreiking Homo-emancipatie Gezondheid. Het SCP monitort op verzoek van de rijksoverheid de situatie van LHBt’s in Nederland. In hun rapporten is veel informatie te vinden over de gezondheidssituatie van alle vier de groepen. Het Trimbos instituut heeft twee keer een groot onderzoek verricht naar de geestelijke gezondheid van Nederland (NEMESIS). Het tweede onderzoek is nog niet (volledig) gepubliceerd. Deelrapportages verschijnen over verschillende onderwerpen, waaronder de gezondheidssituatie van LHBT’s.

 

Reacties

Reageer op dit artikel

2 + 10 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.