Slachtoffers seksueel geweld hebben zetje nodig om te praten

artikel - 6 november 2015

#zeghet. Met die hashtag deelden vrouwen en mannen in november 2015 hun heftige ervaringen met seksueel geweld in 140 tekens. Dat slachtoffers hun verhaal delen is positief en een eerste stap naar herstel. De cruciale rol van hulpverleners blijft in de media nog onderbelicht, terwijl zij een sleutelrol kunnen vervullen in het verdere herstel. Handelingsverlegenheid speelt hen echter parten.

De discussie startte bij Jeroen Pauw aan tafel. Cabaretière Anke Laterveer vertelde dat ze is aangerand door een man die ze tijdens een avondje uit ontmoette en die met haar mee naar huis kwam. Vele reacties volgden. Van vrouwen met soortgelijke verhalen. En van mensen die haar beledigden. Die reactie waren de aanleiding tot de actie #zeghet op Twitter, waarbij ze vrouwen opriep hun ervaringen van seksueel geweld te delen. Geen unieke actie overigens; in Canada vond een vergelijkbaar initiatief plaats onder #BeenRapedNeverReported.

Onthullen leidt eerder tot adequate hulpverlening

Hoe eerder slachtoffers onthullen, hoe groter de kans op adequate hulpverlening. Uit het onderzoek ‘Hulpverlening na seksueel geweld’ (Van Beek & Tan, 2016, in druk) blijkt dat het onthullen van slachtofferschap complex en lastig is voor slachtoffers. Met name voor mensen die slachtoffer zijn geworden van seksueel geweld door een bekende (in heden of verleden). Dit heeft te maken met schaamte- en schuldgevoelens, angst voor repercussies door de pleger en angst om het gezin te ontwrichten. Door het geweld en het zwijgen dat daarop volgt, ontwikkelen veel slachtoffers klachten en problemen waar zij hulp voor zoeken. Zo maken zij soms jarenlang gebruik van de hulpverlening voor (trauma gerelateerde) klachten, zonder dat het trauma van het seksueel geweld ter sprake komt en wordt behandeld. Snelle en effectieve hulp zal veel persoonlijk leed en maatschappelijke kosten voorkomen.

In november 2015 startte de promotiecampagne van de Hulplijn Seksueel Misbruik ‘Verbreek de stilte’ met als doel fysiek en psychisch geweld en seksueel misbruik bespreekbaar te maken. De campagne roept slachtoffers van misbruik en geweld op om met hun verhaal naar buiten te komen. Kijk op de website www.verbreekdestilte.nl of bel 0900-9999001.

Drempelverlaging

Uit onderzoek blijkt dat slechts een beperkt aantal hulpverleners slachtoffers vraagt naar een eventueel misbruikverleden. De meeste slachtoffers geven echter aan dat het wel wenselijk is als hulpverleners routinematig vragen naar misbruik, om de drempel voor het slachtoffer te verlagen. Vrouwen blijken gemiddeld 16 jaar te wachten voordat ze er met iemand over praten. Hulpverleners kunnen veel betekenen in het bespreekbaar maken van ervaringen met seksueel geweld, ook als mensen in eerste instantie met een andere vraag binnenkomen. Zij kunnen slachtoffers stimuleren hun ervaring met seksueel geweld te onthullen: Wat vertel je als slachtoffer, wanneer en aan wie, wat zijn ervaringen van andere slachtoffers?

Handelingsverlegenheid professionals

Veel hulpverleners voelen zich niet goed toegerust om het gesprek met slachtoffers aan te gaan. Een gebrek aan goede kennis en vaardigheden van zorgprofessionals kan leiden tot onderdiagnose en meer schadelijke gevolgen voor cliënten. Daarom zijn verschillende initiatieven in gang gezet om die handelingsverlegenheid te verminderen. Er wordt gewerkt aan betere scholing en er zijn trainingen die ingaan op het bespreekbaar maken van seksueel geweld in heden en verleden.

Hulpverlening en lotgenotengroepen

Het zou voor professionals verstandig zijn om te weten welke ondersteuning er is voor slachtoffers. Bijvoorbeeld lotgenotengroepen. Op de website www.seksueelgeweld.info staan autobiografische verhalen van slachtoffers. Ook bevat de website een wegwijzer met tips en adviezen voor het vinden van een goede hulpverlener, en is er een sociale kaart met informatie over verschillende typen van hulpverlening en hulpverleners.

'Denk goed na waarom je het wilt delen'

Iva Bicanic, hoofd van het Centrum Seksueel Geweld, dat slachtoffers van acuut seksueel geweld opvangt en verder helpt, zegt op de site van de NOS: 'Op zich is het goed dat er over gesproken wordt, maar je verhaal of ervaring onthullen kan ook tegen je werken. Als je het zegt, loop je helaas het risico op negatieve reacties. En dat werkt verwerking tegen. [..] Denk goed na waarom je het wilt delen, met wie en wat voor reactie je verwacht. Doe dat als je verwacht dat die positief is.' Mensen met ervaringen van seksueel geweld weten zelf het beste wat hun helpt, zij moeten de keuze hebben hun ervaringen wel of niet te delen en daar zelf de regie over te behouden. Hulpverleners kunnen hen daarbij helpen.

Impuls

De stroom van ervaringsverhalen, campagnes, egodocumenten en autobiografieën die de laatste tijd op gang komt, kan een goede impuls zijn voor slachtoffers om met hun verhaal naar buiten te komen. En dat is de eerste stap. En nu hopen dat #zeghet de volgende keer trending topic gaat worden onder hulpverleners.

Reacties

Reageer op dit artikel

5 + 3 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.