Sociaal en gezond

Gezondheid hoort bij zorg en welzijn
artikel - 11 december 2014
sociaal-en-gezond

Dit is hét moment om gezondheid te verbinden aan het bevorderen van zelfredzaamheid en participatie. Movisie heeft daarom met Vilans, GGD Nederland, TNO-CBO, Centrum Gezond Leven (RIVM) en Actiz de handen ineen geslagen. Samen met de praktijk zoeken we naar antwoorden op vragen als: Hoe kunnen beleidsmakers meer levensbreed kijken en zo ook hun beleid maken? Hoe krijgen alle professionals in het sociale domein gezondheid op hun netvlies? En welke plek heeft gezondheid in de wijkteams die in het hele land ontstaan?

In het netwerk ‘Sociaal en gezond’ dragen de partners elk vanuit hun eigen missie bij aan de verbinding tussen gezondheid en de decentralisaties. GGD Nederland bijvoorbeeld schreef een factsheet voor gemeenten over publieke gezondheid en de decentralisaties. Movisie verzamelt voorbeelden. Een oproep leverde tal van activiteiten op van zorgorganisaties en huisartsen, van zzp’ers in welzijn in zorg en van ambtenaren. De reacties liepen uiteen van beleidsvisies waarin Wmo-beleid en gezondheidsbeleid integraal zijn beschreven tot concrete samenwerkingsafspraken en projecten in de praktijk.

Behoefte aan overzicht?

Bekijk alle informatie rondom sociaal en gezond op een overzichtspagina.

Gezondheidsnota’s gemeentes

In de gemeente Borger-Odoorn bijvoorbeeld is gezondheid bewust verbonden met de transities in de kadernota Meedoen naar vermogen. Een ander voorbeeld is de regionale notitie Vitale coalities, betere gezondheid, meer participatie van veertien Twentse gemeenten. Andere gemeenten meldden dat ze steeds intensiever zijn gaan samenwerken met huisartsen en gezondheidscentra. De laatsten worden gestimuleerd aan te sluiten bij welzijnsactiviteiten om zo preventief aan gezondheid te werken. GGD Nederland heeft 190 gezondheidsnota’s van gemeenten gescand. In 50 tot 70% van de nota’s wordt aandacht besteed aan de ontwikkelingen in het sociale domein in het algemeen. Specifiek is er aandacht voor mantelzorg, OGGZ en verslavingsbeleid. Een derde van de gemeenten legt actief de verbinding tussen de decentralisaties en gezondheid, aldus GGD Nederland.

Organisaties en professionals

Steeds meer zorg- en welzijnsorganisaties organiseren gezamenlijk activiteiten gericht op het bevorderen van de gezondheid van deelnemers. Opvallend is de afwezigheid van betrokkenheid van preventiemedewerkers of gezondheidsbevorderaars van GGD’en. Het zijn bij voorbeeld de verzorgende uit de zorgorganisatie en de activeringsmedewerker van de welzijnsorganisaties die de handen ineen slaan. Het project Betrokkenheid en verbinding van Welzijn Lansingerland en zorgorganisatie Laurens is hiervan een voorbeeld. Door een intensieve samenwerking tussen welzijn en zorg is de bestaande dagbesteding verbreed en toegankelijk voor ouderen die ondersteuning en zorg nodig hebben. Kwetsbare ouderen worden geactiveerd, zijn langer vitaal en minder eenzaam.

Een andere manier om te werken aan de verbinding tussen welzijn, zorg en gezondheid is door bewustwording van professionals die veel bij mensen thuis komen. Icare ontwikkelde samen met partners een werkmethodiek voor thuiszorgmedewerkers. Zij krijgen handvatten aangereikt om een gezonde leefstijl bij hun cliënten te bevorderen.

Gezondheid niet het eerste doel

In de aangeleverde projecten is gezondheid niet altijd het eerste doel waaraan gewerkt wordt. Het is een nevendoel van activeringsactiviteiten, soms zelfs een neveneffect. Bijvoorbeeld bij activiteiten waarbij gezamenlijk gezond gekookt en gegeten wordt. Zoals in Almere. In een buurthuis verzorgen mensen met een psychische beperking maaltijden. Zij leren gezond te koken, en serveren tegelijk gezonde maaltijden aan buurtbewoners die in het buurthuis komen eten. Een ander voorbeeld is Welzijn op recept, een al langer bekende manier om mensen met psychosociale problemen door te verwijzen naar welzijnsactiviteiten gericht op ontmoeting en ontwikkeling. Deze activiteiten dragen bij aan het welbevinden van de deelnemers. Ook in activeringsactiviteiten komt de aandacht voor gezondheid terug.

sociaal-en-gezond

Gezonde wijkaanpak

Het project Gezonde Wijk Overvecht is een brede samenwerking tussen organisaties met uitdrukkelijk doel het bevorderen van de gezondheid. De bewoners in de wijk Overvecht zijn vooral meer gaan bewegen en sporten in hun vrije tijd. Ze gaan minder vaak naar de huisarts. Dit is het gevolg van diverse stimulerende maatregelen van de Gezonde Wijk aanpak. Zo biedt de fysiotherapeut in de wijk een speciaal beweegconsult, biedt de eerste lijn het beweegprogramma Big!Move aan en is er een beweegmakelaar van de wijkwelzijnsorganisatie die bewoners stimuleert om te gaan.

Wijkaanpak maakt gezonder

Onderzoek van prof. Karien Stronks (AMC) en haar team laat zien dat het krachtwijkenbeleid dat de afgelopen jaren in de achterstandswijken is uitgevoerd, positieve effecten heeft op bepaalde aspecten van de gezondheid van wijkbewoners. In het artikel Wijkaanpak maakt gezonder vertelt zij: 'We zijn echt aangenaam verrast; we hadden niet verwacht dat de wijkaanpak in een korte periode van vijf jaar al winst voor de gezondheid zou opleveren. We zien een betere ervaren gezondheid, een toegenomen mentale gezondheid en dat mensen meer bewegen door te wandelen. Terwijl de wijkaanpak een veel bredere doelstelling heeft dan gezondheidsbevordering.'

Sociale Vraagstukken

Over de kracht van de verbinding vindt u meer in het themanummer van het Tijdschrift voor Sociale Vraagstukken (nummer 4, december 2013). We zien het belang van een gemeenschappelijk gedragen visie die kan inspireren en sturen. We zien ook de waarde van kleinschalige initiatieven waar aandacht voor sociale contacten gepaard gaat met aandacht voor gezondheid. En we zien dat het zaak is te verbinden: kennis, ervaringen en contacten. Waardoor niet meerdere organisaties in een gemeente min of meer dezelfde activiteiten ontplooien, maar juist de expertise en kracht van elkaar benut wordt.

Sociaal en gezond

En is nog veel te ontdekken. Hoe kunnen beleidsmakers meer levensbreed kijken en daarop hun beleid baseren? Hoe krijgen alle professionals in het sociale domein gezondheid op hun netvlies? En welke plek heeft gezondheid in de wijkteams die in het hele land ontstaan? Movisie werkt ook in 2014 aan het samen met de praktijk zoeken naar antwoorden op deze vragen. Dat doen we samen met Vilans, GGD Nederland, TNO-CBO, Centrum Gezond Leven (RIVM) en Actiz. Wilt u meer weten? Neem contact op met één van onze adviseurs!

Interessante links:

  • De rijken worden rijker en de armen worden armer. Deze ongelijkheid blijkt ook gevolgen te hebben voor de gezondheid van zowel arm als rijk. Wat dit inzicht betekent voor het regeringsbeleid, beschreef Aletta Winsemius voor Sociale Vraagstukken.
  • Het Tijdschrift voor Sociale Vraagstukken publiceerde in het voorjaar van 2014 het themanummer Sociaal over de grens over aanpakken van sociale problemen in het buitenland. Het bevat onder meer een interview met epidemioloog Richard Wilkinson, met Kate Pickett auteur van het boek 'The spirit level. Why equality is better for everyone'.
  • Alles is gezondheid is het nationale programma waarin partijen afspraken maken en gezamenlijk acties ondernemen die een beweging op gang brengen. Een beweging die leidt tot een gezonder en vitaler Nederland.
  • Aletta Winsemius schreef voor Zorg + Welzijn de blog Evidence Based Politics n.a.v. 'The spirit level. Why equality is better for everyone'.
  • LinkedIn groep Gezonde Wijk: www.linkedin.com/groups/Gezonde-Wijk-3755390
  • Movisie en de MOgroep ondertekenden de plegde Alles is gezondheid. Bekijk hier de video.

Foto: MacSiers Fotografie

Reacties

Reageer op dit artikel

8 + 1 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.