Sociaal werker ontvlucht onderwaardering en beperkte doorgroeimogelijkheden

5 november 2021

Waarom wil een op de vijf sociaal werkers over vijf jaar ergens anders werken? Op 12 oktober organiseerde Movisie hierover de online bijeenkomst ‘Uitstroom – verhalen achter de cijfers’. Tientallen sociaal werkers, HR-adviseurs van welzijnsorganisaties en beleidsmedewerkers van gemeenten schoven aan om de hoge uitstroomcijfers te duiden met vertrekverhalen uit de eigen praktijk. Platform Sociaal Werk Werkt vertelde dat slechts 9 procent van de vertrokken sociaal werkers in het domein sociaal werk blijft werken.

Aanleiding voor de online bijeenkomst waren de hoge uitstroomcijfers van sociaal werkers, afkomstig uit onderzoek van TNO uit 2019 en het CBS. Deze cijfers sluiten aan bij die uit de recente raadpleging onder sociaal werkers van Movisie begin 2021 (zie De stand van het sociaal werk in Nederland van Movisie). Om meer grip te krijgen op deze ontwikkeling gingen we in op persoonlijke verhalen van sociaal werkers zelf: wat drijft hen richting ander werk? De bijeenkomst leidde tot verdiepende inzichten en nuancering.

Redenen om te vertrekken

Tijdens de bijeenkomst kregen de cijfers duiding. Zo kwamen vier categorieën van redenen om te vertrekken naar voren: organisatie, ontwikkeling, inhoud van het werk en omgevingsfactoren. Aanbestedingscycli en tijdelijkheid van projecten leiden tot baanonzekerheid (organisatie). Doorgroeien kunnen sociaal werkers vaak alleen naar de functie manager, terwijl behoefte is aan inhoudelijke ontwikkelingsmogelijkheden waarvoor in andere sectoren meer mogelijkheden zijn (ontwikkeling). Werkinhoudelijk worden de werkdruk, maar ook de komst van zwaardere doelgroepen en het meer generalistisch werken genoemd als redenen om van baan te switchen (inhoud). Tot slot drijven onderwaardering, gebrek aan vertrouwen in de kennis en kunde van sociaal werkers en tegenstrijdige regels van opdrachtgevers sociaal werkers naar andere functies (omgevingsfactoren). Onderwaardering, te weinig doorgroeimogelijkheden, werkdruk en tijdelijke projecten werden het vaakst genoemd als reden voor de uitstroom.

De tijdelijkheid van contracten zorgt voor uitstroom

Verschillen tussen jongere en oudere professionals

Andere inzichten waren dat vertrekredenen kunnen verschillen voor jongere en oudere sociaal werkers. Oudgedienden lijken meer moeite te hebben om zich nieuwe systemen en werkwijzen eigen te maken dan jongere collega’s. Of dit ook daadwerkelijk leidt tot een hoger vertrek onder ouderen is echter de vraag, omdat een nieuwe baan vinden lastiger is voor hen. Voor jongeren is ‘te weinig uitdaging’ een reden om van baan te switchen. Ook de tijdelijkheid van contracten door de aanbestedingscyclus zorgt voor uitstroom. Een jaarcontract dat wéér niet wordt verlengd terwijl sociaal werkers zelf helemaal niet weg willen duwt hen richting andere sectoren met meer baanzekerheid.

Cijfers en inzichten

Switchen sociaal werkers van baan, dan verlaten zij vaak de sector zorg en welzijn, zo liet Johan Siegert van Sociaal Werk werkt! zien in zijn presentatie. Want als sociaal werkers uitstromen, dan blijft ongeveer 40 procent werken binnen zorg en welzijn, waarvan 9 procent binnen sociaal werk.  31 procent zoekt hun heil daadwerkelijk buiten de sector, 4 procent wordt ZZP’er.

Edwin Luttik van Sociaal Werk Nederland en Chris Boeijinga van Sociaal Werk werkt! vulden de verhalen en cijfers aan met inzichten uit contacten met werkgevers en werknemers. Luttik geeft aan dat het belangrijk is dat werkgevers de uitstroom serieus nemen. Aanvullend onderzoek gebeurt momenteel door Sociaal Werk werkt! door vertrekverhalen te verzamelen, vertelde Boeijinga. Lees meer informatie over dit onderzoek op Sociaal Werk werkt!. Beiden spraken de wens uit om de uitstroom verder te duiden en samen met sociaal werkers en sociaal werk organisaties te zoeken naar werkbare oplossingen.

Vervolg tijdens De Agenda van het Sociaal Werk

‘Uitstroom – verhalen achter de cijfers’ krijgt een vervolg tijdens De Agenda van het Sociaal Werk 2021 op donderdag 11 november. In de workshop ‘Drijfveren onder druk: wat te doen tegen uitstroom uit het sociaal werk’ zoeken we naar oplossingen voor het probleem.

Bekijk het programma van De agenda van het sociaal werk 2021 en geef je nu op!

De Agenda van het Sociaal Werk wordt georganiseerd door Beroepsvereniging voor Professionals in het Sociaal Werk (BPSW), Sociaal Werk Nederland (SWN), Marie Kamphuis Stichting (MKS), Sociale Vraagstukken, Buurtwijs en Movisie.