Sociaal wijkteam: individuele vragen blijken vaak gemeenschappelijke vragen

Deel 3 in de serie competenties voor sociale wijkteams
artikel - 20 mei 2015

Als sociaal wijkteam ben je vaak bezig met het zoeken naar oplossingen voor individuele vragen van bewoners. Maar soms blijken die individuele vragen, gemeenschappelijke vragen te zijn. Dan is het beter om deze vragen op straat- of buurtniveau op te halen, gezamenlijk te formuleren. Bewoners kunnen dan samen aan een oplossing werken. Op eigen kracht, met steun van buitenaf waar nodig. In dit artikel beschrijven we wat hierin de rol is van het sociaal wijkteam, aan de hand van de Wmo-competentie ‘Het verbinden van individuele en gemeenschappelijke vragen en potenties’.

Lees eerst de Casus Wijkanalyse Wijk W en volg de stappen hieronder.

Stap 1: bepaal als wijkteam welk thema als meest urgent wordt ervaren

In wijk W spelen een aantal onderwerpen die heel veel individuele bewoners en daarmee de gemeenschap als geheel raken of bezighouden. Denk aan het relatief kleine aantal winkelvoorzieningen, het ontbreken van een écht aantrekkelijke ontmoetingsplek, de afgenomen sociale cohesie en het lastig kunnen vinden van (nieuwe) vrijwilligers. In sommige buurten speelt ook de aanwezigheid van geluids- of burenoverlast. Als sociaal wijkteam doen jullie er goed aan één, maximaal twee onderwerpen te kiezen om collectief aan te pakken. Criteria die hierbij een rol kunnen spelen zijn de mate van ergernis die buurtbewoners ervaren, de impact die een collectieve aanpak kan hebben en de kans van slagen van een gezamenlijke aanpak. Deze criteria zul je tegen elkaar moeten afwegen. In dit voorbeeld kiezen we voor de aanpak van geluidsoverlast. Het is bij voorbaat duidelijk dat het moeilijk is ‘lasthebbers’ en ‘veroorzakers’ samen rond de tafel te krijgen, maar als het lukt, zijn er op individueel én buurtniveau belangrijke verbeteringen te bereiken. De impact van de collectieve aanpak zal dus groot zijn.

Stap 2: gebruik als wijkteam je bestaande netwerk om gemeenschappelijk vragen te achterhalen

In het geval van wijk W heeft de gemeente de wijkanalyse gemaakt met behulp van de bewoners. Om de geluidsoverlast aan te pakken, is het goed om allereerst de actuele status in kaart te brengen. Hoe denken bewoners over dit probleem. Wie heeft er last van en wie veroorzaken de overlast? Gebruik bestaande contacten in de buurt voor het verzamelen van informatie. Bijvoorbeeld actieve bewoners of iemand van jullie team die bij gezinnen in een ‘overlaststraat’ over de vloer komt. Een externe hulpverlener uit jullie netwerk kan ook. In het geval van wijk W zijn de maatschappelijk werker en de jongerenwerker al betrokken.

'De oplossing moet van de bewoners gezamenlijk komen'

Als er nog geen sociaal makelaar in het wijkteam is, is dit het moment om ook die te betrekken. Daarnaast kun je in je wijkteam afspreken dat je steeds vraagt of er nog andere zaken in de buurt spelen, waar mensen last van hebben. Deze opzet is laagdrempelig. Bovendien zijn mensen eerder geneigd hun hart te luchten bij iemand die ze al kennen. Kortom: zichtbaar zijn en erop af! Leg zowel contact met de mensen die overlast veroorzaken als met degenen die zeggen er last van te hebben. Blijf onpartijdig. Ga integer om met de opbrengsten en vertel wat je van plan bent te gaan doen. Maak je eigen rol duidelijk en geef aan dat je weliswaar het initiatief neemt, maar dat de oplossing van de bewoners gezamenlijk moet komen.  

Stap 3: verbind als wijkteam vragen en dus bewoners met elkaar

Zijn klachten van bewoners verzameld? Dan is het tijd om bewoners met elkaar te verbinden, zodat ze samen aan een oplossing kunnen werken. De inzet van het wijkteam is om het gesprek tot stand te brengen. Het mooiste is als bewoners begrip voor elkaar kunnen opbrengen en tot afspraken komen hoe de overlast kan worden verminderd. Er zijn vele manieren om bewoners bij elkaar te brengen. Via een straattafelsessie bijvoorbeeld, portiekgesprekken, of het organiseren van een bijeenkomst in het buurtcentrum. Hier vragen jullie bewoners te vertellen wat zij anders willen zien, of ze mee willen helpen aan de oplossing en wat ze kunnen doen. Soms is het mogelijk om via social media eerste oplossingsrichtingen op te vragen. Bijvoorbeeld door een oproep te doen op de Facebookpagina van de wijk. In het geval van Wijk W kiezen we daar niet voor. Geluidsoverlast ligt hiervoor te gevoelig. Voor bijeenkomsten nodigen jullie ook andere betrokken professionals uit, zoals de maatschappelijk werker de jongerenwerker en de sociaal makelaar. Hou het aantal professionals zo beperkt mogelijk. Dat geeft bewoners de gelegenheid zelf het voortouw te nemen.

'Geef als sociaal wijkteam sowieso het goede voorbeeld door met iedereen in gesprek te blijven, alle mensen gelijkwaardig te behandelen en wat er ook gebeurt, onpartijdig te zijn'

Als sociaal wijkteam spelen jullie een belangrijke verbindende rol bij het in gesprek gaan en blijven met overlastgevers en mensen die juist overlast ervaren. De methodiek van de motiverende gespreksvoering is hierbij cruciaal. De kunst is om te zoeken naar oplossingen, zonder dat mensen met de vinger naar elkaar gaan wijzen of stigmatiseren. Daar is veel overtuigingskracht voor nodig, maar dat is juist de expertise van de sociaal werker. Laat alle deelnemers bijvoorbeeld zoeken naar overeenkomsten. Wat bindt hen? Of nodig ze uit om gezamenlijke interesses te benoemen. Zo leren bewoners niet alleen elkaar, maar vooral ook elkaars kwaliteiten en potenties beter kennen. Geef als sociaal wijkteam sowieso het goede voorbeeld door met iedereen in gesprek te blijven, alle mensen gelijkwaardig te behandelen en wat er ook gebeurt, onpartijdig te zijn.

Stap 4: draag als wijkteam het initiatief aan de bewoners over

Nu individuele vragen op jullie initiatief aan elkaar zijn ‘geknoopt’, gaan bewoners samen aan de slag met het zoeken naar oplossingen voor - in dit geval - het geluidsoverlastprobleem. Stap voor stap leggen jullie het initiatief terug bij de bewoners. Jullie blijven ondersteunen en faciliteren totdat mensen het op eigen kracht kunnen voortzetten. Maak wel duidelijke afspraken. Zo kunnen jullie afspreken nog een keer te helpen bij het organiseren van een activiteit, maar dat het vervolgens aan de mensen zelf is. Wat helpt is om een paar betrokken bewoners zo te instrueren dat zij als kartrekkers hun straat- of buurtgenoten op sleeptouw nemen. Ook leerzaam is om met bewoners te kijken naar een succesvolle aanpak in een andere wijk. Belangrijk is en blijft om als wijkteam de vinger aan de pols te houden. Spar geregeld met bewoners in een informele setting over hoe het gaat. Ook is het goed om jullie op gezette tijden in de buurt te laten zien, je ogen en oren de kost te geven en mensen op straat aan te spreken

Als je merkt dat het met elkaar in gesprek brengen van bewoners onvoldoende helpt, kun je altijd overgaan tot wat steviger interventies, zoals het meer corrigerend optreden door een wijkagent of met buurtbemiddeling. Voor sociale teams geldt om steeds voor de lichtst mogelijke interventie te kiezen en om alleen op te schalen als dat nodig is.

Tot slot

Om van een individuele naar een meer gezamenlijke aanpak te komen heb je competenties nodig op het gebied van analyseren, contact leggen, gemeenschappelijke vraagverheldering, organiseren, gespreksvoering, coaching, netwerkstrategie en bemiddeling. Daarnaast heb je veel kennis van de wijk en van de sociale kaart nodig. 

Over deze serie

Welke kennis en vaardigheden zijn belangrijk voor sociale wijkteams om aan de slag te gaan in de wijk? De competenties maatschappelijke ondersteuning bieden goede aanknopingspunten. In deze serie artikelen belichten we een aantal competenties die belangrijk zijn voor wijkteams in de startperiode van het werken in de wijk. Om dit te concretiseren gaan we uit van de fictieve Wijk W met bijbehorende wijkanalyse (pdf). Zie ook deel 1 en deel 2 in deze serie: Zichtbaar en er op af en Samenwerken en netwerken versterken.

 

Reacties

Reageer op dit artikel

17 + 2 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.