Sofa-model: de verschillende rollen van mantelzorgers

artikel - 26 juli 2017

Door rekening te houden met de verschillende rollen van mantelzorgers, krijg je meer zicht op hun behoeften en mogelijkheden. Je leert mantelzorgers beter begrijpen en voorkomt dat je te veel op één aspect focust, bijvoorbeeld overbelasting. Het SOFA-model is daarbij een handig hulpmiddel.

Uit de In voor Mantelzorg trajecten blijkt dat mantelzorgers een grote behoefte hebben aan erkenning van hun expertise en aan gelijkwaardige samenwerking. Door tijd en aandacht te besteden aan afstemmen, sluit je aan bij die behoefte. Mantelzorgers voelen zich daardoor gezien en gesteund en houden de zorg zo langer vol.

Het SOFA-model beschrijft de verschillende rollen die mantelzorgers vervullen en de werkzaamheden van medewerkers die daarbij passen:

  • Samenwerken met mantelzorgers als partner in de zorg;
  • Ondersteunen van mantelzorgers die ook zelf vragen en behoefte aan hulp hebben;
  • Faciliteren van de persoonlijke relatie die mantelzorgers hebben met hun naaste;
  • Afstemmen met mantelzorgers vanwege hun kennis en expertise door het (jarenlang) zorgen voor hun naaste.

Hoe pak je het aan?

Het samenspel met mantelzorgers verloopt beter als de verschillende rollen in het contact aan bod komen. In de praktijk lopen de verschillende rollen van mantelzorgers vaak door elkaar. Welke rol de overhand heeft, kan per situatie en per mantelzorger verschillen. Het SOFA-model helpt om af te stemmen op de verschillende rollen van mantelzorgers. Je kunt vooraf of tijdens het gesprek nagaan welke SOFA-aspecten er veel of weinig spelen en doorvragen waarom dat zo is. Dit zijn belangrijke ingrediënten voor een goed gesprek met de mantelzorger. In het schema vind je een overzicht van de vier rollen en hoe je er aandacht aan kunt schenken. Dit is onderverdeeld naar verschillende momenten waarop je contact hebt met een mantelzorger: in de beginfase (bij de kennismaking), in de dagelijkse praktijk of aan het eind (bij de afronding van de zorgrelatie vanwege het vertrek of overlijden van de cliënt).

Wat helpt?

  • Bespreek met je collega’s hoe zij tegen de rollen van mantelzorgers aankijken en wat ze zouden doen in de verschillende situaties. Bespreek wat je ervan opsteekt en meeneemt in je werk. Gebruik hiervoor bijv. de Samenspelscan.
  • Ga in gesprek met je leidinggevende of teamcoach over het SOFA-model. Hoe kunnen zij inspelen op de verschillende rollen van mantelzorgers. En hoe kunnen ze jou en je team kunnen daarin ondersteunen.

Uit de praktijk: Het bondgenootschap van mantelzorgers en zorgverleners
De MeanderGroep in Zuid-Limburg werkt aan het Bondgenootschap waarin mantelzorgers en zorgverleners gelijk waardig samenwerken. Daarbij wordt de verbinding met de wetenschap gelegd: studenten van de Universiteit Maastricht hebben gebruikte interventies onderzocht en in de praktijk getoetst. Wat werkt hierbij wel en wat niet? Lees hun verhaal.

Downloads
aan-de-slag-met-het-sofa-model
overzicht-aspecten-sofa-model-en-contactfasen
verdiepend-schema-sofa
Kennisdossier
Trefwoorden

Reacties

Reageer op dit artikel

18 + 0 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.