Tegenprestatie in de gemeente Rotterdam

Overschie voor Elkaar
artikel - 15 december 2015

Vanaf 1 januari 2015 kunnen gemeenten bijstandsgerechtigden verplichten tot een tegenprestatie. Gemeenten mogen binnen de grenzen van de Participatiewet zelf kiezen hoe zij deze tegenprestatie invullen. Hoe ziet dit er in de praktijk uit? Movisie laat dit aan de hand van drie praktijkvoorbeelden zien. Deel 1: gemeente Rotterdam in stadsdeel Overschie.

Overschie is in 2011 begonnen met een project van RadarAdvies in het kader van armoedebestrijding. Uit het bestand van de sociale dienst Rotterdam zijn een aantal cliënten met een uitkering geselecteerd. Met een trainingsreeks gegeven door Radar en een startkapitaaltje zijn deze cliënten aan de slag gegaan. Met een peer-to-peer aanpak: uitkeringsgerechtigden begeleiden andere uitkeringsgerechtigden naar participatie. Deze kerngroep van tien mensen vormt de stichting Overschie voor Elkaar.

Maatwerk

Eén van de ‘cliënten’ van Overschie voor Elkaar is Frank Schenk. Cliënt is hij inmiddels niet meer. Wel krijgt hij nog steeds een uitkering van de gemeente Rotterdam. Bemiddeling naar participatie regelen Frank en zijn collega’s via het informele circuit en de vrijwilligersbank. ‘In gesprekken merken wij dat mensen veel mantelzorgen. We kunnen hen dan helpen om hun mantelzorgactiviteiten te formaliseren als tegenprestatie. Een stukje maatwerk van onze kant!’

Succesfactoren

‘De peer-to-peer opzet werkt’, stelt Frank vast. ‘Schaamte en drempels vallen weg bij mensen die wij spreken. Want wij hebben geen financieel overwicht en ook geen uitzicht op werk.’ Frank ziet zijn vrijwilligerswerk als écht werk. Dat straalt hij uit naar de mensen die hij spreekt: ‘We werken toch, ondanks dat we geen betaalde baan hebben.’ De tegenprestatie vindt hij een goed instrument. ‘Als we niets meer doen, stopt onze ontwikkeling. Met de tegenprestatie kunnen we bewegen tot meedoen in welke vorm dan ook.’ Zijn ideaalbeeld? ‘Een halvering van mijn uitkering, aangevuld tot minimumloon’.

Drie hete hangijzers

Hoe de gemeente Rotterdam de tegenprestatie uitvoert kan beter. Drie hete hangijzers:

  1. Mensen die afhaken verdwijnen uit beeld. Juist de ‘notoire afbellers’ moeten sancties opgelegd krijgen. Hen links laten liggen verergert hun situatie.
  2. Zodra men aan de tegenprestatie heeft voldoen, moet men stoppen met hun vrijwilligersbaan.
  3. De tegenprestatie is te aanbod gericht. Als de organisaties die maatwerk bieden het klantenbestand verdelen worden uitkeringsgerechtigden persoonlijk begeleid en samen met hen wordt een plek gezocht dat bij hen past.

Het Prachthuis

Overschie voor Elkaar is sinds 2014 gesitueerd in het PrachtHuis. Het is de plek waar bewoners van Overschie elkaar èn organisaties in een ontspannen sfeer kunnen ontmoeten. Van daaruit ontstaat publiek-private samenwerking, worden bewonersinitiatieven ontplooid en krijgen burgers informatie en advies.

Samenwerking in het sociale domein

Overschie voor Elkaar en het PrachtHuis geven inhoudelijk vorm aan de tegenprestatie. Hiermee bewegen zij zich op het grensvlak van de professionele hulp en dienstverlening. Op informeel niveau brengen Overschie voor Elkaar en het PrachtHuis samenwerking en samenhang tot stand. Bij veel burgers die zij spreken speelt problematiek op allerlei leefgebieden. Dat komt juist aan het licht omdat zij geen professionals zijn. Officieel mogen zij alleen doorverwijzen, maar via de officiële route is het gevaar dat deze mensen weer uit beeld raken. Er gaat veel tijd overheen, omdat er eerst een afspraak gemaakt moet worden: het ijzer wordt niet gesmeden als het heet is. De vraag hoe informele en formele instanties aanvullend op elkaar werken zonder hoge drempels op te werpen voor de burger en met respect voor elkaars werkwijze ligt open.     

Toekomstmuziek

Wat zou er gebeuren als het werk van Frank en zijn collega’s wordt geformaliseerd in een urencontract? Frank: ‘Het is niet erg dat de peer-to-peer-benadering wegvalt, omdat Overschie voor Elkaar naamsbekendheid heeft opgebouwd. Wél vinden we het belangrijk dat we onze onafhankelijkheid behouden.’ Het liefst wil Frank dat Overschie voor Elkaar aangemerkt wordt als ANBI. Maar hij houdt geen financiële administratie bij omdat hij geen financiële middelen heeft. ‘En daar raakt zelfs de belastingdienst van in de war’.

Wilt u meer weer weten over Overschie voor Elkaar en het PrachtHuis? Bekijk het praktijkvoorbeeld van Overschie voor Elkaar en het PrachtHuis.

Reacties

Reageer op dit artikel

3 + 2 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.