Tien tips voor gemeenten om mantelzorgondersteuning goed te regelen

Vinden, versterken, verlichten en verbinden
artikel - 2 juli 2015
mantelzorgondersteuning

De notitie ‘Mantelzorgondersteuning is de basis’ bevat het kader voor gemeenten die vanuit de Wmo verantwoordelijk zijn voor mantelzorgers. Uitgangspunt zijn de vier V’s: vinden, versterken, verlichten en verbinden. Hoe past u die als gemeente toe?

VINDEN 

Tip 1 - Zoek de mantelzorgers dichtbij huis
Veel gemeenten vragen zich af hoe zij meer mantelzorgers kunnen bereiken. Het sleutelwoord is: dichtbij. Zoek de mantelzorgers dichtbij huis en dichtbij de zorg die hun zorgvrager nodig heeft. Dichtbij huis wil zeggen dat jonge mantelzorgers bijvoorbeeld op school en via sportverenigingen kunnen worden bereikt. En dat u ouderen wellicht vindt via een kerkgenootschap, ouderenbond of leesclub. Mantelzorgers bereikt u natuurlijk ook via zorgverleners: de huisarts, praktijkondersteuner, het ziekenhuis of verpleeghuis. Let wel: in de praktijk is het lastig om in contact te komen met mantelzorgers. Veel mensen zien zichzelf niet zo of willen er niet op worden aangesproken.

Tip 2 - Gebruik de POM-methode
POM staat voor Preventieve Ondersteuning Mantelzorgers. Het is een methode om al in een vroeg stadium contact te leggen met mantelzorgers en een relatie op te bouwen. Dat werkt zo. Zodra een zorgvrager zich meldt, neemt de professional het initiatief om met de mantelzorger in gesprek te gaan. In dit POM-gesprek – bij de mantelzorger thuis – worden belasting en knelpunten in kaart gebracht en krijgt de mantelzorger een overzicht van alle ondersteuningsmogelijkheden. 

VERSTERKEN

Tip 3 - Achterhaal de vraag achter de vraag
Als een inwoner bij de gemeente ondersteuning vraagt, wordt zijn zelfredzaamheid in beeld gebracht. U versterkt mantelzorgers achter deze inwoner door hen te betrekken bij dit onderzoek. Anders gezegd: nodig de mantelzorger aan de keukentafel uit. Bedenk wel dat mantelzorgers zich niet altijd vrij voelen om hun grenzen aan te geven als de zorgvrager erbij zit. Eerst een gezamenlijk en daarna een apart gesprek werkt vaak beter. 

Tip 4 - Geef mantelzorgers waardering
U heeft middelen om mantelzorgers te waarderen. Behalve het schenken van een bedrag kunt u denken aan een bon, een gemeentelijke mantelzorgpas met kortingen voor mantelzorgers of een jaarlijkse verwendag. Zorg dat u de mantelzorgers niet tegelijk met de vrijwilligers waardeert. 

Tip 5 - Vraag mantelzorgers voor de Wmo-adviesraad
Een gemeente heeft mantelzorgers nodig om goed beleid te kunnen maken. Bied mantelzorgers een plek waardoor ze ook werkelijk invloed hebben. Dat begint met ervoor te zorgen dat mantelzorgers of ex-mantelzorgers in de Wmo-adviesraad zitten. Stel ook expliciet aan mantelzorgers vragen in het jaarlijkse Wmo-cliënttevredenheidsonderzoek.

VERLICHTEN

Tip 6 - Versterk het netwerk met de Mantelscan
Natuurlijk wilt u dat mantelzorgers het ook op de langere termijn volhouden. Daarom is het belangrijk dat u zorgvragers en mantelzorgers helpt om hun netwerk goed in kaart te brengen. Wie zijn er belangrijk in hun leven? De Mantelscan is één van de methoden om het netwerk stap voor stap in kaart te brengen. Maak er gebruik van!

Tip 7 - Vergeet de praktische en materiële hulp niet
Als mantelzorgers iets kunnen gebruiken, dan is het wel praktische en materiële hulp. Denk aan een parkeerpas, een woningaanpassing, reiskostenvergoeding, vergoeding voor kinderopvang, boodschappenservice of hulp bij administratieve klussen. Vaak komt deze hulp zowel de zorgvrager als de mantelzorger ten goede. Het eerder genoemde bonnenboekje kan hier uiteraard goed voor worden gebruikt. 

Tip 8 - Geef zelf het goede voorbeeld
In uw eigen gemeente werken uiteraard ook mantelzorgers. Geef het goede voorbeeld en heb oog voor hen. Benoem de mantelzorgers in het personeelsbeleid en regel voorzieningen als zorgverlof of de mogelijkheid om flexibel te werken. Mantelzorgers met kinderen zijn vaak erg geholpen met een goede regeling voor kinderopvang, buitenschoolse opvang of gastouderopvang. 

Meer informatie hierover vindt u op werkenmantelzorg.nl

VERBINDEN

Tip 9 - Verbind professionals met mantelzorgers
Als gemeente bent u in de positie om de formele en informele zorg gelijkwaardig met elkaar te laten samenwerken. Uiteindelijk hebben ze allebei hetzelfde doel, namelijk zo goed mogelijk zorg bieden aan de zorgvrager. De crux is dat professionals aansluiten bij de mantelzorgers. Mantelzorgers zijn immers expert: zij weten veel over de wensen en behoeften van de zorgvrager. Die kennis hebben professionals nodig om hun werk goed te kunnen doen. Bij de inkoop kunt u afspraken maken met zorginstellingen over bijscholing van professionals rond de samenwerking met mantelzorgers. Investeer ook in gezamenlijke deskundigheidsbevordering. 

Tip 10 - Pak de regie in samenwerking
Zorgvragers en mantelzorgers willen graag de zorg thuis op eigen wijze vorm kunnen geven. Dat vraagt van allerlei zorgorganisaties dat zij onderling het zorg- en ondersteuningsaanbod op elkaar afstemmen. Als regisseur kunt u daarop de regie voeren. Maak op organisatieniveau afspraken bij de inkoop van zorg en ondersteuning via aanbesteding of subsidie over samenwerking met mantelzorgers. Wees u bewust van uw regisseursrol en faciliteer bijvoorbeeld een netwerkoverleg of platform voor alle partners in formele en informele zorg en welzijn om elkaar bij te praten. Denk na over financiële prikkels om de verbinding tussen formele en informele zorg te faciliteren.

Meer informatie

Meer lezen? Op de website van het Expertisecentrum Mantelzorg vindt u een uitgebreid webdossier over mantelzorgondersteuning voor gemeenten.

Aan de slag met effectief en gedragen mantelzorgbeleid? Movisie helpt u met kennis, advies én ondersteuning. Onze adviseurs zijn experts als het gaat om lokaal mantelzorgbeleid en het begeleiden van verandervraagstukken. Bekijk ons aanbod.

Minicursus Mantelzorgbeleid

Werkt u bij een gemeente aan het ontwikkelen van beleid rondom informele zorg? Dan is de minicursus mantelzorgbeleid iets voor u! Tijdens deze minicursus krijgt u inzicht in waar uw gemeente staat op het gebied van mantelzorgondersteuning. Daarnaast zit de cursus vol met ontvangt u praktische tips over het vinden, versterken, verlichten en verbinden van mantelzorgers. Aan de slag met de mini-cursus!

Reacties

Reageer op dit artikel

3 + 14 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.