Tijd voor Het Nieuwe Verdelen

Het thema van de derde Participatieprijs van Movisie
artikel - 9 april 2014
Afbeelding bij Tijd voor Het Nieuwe Verdelen

De verzorgingsstaat verandert in snel tempo in een participatiesamenleving. Dit gaat gepaard met forse bezuinigingen op betaalde zorg en welzijn. De verwachting is dat we (nog) meer moeten zorgen voor elkaar. Wat en hoe kunnen we nog niet overzien, maar duidelijk is dat de participatiesamenleving mannen en vrouwen voor een grote uitdaging stelt. Hoe voorkom je overbelasting, ziekte en burn-out? Ofwel hoe zorg je dat mensen werk, zorg, huishouden, vrijwilligerswerk en andere activiteiten op een prettige en haalbare manier kunnen combineren? Movisie wil deze vraag breed agenderen. Het wordt dan ook het thema van de derde Participatieprijs, waarvoor de inschrijving in mei start.

Combineren van werk en zorg staat hoog op de agenda van de overheid*. Staatssecretaris van Rijn van VWS wil met veldpartijen op het terrein van vrijwilligerswerk en mantelzorg in gesprek. Hoe voorkomen we dat de hervormingen van de langdurige zorg leiden tot een te hoge druk op het combineren van werk en privé. Minister Asscher (Sociale Zaken) is bang dat mensen vastlopen in de ‘combinatieklem’ van arbeid en zorg, waardoor werkgevers en werknemers in de knel komen. En voor minister Bussemaker van Emancipatie is economische zelfstandigheid van vrouwen een belangrijk aandachtspunt. Terecht, want bijna de helft van de vrouwen in Nederland is nog financieel afhankelijk*. Een kwetsbare positie waar verandering in moet komen.

Echte verandering komt van onderop

De overheid toont veel ambities op dit thema. Het is ook de verantwoordelijkheid van de overheid om mannen en vrouwen met beleid en randvoorwaarden te ondersteunen. Kinderopvang, ondersteuning voor mantelzorgers en ouderschapsverlof zijn wezenlijke zaken die goed geregeld moeten zijn. Ook stimuleert de overheid ‘het Nieuwe Werken’. Want investeren in mantelzorgvriendelijke bedrijven en mogelijkheden voor flexibel werken maken het makkelijker om werken en zorgen te combineren. Maar échte verandering komt van onderop. Mensen kiezen zelf hoe zij taken combineren en met elkaar verdelen. De participatiesamenleving daagt iedereen uit om opnieuw en bewust te kijken naar keuzes die we maken. Het is tijd voor het nieuwe verdelen.

Maatwerk

Vanzelfsprekend zijn de keuzes die mensen maken afhankelijk van persoonlijke omstandigheden en mogelijkheden. Wat voor de één werkt, is voor de ander geen optie. Het samen oplossen aan de keukentafel zit er voor alleenstaande ouders niet in. Voor mensen die moeten rondkomen van een lager inkomen zijn sommige oplossingen niet vanzelfsprekend. Zij hebben vaak niet de luxe om zorgtaken en huishoudelijk werk betaald uit te besteden. En welke mogelijkheden zijn er als je een baan hebt waar het Nieuwe Werken niet zo makkelijk toepasbaar is? Of wat als je helemaal geen werk hebt? Veel vrouwen geven aan door hun zorgtaken er niet aan toe te komen passend werk te vinden. Is minder werken door mannen om meer te zorgen dan een oplossing? In economisch slechte tijden is dat voor veel huishoudens geen aantrekkelijk alternatief. Ook zijn mannen bang dat het slecht voor hun carrièrekansen is. Bovendien lopen die mannen die wel minder willen en kunnen gaan werken vaak aan tegen onbegrip en vooroordelen*.

Het Nieuwe Verdelen

Toch schuilt een deel van de oplossing in een nieuwe taakverdeling tussen mannen en vrouwen. Ongeacht persoonlijke omstandigheden zal iedereen een passende manier moeten vinden om de komende tijd alle ballen in de lucht te blijven houden. Hoe groter de druk, hoe hoger de urgentie. Na het Nieuwe Werken is het nu tijd voor het Nieuwe Verdelen. We moeten allemaal opnieuw bewuste keuzes maken om werken, zorgen en alle andere taken op een prettige manier te blijven combineren. Emancipatie als antwoord op  de vraagstukken van de participatiesamenleving.

Goed voorbeeld doet volgen

Overheid, bedrijven, organisaties, emancipatiebureaus, belangenbehartigers, onderzoekers, we zijn allemaal zoekend. En al zoekend ontstaan ideeën. In de praktijk gebeurt al van alles. Initiatieven ontstaan die de discussie aanjagen over belemmerende rolpatronen en die deze proberen te doorbreken. Zoals Vadercentrum Adam in Den Haag dat de rol van mannen in de opvoeding en zorg hoog op de agenda zet. Of de nieuwe initiatieven die mensen kunnen ontlasten en meer ruimte geven voor een eerlijke en haalbare taakverdeling, betaald of in ruilsystemen. Zoals de stichting Doordewijks, die in Rotterdamse wijken zeer betaalbare hulp biedt voor klussen waar mensen zelf niet aan toekomen.

De derde Movisie Participatieprijs

Waar een vraag is ontstaat een aanbod. Het thema van de derde Participatieprijs is ‘Het nieuwe verdelen’. Wie zijn de mensen die zelf in beweging komen en initiatieven hiervoor opzetten? Welke kleine of grote projecten doorbreken die traditionele rolpatronen of bieden ruimte aan mannen en vrouwen om werken en zorgen op een eerlijke en realistische manier te combineren? Kent u initiatieven die een impuls geven aan het nieuwe verdelen en daarbij oog houden voor diversiteit? Ofwel, die rekening houden met de economische situatie van mensen, met verschillen in cultuur, religie, opleiding, fysieke beperkingen of seksuele gerichtheid? In mei start de inschrijving voor de derde Movisie Participatieprijs. Wie weet wint uw initiatief.

* Kamerbrief ‘Ambities arbeid en zorg’. Minister Asscher (SZW), mede namens minister Bussemaker en staatssecretaris Dekker (beiden OCW) en staatssecretaris Van Rijn (VWS), 2-7-2013.
* Emancipatiemonitor 2012
* Een voorbeeld: Laar, S. van (2013). Wat ben jij goed zeg, een echte papa op papadag, De Volkskrant.

Reacties

Reageer op dit artikel

2 + 2 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.