Transgenders vragen om specifieke aandacht van gemeenten

artikel - 19 augustus 2015

De laatste jaren is er meer aandacht voor transgenders in de media, door een toename van zichtbare rolmodellen. Denk hierbij aan voormalig topsporter Caitlyn Jenner. Binnen gemeenten is nog weinig bekend over de specifieke behoeften van  transgenders. Terwijl op gemeentelijk niveau ook het één en ander is verandert. Vanaf 1 juli 2014 is het voor transgenders mogelijk om hun juridische geslacht en voornaam aan te laten passen. In dit artikel leest u meer over de specifieke behoeften van transgenders en hoe u als gemeente hierop kunt inspelen.

Transgenders zijn mensen die zich anders voelen dan het bij de geboorte geregistreerde geslacht. Als we het hebben over transgenders hebben we het over transvrouwen (vrouwen geboren in het lichaam van een man), transmannen (mannen geboren in het lichaam van een vrouw) en mensen die er tussenin zitten of beide zijn. Hoeveel transgenders er in Nederland zijn, is niet bekend en hangt bovendien af van de gehanteerde definitie. Er zijn in Nederland naar schatting ruim 48.000 personen van 15 tot 70 jaar die een ambivalente of incongruente genderidentiteit rapporteren in combinatie met onvrede met het eigen lichaam en een wens tot (gedeeltelijke) aanpassing van het geboortegeslacht door middel van hormonen en/of operaties. Op de bevolking van 15 tot 70 jaar gaat het om 0,6% van de mensen die bij de geboorte zijn aangemerkt als jongetje en 0,2% van de mensen die bij de geboorte zijn aangemerkt als meisje (Bron: Kuyper/Keuzenkamp 2012).

Doelgroep of niet?

De meeste gemeenten in Nederland werken niet (meer) met een doelgroepenbeleid. Als er bij een gemeente nog sprake is van dergelijk beleid  worden transgenders ondergebracht bij homo-emancipatie of LHBT-beleid. Dat is enerzijds begrijpelijk en logisch, anderzijds spelen specifieke behoeften onder deze groep. Het meest kenmerkende verschil is dat het bij transgendermensen niet gaat over seksuele identiteit maar over genderidentiteit.

Problemen en uitdagingen

Transgenders krijgen vaak met vele problemen en uitdagingen te maken, zoals onbegrip, discriminatie, geweld, problemen met identificatie, armoede, uitsluiting en eenzaamheid. Uit het SCP-onderzoek ‘Worden wie je bent’ komt duidelijk naar voren dat er onder de groep transgender mensen veel psychische nood heerst. De percentages over eenzaamheid, (het denken aan) suïcide en arbeidsongeschiktheid zijn veel hoger dan bij de gemiddelde Nederlander. Deze percentages zijn ook hoger dan die van homo- en biseksuele mensen.

Transgenders kunnen vaak al op jonge leeftijd met psychische problemen kampen. Ook hun gezins- en familieleden kunnen het zwaar hebben en weten niet altijd goed om te gaan met deze situatie. Problemen ontstaan ook vaak op school en tijdens de sportbeoefening. Denk bijvoorbeeld aan gescheiden toiletten en gescheiden sportbeoefening voor mannen en voor vrouwen, jongens en meisjes.

Kennis

Met betrekking tot de invoering van de Wmo, de participatiewet en de vorming van de sociale wijkteams, is er bij gemeenten weinig tot geen specifieke kennis over transgender mensen aanwezig. Hulp moet dus vaak komen van externe organisaties. Deze hulp moet dan ingekocht worden. Denk aan psychologische en/of psychosociale zorg door gespecialiseerde hulpverleners of een instelling.

Wilt u in uw gemeente meer aandacht hebben voor transgendermensen? Er is voorlichting en een sensitiviteitstraining beschikbaar voor gemeenteambtenaren die in hun werk te maken krijgen met deze groep. Medewerkers van burgerzaken, sociale wijkteams, politie, handhaving, sociale dienst, GGD/gezondheidszorg, maar óók aan GGZ instellingen en scholen kunnen een training krijgen over respectvolle bejegening. De bijzondere bijstand kan ingezet worden om in bijzondere situaties transgenders bij te staan als het gaat om bijvoorbeeld vergoedingen van hormonen of kosten die een registratie van geslachtsverandering met zich meebrengt.

Goed voorbeeld: Utrecht
In Utrecht is onlangs het burgerinitiatief ‘Utrecht Gender Divers’ ontstaan; een collectief dat expliciet aandacht vraagt voor de situatie en behoeften van transgenders. Enkele actiepunten uit dit initiatief zijn opgenomen in de nieuwe Regenboogagenda, waarin de gemeente Utrecht haar plannen op het gebied van LHBT-emancipatie presenteert.

Meer informatie

In de Movisie-handreiking ‘Aandacht voor de T in LHBT-beleid in de gemeente’ vindt u duidelijke informatie om te komen tot een betere zorg voor transgender mensen op gemeentelijk niveau. De handreiking is gratis te downloaden op deze site.

Op de website van Transgender Netwerk Nederland vindt u verschillende publicaties, onderverdeeld naar de thema’s Discriminatie, Wetgeving, Zorg, Werk, Politiek en Sport.
Op de website iedereen is anders.nl is veel achtergrondinformatie beschikbaar over transgenders, met name gericht op jongeren.

Reacties

Met belangstelling heb ik uw verkenning gelezen en daar zitten zin- en waardevolle aanknopingspunten in. Toch moest ik ook denken aan de invalshoek die werd gemaakt tijdens een 4e Transgender informatiedag in Nieuwegein (19 mei 2012). Die richtte zich met name op de klassieke travestiet/crossdresser, welke groep binnen de transgender gemeenschap het grootst is.
Toch krijg ik uit uw stuk sterk de indruk dat de T vooral voor transmensen staan. Van groot belang, daar niet van, maar wordt die veel grotere groep eigenlijk niet een beetje vergeten?
Met vriendelijke groet,
Rieneke van Houten, alter ego van Reinier den Oudsten (r.oudsten95@upcmail.nl)

Hartelijk dank voor uw reactie. Het klopt dat Movisie niet expliciet aandacht besteedt aan travestie/crossdressing. Echter, het overkoepelende thema genderexpressie is wel degelijk onderdeel van onze focus, naast genderidentiteit en seksuele oriëntatie. Zo organiseerden wij bijvoorbeeld een debat over gender-nonconform gedrag tijdens het laatste Utrechtse Midzomergracht festival. Ik kan u laten weten dat er ruim aandacht besteed wordt aan genderexpressie en gender-nonconformiteit in onze nieuwe publicatie voor sociale professionals en hulpverleners: Kijken door een Roze Bril. Deze wordt in 2016 verwacht.

Jull van Hoof,
Dank u wel voor uw reactie. Die biedt hoop voor de toekomst, al kan die wat mij betreft niet snel genoeg een aanvang nemen. Er is in ieder geval nog veel te doen.
Verder zie ik uit naar naar 'kijken door een Roze Bril'.

Rieneke van Houten

Reageer op dit artikel

3 + 2 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.