Transitie jeugdzorg: een overzicht

Laatste update 15 april 2015
artikel - 15 april 2015
Transitie jeugdzorg een overzicht

Sinds 1 januari zijn gemeenten verantwoordelijk voor de Jeugdzorg. Wat is er veranderd in de nieuwe Jeugdwet? En hoe verhoudt de wet zich tot de Participatiewet, de Wmo en het stelsel Passend Onderwijs? Een overzicht.

Gemeenten verantwoordelijke voor jeugdzorg

Sinds 1 januari 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de huidige provinciale (geïndiceerde) jeugdzorg. Inclusief:

  • de jeugdbescherming
  • de jeugdreclassering
  • de jeugdzorgPlus (gesloten jeugdzorg)
  • de geestelijke gezondheidzorg voor jeugdigen (jeugd-GGz)
  • de zorg voor jeugd met een licht verstandelijk beperking (jeugd-LVB).

Met name het overhevelen van de verantwoordelijkheid voor de jeugd-GGz is een behoorlijk discussiepunt geweest in het wetstraject. Al deze verantwoordelijkheden komen bovenop de taken die gemeenten al hadden in het preventief lokaal jeugdbeleid, de jeugdgezondheidszorg en ondersteuning bij (lichte) opvoedingsvragen.

Doel transitie Jeugdzorg

De nieuwe Jeugdwet kent 5 uitgangspunten:

  1. Preventie en uitgaan van eigen verantwoordelijkheid en eigen mogelijkheden van jeugdigen en hun ouders, met inzet van hun sociale netwerk;
  2. De-medicaliseren, ontzorgen en normaliseren door onder meer het opvoedkundig klimaat te versterken in gezinnen, wijken, scholen en in voorzieningen als kinderopvang en peuterspeelzalen;
  3. Eerder de juiste hulp op maat te bieden om jeugdigen en gezinnen zo snel mogelijk, zo dichtbij mogelijk en zo effectief mogelijk hulp te bieden met aandacht voor de (kosten)effectiviteit van de geboden hulp;
  4. Integrale hulp aan gezinnen volgens het uitgangspunt één gezin, één plan, één regisseur;
  5. Meer ruimte voor professionals om de juiste hulp te bieden door vermindering van regeldruk.

Met de nieuwe Jeugdwet moet voorkomen worden dat ouders en jeugdigen verdwalen in het systeem. Het nieuwe stelsel kent door één wettelijk kader en één financieringssysteem voor de jeugdzorg meer doelmatigheid. Door vermindering van regels en bureaucratie wordt integrale zorg bij meervoudige problematiek beter mogelijk.

 (Bron: Verwey-Jonker Instituut)

Financiering van de Jeugdwet

De financiering van de Jeugdwet is geregeld via het Macrobudget Jeugd. In de meicirculaire van 2014 zijn de definitieve bedragen en verdeelsleutel opgenomen. De nieuwe Jeugdwet en de memorie van toelichting bij deze wet zijn gepubliceerd op de website van de rijksoverheid.

Samenhang drie decentralisaties

De stelselwijziging Passend onderwijs sluit inhoudelijk aan op de nieuwe Jeugdwet. De Wmo, de Participatiewet en de Jeugdwet verschillen qua onderwerp, maar vertonen voor gemeenten ook allerlei overeenkomsten. De drie decentralisaties beogen transformatie en efficiëntie. Om dit te realiseren moeten gemeenten zich richten op samenhang. Belangrijk, omdat de afzonderlijke transities vaak gevolgen hebben voor dezelfde individuen of gezinnen.

Samenhang jeugdzorg met de nieuwe Wmo

De cliëntondersteuning die gemeenten met de nieuwe Wmo voor burgers moeten organiseren en de beleidstaken rondom het oprichten van een Advies & Meldpunt Huiselijk geweld en Kindermishandeling (AMHK) vallen onder de nieuwe Wmo. Het is belangrijk voor gemeenten om integraal te werken en alert te zijn op de verbinding tussen de verschillende beleidsterreinen. Lees meer over de samenhang tussen de Jeugdwet en de Wmo in het artikel de nieuwe Jeugdwet en Wmo: hoe maken we slimme verbindingen?

Raakvlakken met Participatiewet

De Participatiewet bundelt de regelingen op het terrein van werk en inkomen. Ook de Participatiewet valt sinds 1 januari 2015 onder verantwoordelijkheid van gemeenten. Dit biedt kansen om bij gesprekken vanuit werk en inkomen of jeugd het hele systeem in ogenschouw te nemen en dus beter maatwerk te leveren. Maar er zijn meer raakvlakken:

  • Vanuit het uitgangspunt dat men bij hulp en ondersteuning uitgaat van één gezin, één plan en één regisseur is er een duidelijke verbinding met de financiële situatie van het hele gezin.
  • De Participatiewet heeft ook gevolgen voor de groep jongeren die in 2015 onder de Wajong regeling valt. Alleen jongeren die voor 100% arbeidsongeschikt zijn, worden opgenomen in de Wajong.

Meer weten?

Lees meer over de inhoudelijke samenhang tussen de transities in de notitie Op weg naar duurzame maatschappelijke ondersteuning. In het artikel Wijzigingen AWBZ en Wmo worden de recente ontwikkelingen over de decentralisaties van de AWBZ-begeleiding beschreven. Het kennisdossier Participatie en Activering geeft informatie over de invoering van de Participatiewet.

Passend onderwijs

Op 1 augustus 2014 is het nieuwe stelsel Passend onderwijs ingevoerd. In dit stelsel hebben scholen de verantwoordelijkheid om voor elk kind een zo goed mogelijke plek in het onderwijs te vinden. Daardoor moet het mogelijk zijn om zoveel mogelijk kinderen, binnen het reguliere onderwijs, een startkwalificatie te laten halen.

De stelselwijzigingen voor Passend onderwijs en die voor de zorg voor jeugd hebben veel raakvlakken. Er is daarom afgesproken dat de twee hervormingen in samenhang worden uitgewerkt. Gemeenten krijgen met beide wetswijzigingen te maken, maar kunnen bij de uitvoering ook rekenen op ondersteuning van de betrokken ministeries. Om de verbinding te versterken, moeten gemeenten hun plannen afstemmen met het Samenwerkingsverband in het primair en voortgezet onderwijs (SWV). Hiervoor is een wegwijzer ontwikkeld.

Eerder al hebben de  PO-Raad, VO-raad en VNG in nauwe afstemming met de ministeries van OCW en VWS de handreiking Verbinding passend onderwijs opgesteld om zowel gemeenten als samenwerkingsverbanden te ondersteunen bij de invoering van passend onderwijs.

Decentralisatie Jeugdzorg: kansen voor vernieuwing

Met bovenstaande video van Alares willen de makers gemeenten en aanbieders inspireren om het momentum van de decentralisatie Jeugdzorg te benutten om echt anders te organiseren. Maximaal ingezet op de eigen kracht van de ouders, de 'samen kracht' van de civil society en vanuit de online mogelijkheden van nu. Niet aanbodgericht, maar uitgaande van de gezinsvraag.

Wat doet Movisie?

Movisie werkt al jaren aan jongerenparticipatie. Van heel informeel, het betrekken van jongeren in vrijwilligerswerk, tot meer formele participatie in beleidsvorming en medezeggenschap. Vanuit het Kennisprogramma Cliëntparticipatie beschikken wij over een breed scala aan methoden en voorbeelden om jongeren te betrekken bij de transitie en transformatie van de Jeugdzorg. Vanuit onze ervaring met campagnes als We Can Young en Be a man kan Movisie u adviseren op welke manier u succesvol jongeren kunt bereiken. Daarnaast hebben wij een ruim aanbod aan instrumenten en methodieken om te werken aan de sociale veiligheid van de omgeving van jongeren, in jeugdinstellingen maar ook rondom de ontmoetingsplekken van jongeren in uw gemeente. Bent u op zoek naar advies op maat? Neem contact met ons op.

 

Reacties

Reageer op dit artikel

16 + 0 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.