In een kleurrijk buurthuis ontvingen we mensen uit de buurt. De barman stelde meteen een indringende vraag: ‘Kun je ook alleen zijn en niet eenzaam?’ Daarmee werden we meteen het thema in getrokken. De groep was divers, stil in het begin. Tijdens de kennismakingsoefening over eenzaamheid deden sommigen niet mee. Een vrouw keek op haar telefoon, haar buurvrouw keek weg. Was het te spannend om zo persoonlijk te starten? 

Open dialoog

We gaven een presentatie over eenzaamheid. De informatie raakte. Een vrouw herkende te veel signalen en werd emotioneel. Een filmpje over het vriendelijkheidsvirus riep gemengde reacties op. Sommigen glimlachten, anderen voelden weerstand. Een man vond glimlachen gevaarlijk - het zou onderdanigheid uitstralen. Een vrouw reageerde: ‘Ik laat me niet opdringen dat ik moet glimlachen!’ De warme boodschap kreeg een onverwachte lading. Onze verwachtingen botsten met de realiteit. ‘Oei, wat nu?’ En juist die spanning is waardevol - als je haar durft te onderzoeken. In de nabespreking beseften we dat we de kritische stemmen niet wilden laten overheersen, maar dat een open dialoog juist verdieping had kunnen brengen. Individuele aandacht geven én verbinding houden met de groep blijft soms balanceren en mag er ook disbalans zijn? 

Wat deze dag ons leerde, is dat verbinding in groepen nooit vanzelfsprekend is

Creatieve werkvormen

’s Avonds werkten we met creatieve werkvormen: bewegen, tekenen, zingen. Werkvormen om verbinding te creëren in een groep. Waar we verstilling verwachtten, werd gelachen. En dat is ook verbinding. Samen zingen - eerst zacht, dan krachtig, uiteindelijk zelfs solo - bracht ons dichter bij elkaar. Het lied Suzanne van Leonard Cohen klonk intens. Eén vrouw leek weg te zakken, liep onverwacht stilletjes weg. Zagen we iets over het hoofd? Misschien kon ze niet lezen. 

Kwetsbare kunst

Wat deze dag ons leerde, is dat verbinding in groepen nooit vanzelfsprekend is. Het vraagt om afstemming, sensitiviteit en het vermogen om te schakelen tussen het collectieve en het persoonlijke. Creatieve werkvormen kunnen mensen uitnodigen om zich te openen, maar ze kunnen ook confronteren. De groep biedt veiligheid én spanning. En binnen die dynamiek schuilt een kwetsbare kunst: hoe geef je ruimte aan het individu zonder de groep te verliezen - en andersom? 

De werkelijkheid is altijd kleurrijker en genuanceerder. Juist in die gelaagdheid ligt de kracht van sociaal werk. Niet alles hoeft opgelost, maar het is wel belangrijk om het te zien.