Verplicht mantelzorg niet!

artikel - 26 augustus 2013
Afbeelding bij Verplicht mantelzorg niet!

Afgelopen week werd er flink gediscussieerd over het verplichten van mantelzorg. Moeten mantelzorgers zich aanpassen aan het systeem of moet het systeem zich aanpassen aan mantelzorgers? De blik moet wijder: een uitnodigende houding naar mantelzorgers en een helpende hand bij de uitvoering. Dat betuttelende kennen we nu wel.

Een jaar lang heeft zorginstelling de Vierstroom geëxperimenteerd. Kunnen we mantelzorgers verplichten zorg te dragen? Nee, blijkt het antwoord. Dat mag niet van de zorgverzekeraar. Een tussenvorm bleek wel mogelijk: een moreel appel op de mantelzorger. De afgelopen dagen is de zorginstelling landelijk bekend geworden door enorme media-aandacht. Voorstanders van het beleid van de Vierstroom benadrukken vooral het belang van het betrekken van mantelzorgers in de verblijfszorg, tegenstanders vallen met name over de wens om er een plicht van te maken.

Is het slechts de woordkeuze die een probleem vormt?

Zowel voor- als tegenstanders van verplichte mantelzorg zien de bijdrage van mantelzorgers als zeer belangrijk. Als mantelzorgers gevraagd wordt naar hun motivatie om zorg te verlenen, noemen zij vaak een mengeling van vanzelfsprekendheid en plicht. Aansluiten bij die motivatie lijkt meer voor de hand te liggen dan het verplichten ervan. ‘Ach die hulp ging gewoon automatisch, daar had ik geen dwangmaatregel voor nodig’, vertelt een van de mantelzorgers in het dagblad Trouw. In het geval van de Vierstroom gaat het slechts om vier uur per maand, te verdelen over het hele netwerk. Is het dan slechts de woordkeuze die een probleem vormt?

Wie past zich aan?

Dat er meer van het sociale netwerk verwacht wordt, is ondertussen bekend. Uit verschillende rapporten komt naar voren dat mensen bereid zijn om te helpen, als ze dit al niet deden. Het lijkt erop dat we niet perse meer moeten gaan doen als samenleving, maar dat er verbindingen worden gelegd. Nu worden mantelzorgers niet zelden door professionals over het hoofd gezien. De stap tot verplichte mantelzorg is vanuit dat perspectief dan ook bijzonder te noemen. Het roept het beeld op dat mantelzorgers zich moeten voegen naar het zorgsysteem, in plaats van een zorgsysteem dat zich uitnodigend opstelt en zich aanpast aan de mogelijkheden en de creativiteit die mantelzorgers te bieden hebben. Hier ligt een duidelijke opdracht voor bestuurders en managers.

Let op grenzen

De bijdrage van mantelzorgers in de zorg is van grote waarde. Daar zijn zowel de voor- als tegenstanders van verplichte mantelzorg het over eens. Belangrijke notie bij het experiment van de Vierstroom is dat mantelzorgers feitelijk ingezet worden als vrijwilliger. Ze richten zich naast hun opgenomen ouder of partner ook op andere cliënten. Deze aanpak draagt bij aan het normaliseren van zorg; zorgen is in principe iets dat bij het leven hoort. Tegelijkertijd moeten we ons echter wel blijven realiseren dat het hier gaat om zorg voor mensen met een verblijfsindicatie waarbij zorgexpertise onontbeerlijk is. Toerusting van mantelzorgers is belangrijk zodat goede zorg verleend wordt. Hier is een belangrijke rol weggelegd voor professionals. 

Ruimte voor initiatief

Zorginstellingen staan voor een grote uitdaging wat betreft het betrekken van mantelzorgers. Er is spanning tussen de ambities van de instelling en de gewenste keuzevrijheid van mantelzorgers. Nu lijkt het erop dat mantelzorgers vooral onderdeel worden van het zorgsysteem. Wat zou er gebeuren wanneer mantelzorgers juist uitgenodigd worden? Wanneer er geïnvesteerd wordt in hun ideeën en professionals helpen bij de uitvoering? Van verplichten naar verbinden. Dat is het idee.

Reacties

interessant artikel

In het artikel blijft onduidelijk wat verstaan wordt onder betutteling en in welke opzichten de huidige voorstellen minder betuttelend zijn. Ik vind dat wanneer je een suggestieve term gebruikt, je dit gebruik ook moet waarmaken.

Mooi artikel.

Niet verplichten maar stimuleren

Mantelzorg is belangrijk in de maatschapij dus zit mag niet verplicht worden!

Geen verplichte mantelzorg! Als er een naaste in een verpleeghuis komt te wonen, Alle kennis van uw naaste werkt- in vele gevallen, averechts! Vaak zijn de naasten al tot het uiterste gegaan. Juist de verandering van de zieke geliefde, is de reden om tot opname te besluiten. En dat is geen eenvoudig besluit. Integendeel! Het getrainde/ geschoolde, personeel kan met de nieuwe situatie omgaan. Ook zijn zij de aangewezen mensen, om de familie eventueel te begeleiden in het soms slopende proces.Verplichting van "meewerken" zou een ontkenning van de problematiek zijn.Sterker!- Een zeer grote vergissing! Een door politiek ingegeven idioot voorstel.Dus voor de professionals - van iedere discipline, meer handen aan`t bed, maar ook tijd voor persoonlijke aandacht aan de Bewoners/Cliënten en hun geliefden. En uiteraard een gepast salaris.

Op het beroep op de naasten is in meerderheid positief gereageerd (75%?). De inbreng van de naasten, hun kennis van de patiënt, en praktische (onbevooroordeelde) kijk op hoe het toegaat in de instelling kan bijdragen aan een continue verbetering ( efficiency en effectiviteit) van de zorgverlening mits de instelling en de professionals open staan voor die inbreng. Wellicht is het raadzaam dat de instelling daar expliciet werk van maakt. Samenwerken dus van de leek en de professional ook in een instelling.

Reageer op dit artikel

1 + 9 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.