Vijf sterke punten van expertisecentra mantelzorg

artikel - 3 januari 2017

Als consulent mantelzorg zie je de rol van mantelzorgers groeien, ook in het samenspel met professionals. Bovendien weet je dat gemeenten de zorg en ondersteuning dichtbij huis willen organiseren, bijvoorbeeld via de wijkteams. Hoe verandert jouw rol in deze context? Je gaat anders werken en verbreedt de blik van mantelzorg naar informele zorg. En je positioneert je als expert in een lokaal netwerk van aanbieders van zorg- en ondersteuning, vrijwilligersorganisaties én de gemeente. Kortom, het steunpunt wordt een expertisecentrum.

Procesbegeleider Willem-Jan de Gast van Movisie heeft de afgelopen jaren vele steunpunten mantelzorg ondersteund: ‘Elke lokale context is anders, met een eigen historie en andere spelers. Maar ondanks die diversiteit zie ik bij alle steunpunten dezelfde krachtige basis. Die is samen te vatten in vijf sterke punten. Samen vormen die een oersterk fundament voor de uitbouw tot expertisecentrum.’ 

1. Bij jou staat de mantelzorger centraal

De samenwerking met instellingen, professionals en de gemeente intensiveert. Je samenwerkingspartners weten dat jij degene bent die de mantelzorger centraal stelt. Bij alle andere partijen staat de cliënt vaak voorop. Dit geeft je automatisch een sterke positie in het netwerk. Als expertisecentrum mantelzorg ben jij de aangewezen partij om het aanbod voor mantelzorgers goed in kaart te brengen en te stroomlijnen. Zo kun je bijvoorbeeld de cursussen en trainingen voor mantelzorgers van jou en je samenwerkingspartners gebundeld aanbieden. Je kunt een coördinerende rol hebben: wie doet wat, wie draagt hoeveel bij qua inhoud en tijd, hoe kunnen we elkaar daarop aanspreken?

2. Jij hebt de kennis om te delen

Meer mensen langer thuis betekent meer mantelzorgers. Die kun je als expertisecentrum niet allemaal direct ondersteunen. Professionals in en rond de wijkteams en bij de instellingen doen dat meer en meer zelf. Dat is best eng, omdat het lijkt dat je de kern van je werk uit handen geeft. Maar draai het eens om: jij weet als geen ander hoe je de mantelzorger het best kunt ondersteunen, dus heb je de sleutel in handen om het goed te regelen. Je kunt samenwerkingspartners toerusten met jouw kennis. Voor veel professionals is het een eyeopener dat mantelzorgers vier rollen kunnen vervullen: collega, cliënt, naaste en expert. Dat kun je goed uitleggen met het begrip SOFA. Die letters staan immers voor vier vormen van samenwerking tussen de professional en de mantelzorger.

3. Jij bent de innoverende expert

Hoe meer professionals jij toerust met kennis over mantelzorgondersteuning, des te meer jij gezien wordt als de expert. Jullie gezamenlijke inzet zal in veel gevallen overbelasting voorkomen, maar er blijven desondanks altijd complexe en langdurige situaties. Je samenwerkingspartners weten dat jij de benodigde expertise daarvoor hebt en verwijzen door.

Dat jij het beste weet wat de mantelzorger nodig heeft, impliceert dat je altijd aan het innoveren bent. Want je bent voortdurend op zoek naar werkvormen waarmee je nog meer mantelzorgers beter kunt ondersteunen. Je haalt landelijke kennis op en vertaalt dat naar de lokale situatie. Daarmee bouw je bijvoorbeeld aan je ervaring om het informele netwerk rondom cliënt en mantelzorger te betrekken. De gemeente kan in haar beleidscyclus dankbaar gebruik maken van jouw expertise.

‘Hoe kunnen we ervoor zorgen dat mantelzorgers de zorg beter en langer vol kunnen houden?’

4. Jij verlicht mantelzorg

‘Hoe kunnen we ervoor zorgen dat mantelzorgers de zorg beter en langer vol kunnen houden?’ Dat is voor jou de basisvraag en dat zal het blijven ook. Jij hebt heel vaak gezien hoe zwaar een zorgsituatie kan zijn en hoe lang mantelzorgers het volhouden voor ze hulp vragen. Daarom richt je je zoveel mogelijk op vroegtijdige en preventieve ondersteuning. Bij alles wat je doet geef je naast informatie ook emotionele steun. Niet voor niets krijg je dat vaak terug van mantelzorgers: dat het luisterend oor van jou en je vrijwilligers echt het verschil maakt. Wat je voor mantelzorgers doet, kun je ook voor de rest van het informele netwerk doen. Je weet dat netwerk steeds beter te betrekken. Bijvoorbeeld door de respijtvrijwilligers handvatten mee te geven waarmee mantelzorgers hun eigen netwerk kunnen uitbreiden.

5. Jij vindt mantelzorgers

Veel mantelzorgers hebben zelf niet in de gaten dat ze mantelzorger zijn. Jij weet als geen ander waar je hen op hun leef- en zorgpad kunt vinden. Je ondersteunt en faciliteert professionals die mantelzorgers tegenkomen in hun dagelijks leven, jongeren bijvoorbeeld op scholen en sportverenigingen, werkende mantelzorgers op hun werk en de kinderopvang. Je weet hen ook te bereiken op hun route langs bijvoorbeeld huisarts, fysiotherapeut en revalidatiecentrum. Als expertisecentrum mantelzorg blijf je uitleggen wat mantelzorg is. Mantelzorgers herkennen zich in de ervaringsverhalen die je publiceert. Ook de mantelzorgwaardering zet je in om extra mantelzorgers te bereiken. Nu de wijkteams gewoongoed worden, kun je die ook aangrijpen als extra vindplaats.

Ondersteuning door Movisie

Er is niet één manier om het lokale steunpunt toekomstbestendig uit te bouwen. Movisie kan je helpen met een traject op maat. Vaak is dat een combinatie van procesbegeleiding en ondersteuning bij de inhoudelijke ontwikkelingen. Meer weten? Neem contact op met Willem-Jan de Gast.

Kennisdossier

Reacties

Helder stuk.
Het is volgens mij van belang dat zowel mantelzorgers, cliënten en professionals hun eigen plek innemen en bereid zijn met elkaar samen te werken. De zoektocht naar de optimale zorg en ondersteuning in de zorgdriehoek heeft dan grote kans van slagen.

Familie/mantelzorgers, cliënt en professionals zijn partners in zorg, geen rivalen.
Er zijn drie hoeken: het is een trilemma, nog complexer dan een dilemma. De zorgdriehoek vraagt rust en tijd om met elkaar te puzzelen, zoeken en passen. Er zijn verschillende posities, perspectieven/gezichtshoeken en standpunten.
Als je op een standpunt staat, sta je stil en beweeg je niet. Dat is belangrijk als je grenzen aan wil geven en wil afbakenen. En het is onhandig als je op jouw standpunt staat als je elkaar juist wil benaderen, dat vraagt om bewegen in plaats van je ingraven in je gelijk.
Ruimte geven + plek innemen is een ijzersterke, ritmische combinatie.

Zelfzorg, mantelzorg en professionele zorg vormen een trits. Het vraagt meerzijdig partijdig kunnen werken.
Mantelzorg en professionele zorg hebben elk een eigen identiteit en functioneren complementair en zijn sterk afhankelijk van elkaar.
Als er geen contact is tussen professionals en mantelzorgers in een complexe zorgsituatie, dan is de driehoek instabiel. Te vergelijken met een passer met pootjes van verschillende lengte.
Wil je meer weten of heb je Interesse om te leren werken met de zorgdriehoek? http://www.aspect.nu/diensten/samenredzaamheid-sociale-netwerken-mantelz...

Reageer op dit artikel

6 + 1 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.