Vijf tips voor het inzetten van ervaringsdeskundigheid

artikel - 13 oktober 2015
Vijf tips voor het inzetten van ervaringsdeskundigheid

Kent u de kracht van ervaringsdeskundigheid? En wilt u er binnen uw gemeente of organisatie mee aan de slag? Het invoeren van ervaringsdeskundigheid vraagt om een nieuwe kijk op zorg en welzijn. Om een open houding van verschillende betrokken partijen. Vijf tips voor een succesvolle invoering:

Tip 1: Zorg voor draagvlak

Voor het invoeren van deze werkwijze is voldoende steun cruciaal. In alle lagen van de organisatie moet er voldoende draagvlak en vertrouwen zijn. Ook in tijden dat het wat moeilijker gaat. Werken met ervaringsdeskundigheid is een proces dat aandacht vraagt. Steun ‘van bovenaf’ is onontbeerlijk, maar ook de andere lagen binnen de organisatie moeten de meerwaarde ervan inzien.

Denk ook aan draagvlak buiten de eigen organisatie, bijvoorbeeld bij samenwerkingspartners in de wijk en de gemeente

De inzet van ervaringsdeskundigen kan  intern verandering met zich mee brengen. Er komen nieuwe collega’s in nieuwe functies, die wellicht anders te werk gaan dan men gewend is. Investeer in het verandertraject, bijvoorbeeld door trainingen voor medewerkers. Ook buiten de eigen organisatie is draagvlak nodig. Denk hierbij aan samenwerkingspartners in de wijk, zoals buurtinitiatieven en maatschappelijk werkers. Maar ook ondersteuning vanuit de gemeente is nodig. De gemeente is bekend met het werkveld en kan eventueel financieel bijdragen. Blijf het draagvlak van betrokkenen voortdurend peilen zodat knelpunten snel gesignaleerd en aangepakt worden.

Wat is ervaringsdeskundigheid?
Ervaringsdeskundigheid betekent wat anders dan alleen een zelfde ervaring hebben als een ander. Het geeft aan dat iemand niet alleen geleerd heeft van zijn ervaringen, maar ook geleerd heeft deze te gebruiken als bron van kennis om anderen mee verder te helpen. Ervaringsdeskundigheid kan vanuit verschillende perspectieven een meerwaarde hebben.

Elke 3e vrijdag van de maand komt er een nieuwe vlog online op Facebook. Alle vlogs zijn ook te vinden in de afspeellijst ‘Jelle de Boer on Tour’ van het YouTube kanaal van Movisie.

Tip 2: Formuleer een duidelijke visie

Het is van belang een duidelijke doelstelling te formuleren omtrent de inzet van ervaringsdeskundigheid. Houd daarbij rekening met de omstandigheden in uw gemeente. Welke plek krijgt ervaringsdeskundigheid in het geheel van maatschappelijke ondersteuning? En welke doelgroep bedient u? Veel organisaties waar ervaringsdeskundigheid succesvol wordt toegepast hanteren een brede doelgroepsomschrijving, zoals ‘mensen die een steuntje in de rug kunnen gebruiken bij zelfstandig leven of het meedoen in de samenleving’. De specifieke ervaring van een ervaringsdeskundige hoeft niet dezelfde te zijn als die van de cliënt. In de praktijk blijkt de eigen ervaring met het ‘ziek’ worden in brede zin, het herstellen en opnieuw inrichten van je leven, een breed gedeelde ervaring. Die is  inzetbaar bij veel aandoeningen en problemen.

Ervaringsdeskundigen kunnen zich goed in een ander verplaatsen en weten waar problemen kunnen ontstaan in het contact met reguliere hulpverleners

Tip 3: Geef ervaringsdeskundigen een prominente rol, ook in de opzet

Maak niet alleen gebruik van de kennis van ervaringsdeskundigen in de uitvoering, maar betrek ze ook bij de start van het verandertraject. Zij kunnen ook hier belangrijke tips inbrengen die het verandertraject ten goede komen. Ze kunnen zich goed  in een ander verplaatsen en weten wat het herstelproces inhoudt en waar problemen kunnen ontstaan in het contact met reguliere hulpverleners. Deze kennis van ervaringsdeskundigen is onmisbaar. Niet alleen in de hulpverlening, maar ook in het neerzetten van de nieuwe opzet. 

Meer lezen over dit onderwerp?
Lees de publicatie Ervaringsdeskundigheid in de wijk van Movisie of de handreiking Ervaringswerk in revalidatie centra en organisaties voor mensen met een verstandelijke beperking van de Vakvereniging voor Ervaringswerkers. Ook hebben we op deze pagina allerlei interessante artikelen, blogs en meer voor u verzameld.

Tip 4: Waak voor over- én onderschatting van ervaringsdeskundigen

Stel van tevoren duidelijk de taken en verantwoordelijkheden vast. Houd hierin rekening met de verwachtingen van de ervaringsdeskundige zelf over zijn of haar rol en over een eventuele beloning voor de werkzaamheden. Let ook op de verwachtingen vanuit de eigen organisatie. Voor professionals kan deze manier van werken onbekend zijn. Ze kunnen bevooroordeeld zijn over hun nieuwe collega’s. Een goede samenwerking staat of valt met het leren kennen van elkaar en elkaars werkwijze. Intervisie en gezamenlijk een casus bespreken zijn goede manieren om de samenwerking te bevorderen.

Wees tegelijkertijd ook waakzaam voor onderschatting. Ervaringsdeskundigheid geeft aan dat iemand niet alleen geleerd heeft van zijn eigen ervaringen, maar deze ook gebruikt als bron van kennis om anderen verder te helpen. Door het volgen van scholings- en trainingstrajecten heeft hij of zij geleerd anderen te ondersteunen in hún herstelproces en om zelf de regie te pakken of te houden.

Tip 5: Durf te experimenteren

Neem voldoende tijd en ruimte om deze verandering af te stemmen met de omgeving en alle betrokken personen. Zie het als een experimenteel leerproces dat gaandeweg steeds meer vorm krijgt. Dit betekent ook dat het niet altijd meteen soepel zal verlopen en dat er ruimte moet zijn voor reflectie.

Maak vooraf afspraken met financiers, beleidsmakers en bestuurders over de experimentele ruimte

Luister naar de vragen, wensen en/of moeilijkheden waar betrokken partijen mee te maken krijgen. Deel deze ervaringen met elkaar. Maak vooraf afspraken met financiers, beleidsmakers en bestuurders over deze experimentele ruimte. In veel gevallen zal een traject klein starten en zich langzaam uitbreiden in de organisatie of gemeente. Tot slot is het goed om met elkaar de successen te vieren, van klein tot groot.

Professionals en ervaringsdeskundigen: twee gescheiden werelden?
Collega Maurits Boote schreef een blog over het belang van ervaringsdeskundigheid als vast onderdeel van sociale opleidingen.

 

Reacties

Reageer op dit artikel

1 + 17 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.