Vijf vragen over de Focusweek Armoede: doe jij mee?
Van maandag 6 tot en met vrijdag 10 oktober 2025 organiseert Movisie de Focusweek Armoede. Tijdens deze week staat armoede beter begrijpen en kennis hierover vergroten centraal. Vijf dagen lang ontvang je iedere ochtend een e-mail met relevante kennis en een bijpassende opdracht. Zo leer je waarom armoede en bestaansonzekerheid iedereen kan overkomen en wat bestaansonzekerheid, armoede en schulden met mensen zelf doen. Organisatoren Mirjam Andries en Pien van der Sanden beantwoorden vijf vragen.
1. Wat is de Focusweek Armoede?
‘Een week lang delen we kennis waarmee je armoede beter gaat begrijpen. Ook leer je hoe je gevolgen en oorzaken van armoede beter kan begrijpen en aanpakken. We delen de nieuwste inzichten uit ervaringskennis, onderzoek en de uitvoeringspraktijk. Daarmee spijkeren we de kennis en vaardigheden van deelnemers bij en laten we mensen op een brede manier kijken naar dit vraagstuk. De focusweek is bedoeld voor iedereen die armoede en bestaansonzekerheid beter wil begrijpen, bijvoorbeeld omdat je via je (vrijwilligers)werk in aanraking komt met mensen die mogelijk geldzorgen en -problemen hebben of beleid moet maken rondom deze thematiek. De kennis is relevant voor iedereen.’
2. Het thema van de week is ‘Een breekbaar bestaan: van zeker naar onzeker’. Waarom?
‘Armoede kan iedereen overkomen. Door belangrijke levensgebeurtenissen of kantelpunten in het leven kunnen mensen hun bestaanszekerheid verliezen. Bijvoorbeeld doordat zij in de schulden terecht komen of dakloos raken na ontslag, overlijden van een partner of ouders, of door een scheiding. Of doordat ze door gezondheidsproblemen hun baan verliezen en de rekeningen niet meer kunnen betalen.
Bestaanszekerheid gaat over meer dan alleen voldoende geld hebben. Het betekent dat mensen de zekerheid hebben van voldoende en voorspelbaar inkomen, werk, mee kunnen doen in de samenleving, een geschikte en betaalbare woonplek in een veilige en prettige omgeving en toegang tot zorg.
Met de focusweek willen we bewustzijn creëren over hoe breekbaar bestaanszekerheid kan zijn. Er kan zomaar iets gebeuren in het leven waardoor iemand in bestaansonzekerheid terecht komt. Een steeds groter aantal mensen in Nederland is niet in staat om de gevolgen van deze gebeurtenissen op te vangen. Bijvoorbeeld omdat hun inkomen en financiële buffer niet voldoende is waardoor mensen in financieel zwaar weer terecht komen.
Armoede is een probleem van iedereen
Dat is iets wat ons als samenleving aan het hart moet gaan, niet alleen de mensen die hier direct mee te maken hebben. Armoede en schulden hebben een negatieve invloed op de hele samenleving. Zo kan armoede leiden tot maatschappelijke kosten zoals hogere zorgkosten. Schulden hebben veel impact op het leven van mensen: langdurige stress en uitzichtloosheid zorgen ervoor dat je te maken krijgt met groeiende problemen op allerlei leefgebieden. Vereenzaming en isolement, fysieke en geestelijke gezondheidsklachten, problemen op werk of school tot aan suïcide toe.
Hoe kan het dat in Nederland kinderen in armoede opgroeien en mensen geen bestaanszeker leven kunnen opbouwen? Daarom moeten we op zoek naar maatschappelijke oplossingen, in plaats te focussen op individuen. We moeten niet proberen te sturen op gedragsverandering van het individu, dat is niet zo effectief. Vaak is hun gedrag namelijk een normale reactie op (geld)zorgen en financiële stress. Laten we de focus vooral leggen op duurzame en structurele oplossingen en daarbij goed luisteren naar de stem van de mensen om wie het gaat. Het actief betrekken van ervaringsdeskundigen bij oplossingen en aanpakken is essentieel. En goed aandacht voor knelpunten in de systemen en wet- en regelgeving. Onder andere het toeslagenschandaal heeft ons duidelijk gemaakt dat regels en wetten niet alleen armoede in stand houden maar soms zelfs veroorzaken.’
3. Waarom is de Focusweek Armoede opgezet? Wat is het doel?
‘De focusweek die dit jaar voor de zesde keer wordt georganiseerd, is oorspronkelijk opgezet voor sociaal professionals en vrijwilligers die in hun (vrijwilligers)werk mensen spreken die mogelijk te maken hebben met geldzorgen. Hoe kun je mensen met geldzorgen of -problemen het beste ondersteunen? En wat is daarbij belangrijk om te weten? Dit begint bij bewustwording over wat armoede met mensen doet en vraagt om een oordeelvrije basishouding. Door hier tijdens de week kennis over te delen en (reflectie) opdrachten uit te voeren, maken we hen bewust van de verschillende oorzaken en gevolgen van armoede en van het feit dat armoede iedereen kan overkomen.
De afgelopen jaren is de doelgroep van de focusweek verbreed. Zo doen er ook veel beleidsmakers uit gemeenten mee. Maar ook onderzoekers, ervaringsdeskundigen, gemeenteraadsleden, cliëntenraden, jeugdverpleegkundigen, bewindvoerders en schuldhulpmaatjes doen mee. De focusweek is ook interessant voor professionals en vrijwilligers van organisaties buiten het sociaal domein. Denk bijvoorbeeld aan het onderwijs, de gezondheidszorg, woningcorporaties en werkgevers.
Voor sommigen is het een eerste kennismaking met het onderwerp, voor anderen juist een moment van reflectie en het opfrissen van bestaande kennis en vaardigheden. Dankzij de brede opzet, de leestips naar relevante bronnen en de mogelijkheid tot verdieping, is het programma voor beide groepen interessant en waardevol om aan deel te nemen.’
4. Wat voor reacties hebben jullie de laatste jaren ontvangen? Welke reactie blijft je bij?
‘De reacties die we krijgen zijn veelal positief. Vorig jaar beoordeelde meer dan de helft van de deelnemers de week met het cijfer 8 of hoger. Met name de reacties die gaan over de eigen vooroordelen van mensen blijven ons bij. Ze geven aan zich bewuster te zijn van hun eigen (onbewuste) vooroordelen en hoe die zich uiten in het contact met mensen met geldzorgen. Het is mooi en hoopgevend om te horen dat deelnemers dit meenemen na hun deelname aan de focusweek.
Reacties van deelnemers
Reacties zijn bijvoorbeeld: ‘Vanaf morgen ga ik nog beter luisteren, open vragen stellen en niet zelf conclusies trekken.’ Iemand anders zegt: ‘Laten zien dat ik er voor hen ben. Een warme en open houding uitstralen. Een luisterend oor bieden bij de kleine dingen die ze vertellen en zo een vertrouwensband opbouwen zodat ze uiteindelijk ook met grotere zorgen bij mij terecht durven. Hierbij deel ik een stukje van mijn eigen ervaring en kwetsbaarheid.’ Andere deelnemers geven aan dat zij bepaalde dingen al wisten maar het prettig vonden dit nogmaals te horen en leren, of bevestiging te krijgen voor die dingen die zij al doen.
5. Wat kunnen deelnemers verwachten van de Focusweek Armoede dit jaar?
‘Als je meedoet ontvang je vijf dagen lang, van maandag 6 tot en met vrijdag 10 oktober, aan het begin van de ochtend een mail met de informatie en een bijpassende opdracht. Elke dag staat in het teken van een ander thema. We gaan het hebben over geldzorgen en -problemen, langdurige armoede en wat dit met mensen doet. En we gaan in op oorzaken en gevolgen van niet kunnen rondkomen, stress en emoties bij armoede en schulden, het belang van vroegsignalering en de structurele oorzaken van armoede en het bredere begrip bestaanszekerheid.
Samen trappen we de week af. Op maandagochtend kun je, online of fysiek, aansluiten bij een Q&A met ervaringsdeskundigen bij de HAN. Tijdens de Q&A beantwoorden zij vragen waar jij in de praktijk mee worstelt. De focusweek is een initiatief van Movisie in samenwerking met een aantal partners.
De Focusweek is een initiatief van Movisie in samenwerking met Week tegen Armoede (HAN), Associatie Wijkteams, Sociaal Werk Nederland, Armoedecoalitie Utrecht, Nederlands Jeugdinstituut (NJi), Verwey Jonker Instituut, NVVK (branchevereniging voor financiële dienstverlening), Nibud, Beroepsvereniging van professionals in sociaal werk (BPSW), Valente, Alliantie Kinderarmoede en SKGZ (Klachten- en expertisecentrum Zorgverzekeringen).
