Vrijwilligers, grensoverschrijdend gedrag en sociale veiligheid

artikel - 22 oktober 2016
Afbeelding bij Vrijwilligers, grensoverschrijdend gedrag en sociale veiligheid

De overheid probeert sinds enige tijd bewust om meer professionals en burgers te betrekken bij het signaleren en stoppen van huiselijk geweld, kindermishandeling en ouderenmishandeling. Ook vrijwilligers kunnen geconfronteerd worden met dit geweld. Zij hebben een verantwoordelijkheid die verder gaat dan die van burgers in het algemeen, maar minder ver dan de verant-woordelijkheid van professionals. Gelukkig kunnen vrijwilligersorganisaties gebruik maken van een hele verzameling praktische hulpmiddelen.

Voor medewerkers en zelfstandigen in de sectoren gezondheidszorg, onderwijs, kinderopvang, maatschappelijke ondersteuning, jeugdzorg en justitie  bestaat er een wettelijk verplichte meldcode. Voor vrijwilligersorganisaties geldt die verplichting niet. Toch krijgt Movisie regelmatig vragen van vrijwilligersorganisaties over de meldcode.

Meldcode

Sommige gemeenten kiezen er voor om vrijwilligersorganisaties expliciet voor te lichten over de meldcode. Andere gemeenten stellen vragen over hoe de organisatie de meldcode in gaat voeren. Dit overvalt organisaties nogal. Moeten ze nu al hun vrijwilligers gaan trainen in het signaleren van kindermishandeling, ouderenmishandeling of huiselijk geweld? Willen ze dat eigenlijk wel vragen aan vrijwilligers die betrokken zijn bij de doelgroep en juist eens buiten de protocollen om met mensen aan de slag zijn?

Als vrijwilligers zich zorgen maken

Vrijwilligersorganisaties kunnen zorgen dat hun leden en andere betrokkenen weten dat het normaal is dat je je wel eens zorgen maakt om iemands situatie. Een vrijwilligersorganisatie kan daarvoor één aandachtsfunctionaris aanstellen. Dat is een ervaren vrijwilliger die bekend is met de lokale hulporganisaties en die de zorgen van de vrijwilliger overneemt, advies inwint en zo nodig bij de juiste instanties meldt. In de brochure ‘Als vrijwilligers zich zorgen maken' staan ideeën voor de communicatie met vrijwilligers en andere betrokkenen bij de organisatie. Er staat ook in waarvoor je Veilig Thuis, het advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling (www.vooreenveiligthuis.nl) kan inschakelen.

In veilige handen

Wanneer het echter gaat om een vermoeden dat een collega-vrijwilliger zich misdraagt, ligt de verant-woordelijkheid anders. Voor zulke situaties zal de vrijwilligersorganisatie zelf maatregelen moeten treffen. In elke vrijwilligersorganisatie die werkt met kwetsbare deelnemers zouden afspraken gemaakt moeten zijn over welk gedrag wel en niet kan, hoe vrijwilligers omgaan met de grenzen van (soms) kwetsbare deelnemers en met wie ze grensoverschrijdend gedrag moeten bespreken. Hoe een organi-satie deze maatregelen kan treffen om seksueel grensoverschrijdend gedrag te voorkomen is terug te vinden in de materialen van het project ‘In veilige handen’. Dit is een project van vereniging NOV die ook beheerder is van de registratielijst.

Verklaring omtrent gedrag

Een belangrijk onderdeel van het integriteitsbeleid uit ‘In veilige handen’ is de werving en selectie van vrijwilligers die met minderjarigen en andere kwetsbare mensen gaan werken. Standaard onderdeel daarin zou de Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) moeten zijn. Nu deze voor een grote groep vrijwilligers gratis is (www.gratisvog.nl) maken steeds meer organisaties gebruik van de VOG.  Dit is slechts een van de maatregelen die organisaties kunnen nemen. Binnen het project is een modelgedragscode ontwikkeld. Vrijwilligers die de gedragscode overtreden kunnen worden gesanctioneerd. Organisaties die de gedragscode hanteren kunnen zich aansluiten bij de registratielijst. Op deze gezamenlijke lijst staan vrijwilligers die zich seksueel ongewenst gedragen hebben. Deelnemers aan de registratielijst kunnen hun nieuwe vrijwilligers screenen in de lijst om te zien of bij een andere organisatie is weggestuurd.

Organisaties die zijn aangesloten bij het gezamenlijk tuchtrecht kunnen de VOG voor vrijwilligers gratis aanvragen

Richtlijn veilige zorgrelatie

Voor de zorg is een richtlijn veilige zorgrelatie ontwikkeld, www.veiligezorgrelatie.nl. Deze is expliciet ook bedoeld voor de zorg die door vrijwilligers wordt geleverd. Over het algemeen zal dit betrekking hebben op vrijwilligers die werken in een professionele organisatie, zoals een verzorgingshuis of een instelling voor mensen met een beperking. Waar ‘In veilige handen’ zich richt op het voorkomen en aanpakken van seksueel grensoverschrijdend gedrag van kwetsbare deelnemers in vrijwilligersorganisaties, richt de ‘Richtlijn veilige zorgrelatie’ zich op alle soorten grensoverschrijdend gedrag en alle doelgroepen in een zorgrelatie.

Sociale veiligheid

Het doel van de maatregelen is uiteindelijk dat in organisaties aandacht is voor sociale veiligheid. Dat betekent niet dat er geen incidenten of onveiligheid meer voorkomt, maar dat er op allerlei manieren gewerkt wordt aan het tegengaan van grensoverschrijdend gedrag. Er wordt gewerkt aan het voorkomen, signaleren en stoppen van grensoverschrijdend gedrag en het ondersteunen van degene die het overkomt. Vrijwilligersorganisaties en vrijwilligers doen dat op hun eigen manier. Gelukkig kunnen ze daarbij gebruik maken van een hele verzameling praktische hulpmiddelen uit In veilige handen

Meer informatie

 

Reacties

Reageer op dit artikel

1 + 1 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.