Vrijwilligers, grensoverschrijdend gedrag en sociale veiligheid

artikel - 29 augustus 2013
Afbeelding bij Vrijwilligers, grensoverschrijdend gedrag en sociale veiligheid

De overheid probeert sinds enige tijd bewust om meer professionals en burgers te betrekken bij het signaleren en stoppen van huiselijk geweld, kindermishandeling en ouderenmishandeling. Ook vrijwilligers kunnen geconfronteerd worden met geweld. Zij hebben een verantwoordelijkheid die verder gaat dan die van burgers in het algemeen, maar minder ver dan de verantwoordelijkheid van professionals. Gelukkig kunnen vrijwilligersorganisaties gebruik maken van een hele verzameling praktische hulpmiddelen.

Per 1 juli 2013 bestaat er een wettelijk verplichte meldcode voor organisaties en zelfstandigen in de sectoren gezondheidszorg, onderwijs, kinderopvang, maatschappelijke ondersteuning, jeugdzorg en justitie. Voor vrijwilligersorganisaties geldt die verplichting niet. Toch krijgt MOVISIE regelmatig vragen van vrijwilligersorganisaties over de meldcode.

Meldcode

Sommige gemeenten kiezen er voor om vrijwilligersorganisaties expliciet voor te lichten over de meldcode. Andere gemeenten stellen vragen over hoe de organisatie de meldcode in gaat voeren. Dit overvalt organisaties nogal. Moeten ze nu al hun vrijwilligers gaan trainen in het signaleren van kindermishandeling, ouderenmishandeling of huiselijk geweld? Willen ze dat eigenlijk wel vragen aan vrijwilligers die betrokken zijn bij de doelgroep en juist eens buiten de protocollen om met mensen aan de slag zijn?

Als vrijwilligers zich zorgen maken

MOVISIE kiest voor een bescheidener aanpak. Vrijwilligersorganisaties kunnen zorgen dat hun leden en andere betrokkenen weten dat het normaal is dat je je wel eens zorgen maakt om iemands situatie. Binnen de vrijwilligersorganisatie kan gezorgd worden dat er één aandachtsfunctionaris is: een ervaren vrijwilliger die de sociale kaart kent en die zo nodig de zorgen van de vrijwilliger overneemt, advies inwint en zo nodig meldt. In de brochure ‘Als vrijwilligers zich zorgen maken' staan ideeën voor de communicatie met alle betrokkenen. Er staat ook in waarvoor je het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling en het Steunpunt Huiselijk Geweld in kan schakelen.

In veilige handen

Wanneer het echter gaat om een vermoeden dat een collega-vrijwilliger zich misdraagt, ligt de verantwoordelijkheid anders. Voor zulke situaties moet een vrijwilligersorganisatie maatregelen treffen. Er moeten afspraken gemaakt zijn over welk gedrag wel en niet kan, hoe vrijwilligers omgaan met de grenzen van (soms) kwetsbare deelnemers en met wie ze grensoverschrijdend gedrag moeten bespreken. Hoe een organisatie maatregelen kan treffen om zulk seksueel grensoverschrijdend gedrag te voorkomen is terug te vinden in de materialen van het project ‘In veilige handen’.

Verklaring omtrent gedrag

Een onderdeel van de maatregelen uit ‘In veilige handen’ is het aanpassen van de werving en selectie van vrijwilligers die met minderjarigen en andere kwetsbare mensen gaan werken. Binnen het project is een gedragscode ontwikkeld. Organisaties die de gedragscode hanteren kunnen zich aansluiten bij gezamenlijk vrijwilligerstuchtrecht, zodat vrijwilligers die de gedragscode overtreden worden gesanctioneerd. Die sancties worden geregistreerd in een registratielijst. Van elke nieuwe vrijwilliger wordt nagegaan of hij of zij op de registratielijst voorkomt. Onder het tuchtrecht vallen alleen gedragingen die te maken hebben met vrijwilligerswerk. Daarnaast maken steeds meer vrijwilligersorganisaties gebruik van de Verklaring Omtrent Gedrag (VOG)

Organisaties die zijn aangesloten bij het gezamenlijk tuchtrecht kunnen eind 2014 de VOG voor vrijwilligers gratis aanvragen

In juli 2013 is bekend geworden dat de aanvraag van de VOG voor de vrijwilligers van organisaties die zijn aangesloten bij het gezamenlijk tuchtrecht gratis zal worden vanaf eind 2014. Vereniging NOV, de branchevereniging van het vrijwilligerswerk is hier blij mee.

Richtlijn veilige zorgrelatie

Voor de zorg wordt een richtlijn veilige zorgrelatie ontwikkeld. Deze is expliciet ook bedoeld voor de zorg die door vrijwilligers wordt geleverd. Over het algemeen zal dit betrekking hebben op vrijwilligers die werken in een professionele organisatie, zoals een verzorgingshuis of een instelling voor mensen met een beperking. Waar ‘In veilige handen’ zich richt op het voorkomen en aanpakken van seksueel grensoverschrijdend gedrag van minderjarigen in vrijwilligersorganisaties, richt de ‘Richtlijn veilige zorgrelatie’ zich op alle soorten grensoverschrijdend gedrag en alle doelgroepen in een zorgrelatie.

Sociale veiligheid

Het doel van de maatregelen is uiteindelijk dat in organisaties sociale veiligheid heerst. Dat betekent niet dat er geen incidenten of onveiligheid meer voorkomt, maar dat er op allerlei manieren gewerkt wordt aan het tegengaan van grensoverschrijdend gedrag. Er wordt gewerkt aan het voorkomen, signaleren en stoppen van grensoverschrijdend gedrag en het ondersteunen van degene die het overkomt. Vrijwilligersorganisaties en vrijwilligers doen dat op hun eigen manier. Gelukkig kunnen ze daarbij gebruik maken van een hele verzameling praktische hulpmiddelen.

Meer informatie

Reacties

Reageer op dit artikel

6 + 0 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.