Vrijwilligers: kwantiteit en kwaliteit

artikel - 3 september 2014
Vrijwilligers: kwantiteit en kwaliteit

Of vrijwilligers betaalde banen ‘wegroven’ en of ze kwalitatief eigenlijk wel geschikt genoeg zijn, de kranten stonden er vorige week weer bol van. CBS toont in haar meest recente cijfers over vrijwilligerswerk weer aan dat mensen met een hogere opleiding meer vrijwilligerswerk doen dan lager opgeleiden. De potentie voor kwaliteit is er dus, bij deze vrijwilligers. Wat niet betekent dat een hoger opgeleide vrijwilliger zomaar een professional kan vervangen.

Meer dan 60% van HBO- en/of WO-opgeleiden doet vrijwilligerswerk. Flink meer dan de bijna 40% van de mensen met een MBO-opleiding of basisschool. Het is al jaren een bekend fenomeen dat mensen met een hogere opleiding meer vrijwilligerswerk doen. Wat niet betekent dat de gemiddelde vrijwilliger hoger opgeleid is. In de lagere opleidingsniveaus zijn procentueel misschien minder vrijwilligers, maar het zijn er in absolute zin meer.

Vrijwilligers moeten steeds meer kunnen

Er is wel steeds meer vraag naar hoger opgeleide vrijwilligers. Door de stelselwijzigingen in zorg en welzijn en de participatiesamenleving waarin iedereen zijn steentje bij moet dragen, wordt er meer initiatief, leiderschap en professionaliteit van vrijwilligers verwacht. Waren vrijwilligers voorheen aanvullend op de professionals; nu staan vrijwilligers steeds vaker naast of in plaats van professionals. De verwachting is dat een vrijwilliger met een hogere opleiding eerder voor zo’n functie in aanmerking komt. Onterecht, want met de juiste begeleiding, deskundigheidbevordering en broodnodige samenwerking tussen professional en vrijwilliger, zijn dit soort functies niet alleen voor hoger opgeleide mensen weggelegd. En door in te zetten op deskundigheidsbevordering ga je ook het gevaar uit de weg dat mensen met een lagere opleiding straks minder vrijwilligerswerk kunnen doen.

Deskundigheid voor en door vrijwilligers

Gelukkig wordt het belang van deskundigheidsbevordering al door verschillende partijen ingezien. Het Skanfonds startte twee jaar geleden met Vrijwilligerscolleges: lokale deskundigheidsbevordering voor en door vrijwilligers. Een welkom initiatief voor vrijwilligersorganisaties die wel wat hulp konden gebruiken bij de competentieontwikkeling van hun vrijwilligers. Anders dan in de al bestaande vrijwilligersacademies, worden hier trainingen, cursussen en informatiebijeenkomsten gegeven door lokale vrijwilligers. Door mensen die zich vrijwillig inzetten voor een organisatie, door werknemers die dit doen in het kader van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen of door ervaringsdeskundigen die gevraagd worden op een specifiek onderwerp.

Aansluiting bij huidige ontwikkelingen

Uitgangspunt van de laagdrempelige Vrijwilligerscolleges – een initiatief van Skanfonds, Movisie en Vereniging NOV - is dat vrijwilligers zelf over deskundigheid beschikken waar anderen van kunnen leren. Door gebruik te maken van vrijwilligers zijn de kosten laag. Het scholingsaanbod wordt zowel aanbod- als vraaggericht en op maat aangeboden. De onderlinge uitwisseling van deskundigheid en de samenwerking om bijvoorbeeld een betere dienstverlening voor mensen uit kwetsbare groepen te realiseren, sluiten aan de bij huidige maatschappelijke ontwikkelingen. Inmiddels zijn in 13 gemeenten Vrijwilligerscolleges gestart en in 2015 starten, met ondersteuning van het Skanfonds nog eens tien vrijwilligerscentrales met Vrijwilligerscolleges.

Meer CBS-cijfers

Van de bevolking ouder dan 15 jaar doet 49% vrijwilligerswerk in 2013. In 2012 was dit 50%. Mensen tussen de 35 en 45 jaar doen het meeste vrijwilligerswerk. Voornamelijk vrijwilligerswerk dat gerelateerd is aan de kinderen, school en sportvereniging. De grootste afname van het aantal vrijwilligers zit in de leeftijdsgroep 65-75 jaar, die daalde van 53% naar 48%. Of dit een structureel gevolg is van het verhogen van de pensioenleeftijd is niet te zeggen. Het is wel opvallend dat de deelname van deze oudere leeftijdsgroep nu wel overeenkomt met die van de leeftijdsgroep tussen 55 -65 jaar.

Reacties

In het voorbeeld dat Theo geeft ben ik met hem eens dat opleidings(niveau) misschien niet zoveel zegt. Maar mijn ervaring is wel degelijk dat iemand die vrijwilligerswerk doet op zijn niveau en binnen zijn vak- en/of interessegebied beslist niet onderdoet voor een professional. Hij heeft soms zelfs het voordeel dat hij -niet gebonden aan organisatiebelangen- creatiever kan zijn, maar overigens ook soms het nadeel dat hij onvoldoende 'rugdekking' krijgt omdat hij vrijwilliger is. Instellingen en overheid moeten leren dat vrijwilligers hetzelfde of zelfs meer kunnen.
Of het wenselijk is dat betaalde arbeid vervangen wordt door vrijwilligerswerk, is natuurlijk een andere vraag. Zelf merk ik (als hoger opgeleide en gedreven vrijwilliger) dat het fijn is niet aan die organisatiebelangen gehouden te zijn, maar evenzeer dat het voor mij soms knelt dat ik dat zomaar gratis doe, terwijl professionals betaald zitten toe te kijken.

Wat een kul ! Vrijwilligers met een hogere opleiding bieden kwaliteit !
Alsof een hoog geschoolde ICT-er betere zorg aan ouderen kan bieden als een VMBO-geschoolde ziekenverzorgster ?
Moet dit de basis vormen voor beleid ?

Helaas kan ik dit niet serieus nemen !!!!!
Als je wil bezuinigen, wees dan eerlijk. Zeg gewoon : Er kan minder geld naar zorg. Je krijgt gewoon minder zorg. IPV zoeken naar plaatsvervanging op papier !!!! Dat is geen realiteit.

Reageer op dit artikel

7 + 12 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.