Vrijwilligerswerk door mensen met een beperking

artikel - 4 januari 2016
Afbeelding bij Vrijwilligerswerk door mensen met een beperking

Met de decentralisaties van de begeleiding van de AWBZ en de Partcipatiewet is er veel veranderd in het sociale domein. Van verzorgingsstaat naar participatie-maatschappij. Kwetsbare groepen zoals mensen met een beperking worden gestimuleerd om meer mee te doen in de samenleving. Tegelijkertijd wordt een steeds groter beroep gedaan op vrijwilligers. Kunnen deze ontwikkelingen elkaar misschien versterken?

Mensen met een beperking hebben, net als iedereen, talenten en kwaliteiten die zeer waardevol zijn voor het vrijwilligerswerk. Toch blijkt vrijwilligerswerk voor mensen met een beperking in de praktijk niet altijd even toegankelijk te zijn. Terwijl zij voor organisaties toch vaak een nieuwe bron van vrijwilligers zijn en ze bijzondere kwaliteiten, vaardigheden en een verrassende kijk op de organisatie kunnen opleveren. Een potentiele win-win situatie voor vrijwilliger én organisatie wordt dus nog lang niet altijd benut.

Vaak hebben organisaties (onterecht) het beeld dat vrijwilligers met een beperking te veel tijd en/of begeleiding kosten. Voor sommige mensen is de drempel te groot om zichzelf als vrijwilliger aan te melden. Het helpt dan als de vrijwilligersorganisatie laat blijken dat de deuren open staan voor nieuwe vrijwilligers, in alle soorten en maten. En dat gemeenten ondersteuning bieden aan welzijnsorganisaties en andere partijen in de toeleiding naar het vrijwilligerswerk.

Succesfactoren

Als je als vrijwilligersorganisatie wilt aansluiten bij ontwikkelingen in het sociale domein én je organisatie wilt verrijken, is het belangrijk vooral te kijken naar de mogelijkheden. Om kwetsbare groepen naar vermogen mee te laten doen in de samenleving is het belangrijk om goed te kijken naar wat zij wél kunnen. Want mensen met een beperking hebben, net als iedereen, talenten en kwaliteiten die zeer waardevol zijn voor de samenleving. Focus op wat de persoon wél kan en wat bij de vrijwilliger past. In de praktijk blijkt ook dat mensen met een beperking vaak niet weten dat zij vrijwilligerswerk kunnen doen. Dat kan anders door ze kennis te laten maken met vrijwilligerswerk en ze te laten zien wat het oplevert. Zoals contacten met anderen, nieuwe dingen leren en zich gewaardeerd voelen.

Kijk vervolgens wat u als organisatie te bieden hebt. Daarnaast is goede begeleiding belangrijk. Mocht u hiervoor binnen uw organisatie geen mogelijkheden zien, kijk dan buiten uw organisatie. Sluit slimme allianties met bijvoorbeeld organisaties uit uw buurt, zoals een MEE of een zorgaanbieder. Zij hebben soms wel de mogelijkheid om begeleiding te bieden. Of koppel een vrijwilliger met een beperking aan een maatje. Ook is het goed om van te voren te realiseren dat het met de één heel soepel kan gaan, en met een ander wat minder. En begin klein, u hoeft niet meteen 20 mensen met een beperking binnen te halen.

Ondersteuning is nodig

Uit de landelijke cijfers van Digimon, het digitaal monitorinstrument van Movisie, blijkt dat nog geen procent van de vrijwilligersorganisaties aan mensen met een beperking denkt als ze zoeken naar nieuwe vrijwilligers. Daarnaast krijgen gemeenten met de decentralisatie van de begeleiding van de AWBZ en de Wet werken naar vermogen meer verantwoordelijkheid voor de participatie van kwetsbare doelgroepen, waaronder mensen met een beperking. Arbeidsparticipatie is niet voor iedereen een optie, maar meedoen in het vrijwilligerswerk wel!

Vrijwilliger met plezier

Lees hier het verhaal van Mattijs de Goede, die hersenletstel kreeg en nu met veel plezier als vrijwilliger werkt. En bekijk het filmpje van Bas en Tom als vrijwilliger bij de Zaanse Zieken en Bejaardenomroep. Of kijk naar David, die vrijwilligerswerk doet als fotograaf bij Circus Okidoki.  

Goede randvoorwaarden

Met de juiste randvoorwaarden kunnen mensen met een beperking in het vrijwilligerswerk een reëel alternatief krijgen om naar vermogen te participeren. Voor gemeenten of welzijnsorganisatie betekent dit bijvoorbeeld dat zij een zorgvuldig voortraject ontwikkelen waarin aandacht is voor talenten en wensen. Zo ontstaat een reëel beeld van de mogelijkheden van iemand. Voor vrijwilligersorganisaties betekent dit dat ze goed toegerust moeten zijn om op een succesvolle manier de talenten van mensen met een beperking te benutten: aan hoeveel mensen kunnen wij een plek bieden? Hoe bied ik op een slimme manier de benodigde begeleiding? Dit alles vraagt om een open blik van vrijwilligersorganisaties en welzijnsorganisaties en een stimulerend beleid van de gemeenten op inclusief vrijwilligerswerk.

Aan de slag

Movisie heeft de inspirerende brochure 'Focus op talent in plaats van beperking' opgesteld. Hierin beschrijft zij enkele goede voorbeelden van organisaties die mensen met een beperking succesvol als vrijwilliger inzetten. Movisie stelt in de brochure vragen die organisaties helpen zich bewust te worden van hun eigen handelen. Ook bevat de brochure praktische tips. Daarnaast ontwikkelt Movisie op dit moment met een aantal pilotorganisaties een training die mensen met een beperking toeleidt naar vrijwilligerswerk. Speciaal voor de bemiddeling en begeleiding van vrijwilligers met een psychische beperking is er de methode Un-limited@work. Ook kunt u gebruik maken van Onbeperkt Actief, een methode om bewoners met een verstandelijke beperking bij hun woonomgeving te betrekken.

Voor welzijns- en zorgorganisaties die mensen met een beperking dagbesteding en begeleiding bieden, heeft Movisie het afgelopen jaar een training ‘Focus op talent’ ontwikkeld. Dit is een training die vrijwilligers met een beperking inzicht geeft in hun talenten en de mogelijkheden die het vrijwilligerswerk hen biedt. Uit de toepassing bij verschillende groepen, is gebleken dat deze methode heel goed werkt.

Meer weten?

Wilt u ook met inclusief vrijwilligerswerk aan de slag? En wilt u weten wat Movisie voor u kan betekenen? Neem dan contact op met Els Hofman.