Vrijwilligerswerk door vluchtelingen: 10 tips

artikel - 20 december 2016

Meer vluchtelingen in de Nederlandse asielopvang moeten zo snel mogelijk na aankomst in Nederland vrijwilligerswerk gaan doen om de taal te leren en de samenleving te leren kennen. Het is goed voor het leren van de Nederlandse taal en kennismaking met de 'Nederlandse manier van werken', stelt Minister Asscher (Sociale zaken). Hij heeft daarom € 1 miljoen beschikbaar gesteld om in zeker 25 opvanglocaties vluchtelingen te koppelen aan organisaties die vrijwilligers zoeken. Verschillende partijen gaan daarom nu aan de slag met vrijwilligerswerk en vluchtelingen. Wat is er nodig om het goed te laten verlopen?

1. Begin met het bepalen van de doelen

Stel korte en lange termijn doelen, voor de vluchteling zelf en met betrekking tot de samenleving. Het doel voor de vluchteling zelf is bijvoorbeeld dat hij van betekenis is voor anderen. En het doel vanuit beleid kan gericht zijn op (arbeids)participatie. Een handig hulpmiddel om de doelen voor participatie in kaart te brengen waarbij de mens centraal staat, is het Participatiewiel.

2. Verdiep je in de vluchteling

Hierbij gaat het om de persoonlijke motivaties, competenties, (werk)ervaringen, zingeving en behoeften (bijvoorbeeld zelfredzaamheid, veiligheid, financiële onafhankelijkheid, ontspanning) van de vluchteling. Om dit in kaart te brengen gebruikt het COA (Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers) een landelijk screeningsinstrument, dat ook basisinformatie kan bieden voor een gemeente of organisatie. Met deze informatie kun je de meest passende vrijwilligersplek vinden.

'Mensen praten over de IND, over hun status, verdriet, leed. Dat kan echt frustrerend zijn. Af en toe moet je naar buiten om je normaal te voelen. Vrijwilligerswerk is daarvoor ideaal.’ - Shadi

3. Verdiep je in de wetten en regels

In de onlangs door het ministerie uitgebrachte brochure ‘Vrijwilligerswerk door asielzoekers en statushouders in de opvang’ vind je hierover informatie over o.a. de Vrijwilligersverklaring die maatschappelijke organisaties moeten aanvragen voor asielzoekers, waar het vrijwilligerswerk aan moet voldoen, vergoedingen en regelingen etc.

4. Stem af met organisaties die al ervaring hebben

Kijk in je eigen omgeving wat er al is op het gebied van vrijwilligerswerk en vluchtelingen. Bijvoorbeeld via het steunpunt vrijwilligerswerk, een overzicht vind je op www.vrijwilligerswerk.nl. Er zijn ook organisaties die zich hiermee bezighouden, zoals Stichting Present, New Dutch Connections, VluchtelingenWerk, Syrische Vrijwilligers Nederland en NewBees.
Ook via social media, zoals New Neighbours en Refugee Start force, is veel nuttige informatie te vinden. Pharos, het Expertisecentrum Gezondheidsverschillen, richt zich met het programma ‘Aan de Slag’ op lokale samenwerking voor vrijwilligerswerk door vluchtelingen.

5. Schep helderheid over het begrip vrijwilligerswerk

Voor veel vluchtelingen is het niet duidelijk wat vrijwilligerswerk is. Het is daarom goed om dit nader uit te leggen, bijvoorbeeld dat het te vergelijken is met ‘community work’, werk voor de gemeenschap. Ook helpt het om uit te leggen wat het de vluchteling kan opleveren, zoals sociale contacten, verdere kennismaking met de Nederlandse samenleving, het leren van de taal en afleiding van dagelijkse zorgen.

6. Bied een divers aanbod van vrijwilligerswerk

Door vrijwilligerswerk uit verschillende sectoren (sport, cultuur, zorg, welzijn) aan te bieden, geef je een goed beeld van wat het vrijwilligerswerk in Nederland te bieden heeft. Ook is dan de kans het grootst dat de vluchteling vrijwilligerswerk vindt dat het beste bij hem past en niet te ver weg is.

7. Zorg voor een goede landing en begeleiding

Voor een succesvolle match en een positieve ervaring voor iedereen is het belangrijk dat er voor een passende begeleiding wordt gezorgd. Wat een vluchteling nodig heeft, verschilt uiteraard. Een kennismakingsgesprek waarin gevraagd wordt naar mogelijkheden, verwachtingen en wat de vluchteling nodig heeft, ondervangt dit. Zowel beroepskrachten als vrijwilligers kunnen een rol spelen in de begeleiding van de vluchteling bij het vrijwilligerswerk. Vluchtelingen kunnen bijvoorbeeld vrijwilligerswerk doen in groepjes met andere vrijwilligers of met een vrijwillig maatje ernaast.

8. Denk na over hoe je de zelfredzaamheid van de asielzoeker stimuleert

Een vluchteling kan uiteindelijk alleen zijn weg vinden in de samenleving, als hij zelf ruimte, vertrouwen en verantwoordelijkheid krijgt. Hierbij past een ‘empowerende’ benadering vanuit de maatschappelijke organisatie. Dit houdt bijvoorbeeld in dat een andere vrijwilliger niet het woord neemt voor een vluchteling die nog niet zo goed Nederlands spreekt.

9. Heb aandacht voor ‘diversiteit-sensitief’ werken

Om misverstanden op de werkvloer te voorkomen, is het van belang om aandacht te hebben voor ‘diversiteit-sensitiviteit’. Vluchtelingen komen uit een ander land en zijn nog niet altijd bekend met de Nederlandse context. Door met vrijwilligers en beroepskrachten te bespreken hoe je hiermee omgaat en hoe je het bespreekbaar maakt, kun je het soepel en begripvol laten verlopen.

10. Leer van andere beschreven interventies en projecten

Op de website van Movisie vindt u meer informatie, kennis en effectieven methoden.
• Databank Effectieve sociale interventies
• Project voor vrouwen met een migrantenachtergrond.
• Vier effectieve methoden voor de integratie van statushouders.

Reacties

Hallo Ronald.

Vanuit mijn nieuwe functie als coordinator vrijwilligerswerk en kartrekker werkgroep inburgering nieuwkomers vrije tijd in Winterswijk heb ik ook veel interesse in de films!
Super dat jullie deze willen delen.

Groet Ria Bussink

Hallo allemaal, vorige week hebben we onze filmpjes laten zien aan alle stakeholders in onze gemeente. De reacties waren enthousiast. zie ook
http://mooigeldropmierlo.nl/nieuws/algemeen/15593/lev-groep-brengt-cultu...
We zijn nu twee keer met de filmpjes op stap geweest om participatie van kwetsbare groepen bespreekbaar te maken bij besturen. De filmpjes werken zoals we gedacht hadden, ze brengen in hele korte tijd het onderwerp duidelijk in beeld en zorgen dat er een goede sfeer ontstaat. De discussie en het meedenken kwamen daarna makkelijk op gang.
Hoe gaan we nu verder?
We willen dit jaar nog een 20-tal films meer gaan maken. Die hebben niet alleen betrekking op statushouders maar ook op andere kwetsbare mensen.
Om dat te kunnen doen moeten we het geld daarvoor verwerven. Dat gaan we doen door alle betrokken gemeentes te vragen een aantal (± 3) films te bekostigen.
Het voorlopige idee is dat iedereen die mee betaald dan vrij beschikken over alle films. Aan organisaties / gemeentes die dat niet kunnen of willen zouden ze dan verhuurt kunnen worden. Met de opbrengst daarvan kunnen dan weer nieuwe films gemaakt worden.
We zullen dit idee binnenkort verder uitwerken en communiceren.
Als jullie de films al een keer willen zien dan wil ik jullie wel uitnodigen om ze op 9 april om 15.00 uur te komen kijken in Geldrop.
Stuur even een mail naar steunpuntvrijwilligerswerk@levgroep.nl als je wilt komen.
Dit is ons promotiefilmpje https://youtu.be/TBELhaC2cfM

Beste,
Ook van Antwerpen zijn we geïnteresseerd in deze toelichtingsfilms. Is het mogelijk hier meer info over te krijgen?

Vriendelijke groeten,
Heleen Van Doninck
heleen.vandoninck@ocmw.antwerpen.be

Tijdens onze eerste pogingen statushouders vrijwilligerswerk te laten doen ontdekten we (pijinlijk) dat er toch wel veel onbegrip en vooroordelen zijn ten opzichte van hen. Daarom zijn we ermee gestart om korte films te maken over cultuurverschillen die we gebruiken in voorlichting en workshops. Daarmee kunnen we op grote schaal aan de slag om die vooroordelen te beïnvloeden en de collega vrijwilligers voor te bereiden op de komst van statushouders.
Overigens gebruiken we dezelfde films voor de statushouder want ook zij hebben geen gebrek aan vooroordelen :)
Als u interesse heeft in de films kunt u contact opnemen met mij.

Dag Ronald, ik heb ook zeker interesse in de films als dit kan? Ik ben deze week gestart met een project Taalmaatjes, waarbij ik het erg belangrijk vind dat de vrijwilligers weten waar ze mee te maken krijgen zodat er sensitief mee om gegaan kan worden.

Ik werk als arbeidscoach bij Vluchtelingenwerk, heb belangstelling voor de film en wil graag worden uitgenodigd voor de presentatie.

Hallo Ronald,

Ook ik heb interesse in de films. Wij hebben vorig jaar al een aantal vluchtelingen als vrijwilliger kunnen verwelkomen, maar ik denk dat jou films een goed hulpmiddel zijn voor een beter begrip zowel voor de vluchtelingen als de andere vrijwilligers

Hallo Stephanie en Henny

we hebben hier 15 februari de première van de eerste films.
Is het goed als ik daarna iedereen tegelijk informeer over de mogelijkheden?
Henny mag ik dan jou email dan maak ik een groepje aan.

Als er nog mensen reageren dus graag even je emailadres erbij .

Gr. Ronald

graag bericht over de ontwikkelde filmpjes, hopelijk bruikbaar bij training in de zorg thuis in andere culturen

Hallo allemaal, vorige week hebben we onze filmpjes laten zien aan alle stakeholders in onze gemeente. De reacties waren enthousiast. zie ook

http://mooigeldropmierlo.nl/nieuws/algemeen/15593/lev-groep-brengt-cultu...

We zijn nu twee keer met de filmpjes op stap geweest om participatie van kwetsbare groepen bespreekbaar te maken bij besturen. De filmpjes werken zoals we gedacht hadden, ze brengen in hele korte tijd het onderwerp duidelijk in beeld en zorgen dat er een goede sfeer ontstaat. De discussie en het meedenken kwamen daarna makkelijk op gang.

Hoe gaan we nu verder?
We willen dit jaar nog een 20-tal films meer gaan maken. Die hebben niet alleen betrekking op statushouders maar ook op andere kwetsbare mensen.
Om dat te kunnen doen moeten we het geld daarvoor verwerven. Dat gaan we doen door alle betrokken gemeentes te vragen een aantal (3) films te bekostigen.
Het voorlopige idee is dat iedereen die mee betaald dan vrij beschikken over alle films. Aan organisaties / gemeentes die dat niet kunnen of willen zouden ze dan verhuurt kunnen worden. Met de opbrengst daarvan kunnen dan weer nieuwe films gemaakt worden.

We zullen dit idee binnenkort verder uitwerken en communiceren.
Als jullie de films al een keer willen zien dan wil ik jullie wel uitnodigen om ze op 9 april om 15.00 uur te komen kijken in Geldrop.
Stuur even een mail naar steunpuntvrijwilligerswerk@levgroep.nl als je wilt komen.

Dit is ons promotiefilmpje https://youtu.be/TBELhaC2cfM

Hallo Ronald,

Prima dat je me daarna informeert.

Henny Rouschop
vrijwilligerscoördinator museum de Locht
personeel@museumdelocht.nl

Beste Ronald,

Ik heb zeker interesse in de films! Graag kom ik met je in contact hierover.

Met vriendelijke groet,

Stephanie Niessen
Sociaal Werker Malkander Ede
sniessen@malkander-ede.nl

Reageer op dit artikel

3 + 14 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.