Wat maakt een sociaal-artistiek project succesvol?

Vier randvoorwaarden voor continuïteit
artikel - 22 december 2015
Social Art Lab

Meer sociale contacten, lichaamsbeweging en levenslust: het bezig zijn met kunst en cultuur kan ouderen veel opleveren. Nederland kent mooie sociaal-artistieke projecten met ouderen, zo liet filmfestival Cinema Senior dit jaar zien. Hoe kunnen we stimuleren dat er meer van dit soort projecten komen? En hoe kun je zorgen voor continuïteit? Movisie zocht samen met Actiz en Viatore antwoord op deze vragen tijdens het Social Art Lab op 27 november 2015.

Tijdens het Social Art Lab stonden twee succesvolle kunstprojecten in de zorg centraal. Hoe komt het dat deze zo succesvol zijn en wat valt hieruit te leren? Het eerste voorbeeld is ‘Kijk in mijn ogen’ van Pra Muziektheater. Een project waarin kinderen van basisscholen door een dansvoorstelling contact met ouderen in een verzorgingshuis maken. ‘Kijk in mijn ogen’ speelt in op de behoefte van ouderen aan meer contact. Inmiddels is het project in 21 verpleeghuizen uitgevoerd.

‘Mensen weten vaak niet wat ze moeten verwachten; breng in beeld wat voor waardevols het project oplevert’

Monique Masselink, artistiek leider Pra Muziektheater vertelt: ‘Er is nu veel vraag naar dit project. Aan de hand van films kunnen we tonen wat het project voor waardevols oplevert, om zo te laten zien wat mensen van het project kunnen verwachten. We hebben geleerd om zo open en flexibel mogelijk te zijn. Het kost tijd, maar het resultaat is het waard.’ Monique ontwikkelt momenteel ook een nieuw project met bewoners in het Laakkwartier in Den Haag.

Winnaars Cinema Senior
De projecten ‘Kijk in mijn ogen’ en ‘17155’ zijn prijswinnaars van Cinema Senior, een filmfestival over kunst en kracht van ouderen. Bekijk beide korte films op de website van Cinema Senior.

Projectleiders zorgen voor continuïteit

Ook Joyce Vlaming, projectleider Kunst en Cultuur AxionContinu en Huub Albreghs, manager AxionContinu, hebben met '17155' een succesvol project in handen. Studenten van de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht (HKU) maken na een gesprek met ouderen een bijzondere muziekcompositie of film. Dit is nu op 14 locaties uitgevoerd. Joyce: ‘Goed samenwerken is heel belangrijk. Ik begeleid de organisaties en regel het budget. Met de prachtige resultaten laten we zien dat het oneindig veel positiefs voor de bewoners oplevert.’ Huub geeft aan dat het belangrijk is om een goede projectleider te hebben voor de verbinding en continuïteit van de projecten.

‘Ik zie dat er een behoorlijke rol voor de gemeente ligt. Mensen doen van alle kanten hun best en de gemeente mag daar meer op inspelen’

Wat zijn de randvoorwaarden voor een succesvol project?

Uit bovenstaande projecten en de ervaringen van deelnemers aan het Social Art Lab komen vier randvoorwaarden voor continuiteit:

  • Een goede samenwerking tussen gemeenten, zorginstellingen en kunstenaars. Daarvoor moeten de partijen over de grenzen van hun eigen sector heen kijken en de handen ineenslaan. Alle drie de partijen beschikken over hun eigen kracht. Kunstenaars bieden een spiegelfunctie, positieve benadering en out-of-the-box denken. Sociale professionals dragen bij aan deze sociaal-artistieke projecten door hun kennis en netwerk. Beleidsmakers kunnen kaders bieden waarbinnen contact en dialoog en creativiteit mogelijk zijn.  
  • Projectleiders in organisaties zijn van belang om de kar te trekken. Zij verbinden kunstenaars met organisaties en zorgen voor bekendheid van de sociaal-artistieke projecten.
  • De manier van financiering. Fondsen en ook gemeenten moeten meer inzetten op meerjarige projecten.
  • Het delen van successen. Met voorbeelden van succesvolle projecten, kun je nieuwe financierders bereiken.

Kunst in de zorg voor meer levenslust
Zorg wordt ingezet bij lichamelijke klachten, psychische problemen, welbevinden en dagelijks functioneren. Er is vaak te weinig aandacht voor sociaal-maatschappelijke participatie en spirituele dimensie, vindt Jord Neuteboom, adviseur bij Viatore. Kunst en cultuur is juist van enorme betekenis voor het opdoen van sociale contacten, levenslust en daarmee zingeving. Jord ziet de verpleeg- en verzorgingshuizen van de toekomst als sociale knooppunten voor jong en oud. En als kenniscentra waar we kunnen leren over goed leven en goed sterven. Jord: ‘Vanuit de zorg, ouderen en wijken zoeken we dan naar structurele manieren om cultuur projecten te ontwikkelen en te financieren, die echt aansluiten bij de behoeften van ouderen.’

Wat houdt de Social Art Lab deelnemers bezig?

Onne de Jonge, cultuurbeleid gemeente Den Haag, ziet een behoorlijke rol voor de gemeente in dit geheel. Onne: ‘Het is goed om mensen te ontmoeten die ook actief met het onderwerp cultuur en zorg bezig zijn. Ik zie dat er een behoorlijke rol voor de gemeente ligt. Mensen doen van alle kanten hun best. De gemeente mag daar meer op inspelen. Daar ga ik ook voor zorgen.'

Catrinus Egas van Cultuurplatform Culemborg vraagt zich af wat er na een project gebeurt. Catrinus: ‘De zorg over de continuïteit is hardnekkig en ik wil daar meer aandacht voor. Ik was vandaag op zoek naar een slimme manier van aanpakken. Ik heb hier inspiratie opgedaan en daar ga ik mee aan de slag.’

Jan Rutten, WelThuis Gouda: ‘Ik hou me bezig met innovaties. Het thema welzijn en welbevinden in combinatie met kunst en cultuur is belangrijk. Deze middag geeft me een bevestiging dat ik op de goede weg zit.’

Geerte Courtens van Stichting Tout Maastricht: ‘Er is veel aandacht voor ouderen en kunst en cultuur op veel fronten. Ik maak me minder zorgen over duurzaamheid. Je moet er aan de voorkant mee bezig zijn zodat het blijft rollen. Het was een leuke en inspirerende middag en er is veel herkenning.’

Over het Social Art Lab
Op 27 november inspireerden 50 deelnemers uit zorg-, en welzijnsorganisaties, zzp’ers, gemeentes en kunstenaars elkaar over de verbinding tussen kunst en cultuur met ouderen en zorg. Een dynamische bijeenkomst met korte films, gesprekken en live muziek van Maryse den Hollander van Mies Creëert. Beluister Maryse's nummers In beeld en In jouw ogen.  

In 2016 wil Movisie ook een aantal Social Art Labs organiseren in samenwerking met drie regio’s of gemeenten. Projectleider Saskia van Grinsven: ‘Ik voel dat de aanwezigen naast een professionele drive ook een persoonlijke affiniteit met het onderwerp hebben. En dat is belangrijk. Door de krachten te bundelen en elkaars warme netwerken te delen, bereik je de juiste doelgroep nog beter. Deelnemers vonden steun bij elkaars ervaringen en bevestiging dat ze op de goede weg zijn.’

Reacties

Reageer op dit artikel

1 + 9 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.