Wat werkt er nu écht bij de aanpak van armoede

Voor overheden, professionals en burgers
artikel - 21 maart 2016

Sinds de economische crisis is de (financiële) armoede in Nederland met ruim een derde gegroeid. 55% van de totale groep die leeft onder de armoedegrens is langdurig arm (drie jaar of langer). In Wat werkt bij de aanpak van armoede geven we u de meest recente inzichten over werkzame factoren in de aanpak van armoede.

In 2013 hadden ruim 1,25 miljoen mensen een inkomen onder de armoedegrens, in 2007 waren dat er iets minder dan 850.000 personen. Een groot deel, meer dan 410.000 personen, leeft al langer dan drie jaar onder de inkomensgrens (bron SCP 2014).

Groepen met een verhoogd armoederisico:

  • mensen met een uitkering
  • zelfstandigen
  • niet-westerse allochtonen
  • eenoudergezinnen met minderjarige kinderen (bron CBS 2016).

Onderzoeker Jurriaan Omlo: ‘Uit onderzoek weten we dat armoede samengaat met slechte fysieke en psychische gezondheid, waaronder stress, depressies, chronische aandoeningen, een lagere levenstevredenheid en een kortere levensduur. En kinderen blijken op school slechter te presteren, overtreden vaker de regels en zijn onzeker door de schaamte die armoede met zich meebrengt.’

Bekijk in één oogopslag wat werkt in de aanpak van armoede
 

  

Aanpak van armoede

Een effectief armoedebeleid gaat uit van werken vanuit empowerment. Empowerment is niet één doel of één methodiek, maar een richtinggevend denk- en handelingskader. Het impliceert investeren in het psychologische, sociale en maatschappelijke kapitaal. Zo kunnen professionals het psychologische kapitaal (zelfvertrouwen, veerkracht en wilskracht) van mensen vergroten door middel van motiverende gespreksvoering en oplossingsgericht coachen.

Investeren in sociaal kapitaal, de sociale omgeving, betekent het vergroten van steun van familie, vrienden of buren. Weten hoe nieuwe lokale initiatieven zoals buurtrestaurants, ruilsystemen en buurtmoestuinen de kwetsbare groep met succes kunnen bereiken.

Denk aan het verstevigen van het maatschappelijk kapitaal – meer macht – aan het veranderen en beïnvloeden van vooroordelen en processen van uitsluiting, betere toegankelijkheid van (buurt)voorzieningen en het beïnvloeden van sociale wet- en regelgeving. Belangengroepen, cliëntenraden en zelforganisaties hebben vanzelfsprekend meer macht dan willekeurige individuen. Maar als die er onvoldoende zijn, dan zijn informele vormen van cliëntenparticipatie een goed alternatief.

Het investeren in opleiding en arbeid levert wellicht de belangrijke bijdrage: 40% komt, door het vinden van werk, uit de armoede.

Crowdfundingsactie

Eropaf!, Over Rood en Movisie brengen binnenkort een magazine uit dat de veranderingen in de aanpak van armoede en schulden in beeld brengt. Een inspirerend magazine dat vernieuwende initiatieven zichtbaar maakt en een overzicht geeft van het speelveld en de mogelijkheden om armoede en schulden Nederland uit te krijgen. Pre-order dit magazine alvast!

Voor professionals, overheden en burgers

Wat kunnen sociale professionals zelf doen om armoede op een succesvolle wijze te voorkomen en aan te pakken? Er is behoefte aan sociale professionals die verbinding weten te leggen tussen kwetsbaar en krachtig, tussen arm en rijk, tussen talenten en mogelijkheden. Een goed voorbeeld is het ondersteunen van actieve bewoners die, vanuit een intrinsieke motivatie, problemen aanpakken en veranderingen realiseren.

Lees ook het artikel Gemeenten moeten armoede bestrijden, hoe kan dat het beste? op socialevraagstukken.nl. Bekijk daarnaast ook het Wat werkt bij... dossier over schuldhulpverlening dat eerder verscheen. 

Reacties

Het artikel en de vele onderzoeken geven veel invalshoeken en inzichten om het armoedeprobleem te benaderen. Het is echter niet vanzelfsprekend dat hiermee verbetering dichterbij komt. Wat er m.i. sterk gemist wordt is duidelijkheid in wie de regie heeft en neemt om dit inmens groter wordend probleem in heldere taal terug te brengen in een plan van aanpak waarbij concreet te benoemen doelen, termijnen en te bereiken oplossingen per gemeente worden genoemd. En niet op de laatste plaats een goed inzicht in welke politieke partijen en volksvertegenwoordigers zich hier daadwerkelijk mee bezighouden. Dit vergemakkelijkt de keuze van burgers bij het actief gebruik maken van hun stemrecht. Tenslotte moeten alle politieke partijen zich meer bewust zijn van de impact van hun poltieke uitspraken en keuzes op de diverse groepen in de samenleving. Goed voorbeeld doet volgen en is een stimulans voor een zorgzamer samenleving, voor iedereen ongeacht............

Dank voor je reactie!
In dit verband is het interessant om het recente rapport van de Transitiecommissie Sociaal Domein te lezen. Zij signaleren dat de verkokering bij de overheid een effectieve aanpak van armoede en schuldenproblematiek in de weg staat en er te weinig politieke aandacht is voor de gevolgen van de decentralisaties. Ook wordt er een beroep gedaan op gemeenteraden om er (samen met burgers en professionals) beter op toe te zien dat gemeenten goede zorg en ondesretuning leveren.

Graag wil ik bij dit artikel het project Talentcoach onder de aandacht brengen. Het versterken van sociaal en psychologisch kapitaal werkt namelijk goed bij dit project. Talentcoach stimuleert Amsterdammers die langdurig in armoede leven om actief deel te nemen aan de maatschappij door stappen te zetten richting werk, (arbeidsmatige) dagbesteding, vrijwilligerswerk, of scholing. Ervaren vrijwillige coaches begeleiden (om de week) deelnemers naar zelfredzaamheid en participatie, waardoor de neerwaardse spiraal van armoede en sociaal isolement wordt doorbroken. Vanuit de visie 'wat je positieve aandacht geeft groeit' staan in het coachtraject de kwaliteiten, talenten, eigen kracht en verantwoordelijkheid van de deelnemer centraal.

Met vriendelijke groet,
Tom Pauws

Projectcoördinator Talentcoach, De Regenboog Groep & Docent Culturele & Maatschappelijke Vorming, HvA)

Reageer op dit artikel

5 + 5 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.