We moeten af van de heersende heteronorm

artikel - 9 december 2015
Anya Wiersma

Hoe ruimdenkend zijn welzijnsorganisaties? Volgens budgetconsulent Anya Wiersma van Stichting De Tussenvoorziening heerst de bestaande heteronorm in welzijnsorganisaties. ‘Dat je andere gevoelens kunt hebben is een blinde vlek van veel hulpverleners.' Maak kennis met Anya en haar roze bril.

Anya ontmoet als budgetconsulent mensen met sociaal-maatschappelijke of psychische problemen, zoals psychiatrische klachten, verslaving of schulden. Als hulpverlener helpt ze deze mensen met hun problemen. Daarnaast geeft ze financieel en juridisch advies aan collega’s die bij mensen thuiskomen in het kader van hulpverlening.

Blinde vlek

‘LHBT-gevoelens kunnen een oorzaak zijn dat mensen niet lekker in hun vel zitten of schulden hebben. Vaak is dat een blinde vlek bij hulpverleners’, zegt Anya. ‘Ik heb dan toevallig een ‘gaydar’ (samenvoeging gay en radar), waardoor ik sneller kan zien of vermoed of cliënten mogelijk lesbisch, homoseksueel, biseksueel of transgender zijn’. Toch leidt de heersende heteronorm ertoe dat mensen niet snel uit de kast komen en zich proberen aan te passen, terwijl ze niet zichzelf durven en kunnen zijn.

Heteronorm: weg ermee!

Volgens Anya is het niet zo vreemd dat het grootste deel van de samenleving met een heteronorm wordt opgevoed. ‘Loop een boekenwinkel binnen. Alles straalt uit dat hetero de norm is. Tijdschriften met LHBT als doelgroep staan weggestopt.’ Anya: ‘Daarom draag ik graag mijn steentje bij om dit te veranderen’. Maar hoe doe je dit?

Het zit ‘m in de kleine dingen

Bij een intake moeten cliënten aankruisen op een formulier of ze man of vrouw zijn. Anya: ‘Sommige mensen zullen hier geen keuze kunnen maken, omdat ze zich niet man óf vrouw voelen. Een derde keuze ‘anders’ is dan passender. Dit blijf ik agenderen.’ Ook bij cliëntbesprekingen legt Anya regelmatig de mogelijkheid op tafel dat LHBT-gevoelens de oorzaak kunnen zijn van schulden of psychische klachten. Als Anya in het contact met cliënten het gevoel heeft dat iemand weleens homoseksuele gevoelens kan hebben, laat ze weleens vallen dat ze een vriendin heeft. Dat werkt!

Marokkaan en homo

‘Ik herinner me een gesprek met een Marokkaanse jongen. Toen ik het gevoel had dat er ruimte en vertrouwen was heb ik laten vallen dat ik een vriendin heb. Hij kwam vervolgens over de brug en vertelde hoe lastig het was om openlijk homo te zijn als je Marokkaans bent’. Anya zag hoe goed het deze jongen deed om hier open over te praten. ‘Uiteindelijk stond hij in de krant met zijn verhaal in het kader van Roze Zaterdag in Amersfoort.’

Kwinkslag

Anya: ‘Ik zit ook weleens mis. Als ik bijvoorbeeld aan een cliënt vraag of diegene ook een man, vrouw, vriend of vriendin heeft en ik krijg een sterk afwijzende reactie. Dan reageer ik dat alles kan tegenwoordig.’ Met een grapje of kwinkslag is veel bespreekbaar. ‘Ik organiseer een Roze Borrel waar ik al mijn collega’s uitnodig. Collega’s zijn regelmatig in de veronderstelling dat dan alleen ‘roze’ collega’s mogen komen. Ik maak dan met een grapje duidelijk dat iedereen welkom is.’ Ook in 2016 gaat Anya er weer tegenaan en wenst ze iedereen een roze bril!

Benieuwd naar een andere professional met een roze bril? Tamara Rosenbach vertelde in juli hoe zij als sociaal verpleegkundige zich hard maakt voor LHBT-jongeren. Uitgangspunt bij haar aanpak is het creëren van verbinding.

Reacties

Reageer op dit artikel

4 + 9 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.