Wel of geen verplichte registratie in Meldcode?

artikel - 10 februari 2016

De staatssecretaris van VWS kwam in januari met maatregelen om de aanpak van kindermishandeling ter verbeteren. Vooral het voorstel voor een registratieplicht leidde tot discussie. Movisie peilt de stemming.

Er kan eerder worden ingegrepen

'Zo’n verplichte registratie heeft meerdere voordelen. Het belangrijkste is dat het ervoor zorgt dat de gegevens van een kind - waar verschillende professionals, buren of andere betrokkenen zich zorgen over maken - aan elkaar kunnen worden gekoppeld. Door de registratie van alle zorgen op één punt komt alle informatie over dat kind bij elkaar. Zo kan eerder worden ingegrepen en effectiever hulp worden geboden.' Jan-Dirk Sprokkereef, vice-voorzitter van de Taskforce Kindermishandeling en seksueel misbruik.

Waar gaat de discussie over?
Professionals kunnen in de laatste stap van de meldcode twee keuzes maken. Ofwel melden bij Veilig Thuis zodat zij onderzoek kunnen doen en eventueel hulp kunnen starten, ofwel zelf een hulptraject starten. Bij de keuze voor het laatste gaat het registratievereiste gelden: professionals die zelf een hulptraject starten moeten met Veilig Thuis contact moeten opnemen zodat het hulptraject daar geregistreerd kan worden.

We missen nu teveel kinderen die gevaar lopen

'De mogelijkheid om zelf hulp te organiseren blijft natuurlijk gewoon bestaan. Ik vind het belangrijk om ook te registreren bij Veilig Thuis, zodat informatie samengebracht kan worden. Nu is het simpelweg niet bekend bij professionals of er al andere signalen over een kind bestaan. Hoe kunnen we kinderen beschermen als we onvoldoende weten wat er speelt in een gezin of wie er nog meer hulp verleent?' Brigitte van der Burg is Tweede Kamerlid voor de VVD.

Laat het aan professionals over

'Nee, geen verplichte registratie! Laat het aan professionals over om te bepalen of je wel of niet meldt. Soms zijn er situaties waarbij je geen melding bij Veilig Thuis wilt doen. Als je inschat dat het geen meerwaarde heeft – of zelfs slecht uit kan pakken voor een kind – dan wil je als huisarts de vrijheid hebben om die keuze te maken.' Arend-Jan de Groote is huisarts.

Veilig Thuis overladen met meldingen

'De meerwaarde van verplichte registratie is dat je verschillende signalen kunt verbinden, dus van de school, de politie, de huisarts. Het risico is dat het kan leiden tot weerstand bij ouders tegen hulp of ondersteuning. Ik denk ook dat de kans groot is dat Veilig Thuis overladen wordt met meldingen - waardoor ernstige gevallen ertussendoor kunnen glippen. En misschien zeggen professionals: als wij moeten registreren bij Veilig Thuis, laten zij het dan ook oplossen.'

Duidelijke criteria nodig

'Ik ben bang dat professionals de meldcode juist minder gaan gebruiken: het wordt een drempel. Ik verwacht ook dat Veilig Thuis overspoeld zal worden met meldingen. In de wet is kindermishandeling ruim omschreven en dat betekent dat heel verschillende situaties gemeld moeten worden. Misschien is het mogelijk om bij stap vijf criteria te noemen waarbij het verstandig is te melden. Dat geeft professionals meer richting.' Lydia Janssen, juridisch adviseur in (jeugd)zorg en welzijn en secretaris van de werkgroep die de landelijke meldcode ontwikkelde.

De meldcode zal minder gebruikt worden

'Uit het veld horen wij dat het voor professionals nu al lastig is om met de meldcode te werken. Als er nog een registratieplicht bijkomt, denk ik dat de handelingsverlegenheid alleen maar groter wordt. Mijn advies is: zorg dat je de eerste vier stappen goed implementeert en zorg voor een goede aandachtsfunctionaris. Dan wordt de meldcode meer gebruikt.' Tea Hol, directeur Landelijke Vakgroep Aandachtsfunctionarissen Kindermishandeling/Huiselijk Geweld.

Ina van Beek, expert aanpak huiselijk geweld van Movisie snapt de commotie wel: 'Het voorstel komt voort uit een terechte zorg: we mogen geen kinderen die in een onveilige situatie zitten over het hoofd zien. Maar professionals voorzien problemen, o.a. omdat de definitie van kindermishandeling zo breed is. Dit debat leidt hopelijk tot een verbeterd voorstel waarin juist de hoog-risicokinderen gemeld worden. Ook is er in hoe we nu de meldcode inzetten nog veel te winnen. De handelingsbekwaamheid op alle stappen kan vergroot worden door opleiding en deskundigheidsbevordering.' Lees verder op movisie.nl/registratiemeldcode.

Reacties

Professionals balanceren tussen de eigen kracht en de veiligheid van kinderen.

Uitgangspunt van de Jeugdwet is dat ouders de regie hebben over de opvoeding van hun kinderen. En dat die regie zoveel en zo lang mogelijk bij hen blijft. Alleen als ouders dit aantoonbaar niet willen of kunnen en de veiligheid van het kind in het geding is komt drang of dwang om de hoek kijken.

Dit vraagt van professionals een goede inschatting van de veiligheid van kinderen, handelingsbekwaamheid en lef. Maar ook om een multidisciplinaire afweging en –indien nodig- het advies van professionals met specifieke expertise.

De afweging gaat vrijwel altijd gepaard met twijfels. Deze beïnvloeden grotendeels de uiteindelijke afweging en de besluitvorming. Kinderen en jongeren, hun veiligheid en hun toekomstperspectief staan daarbij centraal.

Twee vragen zijn hierbij leidend:

- wat moet er gebeuren zodat het (weer) goed gaat met dit kind en

- wat moet er gebeuren om een geconstateerde ernstige bedreiging af te wenden?

Basis voor de verdere inzet is dat hulp is gericht op het versterken van de eigen kracht van de ouders, kinderen en de sociale omgeving. En dat lossen we m.i. niet op met verdergaande regelgeving en/of voorschriften. Wel door het vergroten van de handelingsvaardigheden van professionals. De praktijk laat zien dat het zelfvertrouwen van professionals groeit als door hen lastige situaties met ouders/opvoeders vaker worden besproken. In Nederland leer je dat grotendeels in de praktijk en het is geen standaard onderdeel van het curriculum van Hogescholen/Universiteiten. Laten we er voor zorgen dat het daar start. Het biedt wellicht meer garanties voor de toekomst dan de focus richten op de werkwijze van Veilig Thuis en de meldcode.

Rudy Bonnet, beleidsadviseur gemeenten en Veilig Thuis, trainer aanpak kindermishandeling en auteur 'Kleine gids kindermishandeling, achtergronden, signaleren en de meldcode'

Ik heb enorme moeite met de opstelling van (de organisaties van) professionals, die het gelijk aan hun zijde denken te hebben, wanneer ze zeggen 'laat het aan de professionals' over. Zijn ze Rowena (het meisje van Nulde), de driejarige Savanna en het Maasmeisje nu al vergeten? Registratie brengt informatie samen, zodat we niemand over het hoofd zien!
Niko Persoon, bestuurder in het primair onderwijs en lid van de Taskforce kindermishandeling en seksueel misbruik.

Natuurlijk zijn de incidenten afgrijselijk, en moet er ook gekeken worden hoe deze voorkomen kunnen worden. Het is echter zeer de vraag of een meldplicht hieraan bijdraagt. Wellicht zou standaard verplichte registratie bij stap 5 juist een negatief effect kunnen hebben! Door de grote hoeveelheid meldingen zouden de ernstige casus wel eens ondergesneeuwd kunnen raken.
Daarnaast heb ik er grote moeite mee als een algemeen beleid gebaseerd wordt op incidenten. Waarom zou je het beleid bij 99,95% van alle gevallen laten bepalen door die enkele excessen? Op die manier creëer je meer leed dan je oplost.

Het gaat helaas niet alleen over incidenten. Van de 119.000 mishandelde kinderen per jaar komt nog niet de helft in beeld! We missen nog steeds veel te veel kinderen met al onze goede bedoelingen. Elk gemist kind is er één te veel en daarom ben ik voor registratie!

Reageer op dit artikel

2 + 13 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.