Werken met behoud van uitkering

Beter kunnen we het wel maken!
artikel - 5 augustus 2015

Bijstandsgerechtigden die verplicht worden tot ‘werken met behoud van uitkering’ en werk gaan doen dat kort daarvoor is wegbezuinigd. Regelmatig halen dergelijke vormen van verdringing de landelijke en regionale pers en leiden tot opwinding en verontwaardiging. Maar na het instellen van meldpunten en het verschijnen van rapporten van vakbonden en ombudsmannen blijft het vervolgens stil. Movisie vindt het tijd voor een structurele benadering van het probleem en vooral voor een structurele (landelijke) oplossing.

Het rapport Gemeentelijke aandacht voor verdringing door bijstandsgerechtigden van de inspectie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) is wat dat betreft een stap in de goede richting. De inspectie van SZW heeft bij tien gemeenten het beleid en de uitvoering onderzocht van het ‘werken met behoud van uitkering’ in het kader van de participatie en re-integratie van bijstandsgerechtigden. De inspectie focust zich in dit kwalitatieve onderzoek op de vraag of het gemeentelijk beleid voldoende garanties biedt om verdringing te voorkomen. Zij zoomt daarbij met name in op de ‘additionaliteit’ (zie kader hieronder) van de te verrichten werkzaamheden.

Meer aandacht aan voorkomen verdringing

De Inspectie SZW constateert dat slechts een beperkt aantal gemeenten voor een beperkt aantal instrumenten (met name participatieplaats en tegenprestatie) de criteria voor additionaliteit heeft uitgewerkt. Aan het voorkomen van verdringing door andere instrumenten (proefplaatsingen, werkervaringsplaatsen, vrijwilligerswerk) besteden gemeenten geen of weinig aandacht. De inspectie beveelt dan ook aan dat gemeenten in hun beleidsregels en werkinstructies meer aandacht zouden moeten besteden aan het voorkomen van verdringing.

Werken met behoud van uitkering, de belangrijkste vormen

  • Proefplaatsing: de proefplaatsing is bedoeld voor bijstandsgerechtigden die direct geschikt zijn voor de arbeidsmarkt. Er is sprake van een vacature bij een reguliere werkgever en deze werkgever heeft de intentie om de bijstandsgerechtigde aan te nemen. Om het laatste beetje twijfel bij de werkgever weg te nemen, kan de bijstandsgerechtigde een tijdje (meestal 1 tot 3 maanden) met behoud van uitkering op de proef werken. 
  • Werkervaringsplaatsen: een externe werkervaringsplaats is bedoeld voor bijstandsgerechtigden waarbij werknemersvaardigheden aanwezig zijn, maar de beroepsvaardigheden nog (verder) ontwikkeld moeten worden. De bijstandsgerechtigde voert productief werk uit bij een externe werkgever. Er wordt al een redelijke prestatie verricht, maar er is nog wel begeleiding nodig.
  • Participatieplaatsen: bedoeld voor bijstandsgerechtigden voor wie de kans op inschakeling in het arbeidsproces gering is en die daardoor nog niet bemiddelbaar zijn op de arbeidsmarkt. Deze mensen mogen maximaal twee jaar met behoud van uitkering additionele werkzaamheden verrichten. Onder voorwaarden mag de termijn nog met twee jaar verlengd worden.
  • Tegenprestatie naar vermogen: gemeenten kunnen bijstandsgerechtigden de verplichting op leggen om naar vermogen bepaalde onbeloonde maatschappelijk nuttige activiteiten te verrichten. De plicht tot het leveren van een tegenprestatie staat in principe los van de arbeids- en re-integratieplicht. In de praktijk worden veel bijstandsgerechtigden door gemeenten (dwingend) verzocht om vrijwilligerswerk te gaan doen.

Ongelijke behandeling

Door het ontbreken van uitgewerkt beleid ligt de afweging of werk wel of niet additioneel is vaak volledig bij individuele klantmanagers. Zij proberen het gebrek aan beleid te compenseren door zelf criteria te bedenken of door moeilijke gevallen met collega’s te bespreken. In de praktijk kan dit leiden tot ongelijke behandeling van bijstandsgerechtigden binnen een gemeente. Ook wordt door sommige klantmanagers geaccepteerd dat een aantal van hun cliënten op termijn geen additionele maar reguliere arbeid verrichten. Zij accepteren dus verdringing.

Additioneel versus regulier
Volgens de Inspectie SZW, die zich daarbij baseert op de werkwijzer van de Programmaraad, gaat het bij additioneel werk om speciaal gecreëerde functies of bestaande functies die de bijstandsgerechtigde alleen met speciale begeleiding kan verrichten. De bijstandsgerechtigde is daarbij minder productief dan collega’s op reguliere arbeidsplaatsen. Wanneer de bijstandsgerechtigde deze begeleiding niet meer ontvangt en even productief geworden is, omdat hij bijvoorbeeld de werkzaamheden al langere tijd verricht, is er sprake van reguliere werkzaamheden.

Er zijn uitzonderingen: re-integratie instrumenten waarbij concrete werkervaring wordt opgedaan door het verrichten van regulier werk (proefplaatsing, werkervaringsplaats etc.). Deze plaatsingen dienen beperkt te zijn in tijd en omvang. In de overige gevallen waarbij bijstandsgerechtigden langdurig of zelfs permanent reguliere werkzaamheden verrichten, is er sprake van verdringing.

Stap in de goede richting

Movisie zou het toejuichen wanneer zoveel mogelijk gemeenten de aanbevelingen uit het rapport van de Inspectie SZW zouden overnemen. Het is een stap in de goede richting en zo wordt op papier de willekeur in elk geval teruggedrongen. Maar er is meer nodig.

Staatssecretaris Klijnsma benadrukt in een reactie op het rapport dat zij al in verschillende brieven aan de Tweede Kamer is ingegaan op het vermijden van verdringing. Zij noemt als voorbeelden een brief uit oktober 2014 en haar reactie op het zwartboek van de FNV, waarin zij stelt dat er altijd sprake moet zijn van een beperkte periode om de kans op verdringing te verkleinen. Zij wijst op in de werkwijzer van de Programmaraad geformuleerde criteria als: geen betaling tegenover de werkzaamheden in het afgelopen jaar, geen vacature voor soortgelijke activiteiten, wisselende activiteiten etc.

Hardnekkige praktijk

Het enkele feit dat Klijnsma het noodzakelijk acht om meerdere kamerbrieven over dit onderwerp te versturen, zegt al veel. Dat de praktijk hardnekkig is, blijkt ook uit het onderzoek van de inspectie SZW, en uit de schrijnende verhalen zoals die naar voren komen in het rapport van vakbond FNV en ombudsman. Wat daaruit vooral naar voren komt zijn de verhalen van burgers die in voor hun zinloze trajecten terechtkomen, vaak voor langere periodes en bij herhaling. Trajecten waarin zij werkzaamheden verrichten die niet aansluiten bij hun capaciteiten en waarbij zeker de kans op (betaald) werk niet wordt vergroot. Burgers die samenwerken met collega’s die wél volgens de cao betaald worden voor dezelfde werkzaamheden en die zich bovendien monddood gemaakt voelen en geïntimideerd door geuite dreigementen over strafkortingen.

Mogelijkheden om te klagen

Klijnsma noemt in haar reactie een aantal mogelijkheden voor burgers om te klagen:

‘De individuele bijstandsgerechtigde heeft de mogelijkheid van bezwaar en beroep bij de gemeente, wanneer er bij voorbeeld sprake zou zijn ongelijke behandeling. En gemeenten beschikken vaak over instanties als een gemeentelijk klachtenloket, een lokale ombudsfunctionaris of een cliëntenraad.’

Uit de hierboven vermelde rapporten van vakbond en ombudsman komt een beeld van voren van burgers die terecht klagen maar onvoldoende gehoord worden. Zij voelen zich regelmatig met een kluitje het riet in gestuurd. De mogelijkheid om verhaal te halen functioneert kennelijk nog onvoldoende. Drempels zijn te hoog of klachten worden niet serieus genomen: een klacht over verplicht vegen via de gemeentelijke ombudsman van Rotterdam bereikte de lokale politiek maar werd niet serieus genomen door de verantwoordelijke wethouder.

Wat zal er moeten veranderen? 

De overheid propageert het idee van de participatiesamenleving en de doe-democratie. Zij verlangt van haar burgers dat zij bepaalde verantwoordelijkheden en taken overnemen van de overheid. Omgekeerd zal zij haar burgers dan serieus moeten nemen en naar hun moeten luisteren. Ook als deze burgers door omstandigheden werkloos zijn en daardoor in de bijstand terecht zijn gekomen. 

Nu zijn er al veel gemeenten die hun bijstandsgerechtigden wel serieus nemen en ook als het om ‘werk met behoud van uitkering’ gaat naar maatwerk streven. En veel klantmanagers behandelen hun klanten wel als echte klanten en proberen samen met hun cliënten tot de voor hen juiste vorm van participatie te komen. Maar voor bijstandsgerechtigden die toevallig de pech hebben niet in zo’n gemeente te wonen of niet de juiste klantmanager te hebben, zijn de druiven wellicht dubbel zo zuur.

Luisteren naar de ‘klant’

Movisie pleit er daarom voor om de ervaringen en behoeften van de bijstandsgerechtigden overal centraal te stellen bij het ‘werken met behoud van uitkering’. Niet zozeer wat betreft het doel (meedoen) maar wat betreft de weg daar naar toe, zal er overal naar de ‘klant’ geluisterd moeten gaan worden. Tenslotte zijn de meeste burgers zelf best in staat in te schatten of een betrokken traject hen meer perspectief op betaald werk oplevert. En mensen die elke dag op de werkvloer samenwerken met collega’s zijn als geen ander in staat om in te schatten of zij additionele dan wel reguliere werkzaamheden verrichten en of er dus sprake is van verdringing. 

Burgers die zich niet gehoord voelen, leven met angst voor sancties en kortingen op hun uitkering, raken gefrustreerd en keren de samenleving de rug toe. Die zullen zich zoveel mogelijk proberen te onttrekken aan (verplicht) meedoen aan participatiesamenleving of doe-democratie. En dat is zonde, zowel voor de betrokken burgers zelf als voor de samenleving als geheel.

Reacties

Helaas werkt dit totaal niet, de gemeentes en bedrijven plus coaches krijgen subsidie en bonusjes voor jou, omdat ze zogenaamd goed werk hebben geleverd. Jij zit dan bij een bedrijf waarbij je flink word misbruikt. Als je maar 1 foutje maakt word je er keihard op afgerekend. Ze (gemeente) beloven van alles, dat het goed voor je is, werk ritme, positief op je cv is allemaal BS. Ze profiteren gewoon van een gratis werknemer en maken er misbruik van.

Zelf met goede redenen kun je gestraft worden, want dat is mij vorige jaar hele tijd overkomen. Dit terwijl ik al bijna een jaar lang al een traject volg en alsnog word ik ondertussen gestraft en uit het niets is er een schuld gecreëerd. Voor de bijstand had ik altijd gewerkt, heb ik nooit last van schulden gehad, nooit problemen gehad ook namens mijn gezondheid, maar sinds ik aan de bijstand moest heb ik niets anders gekregen dan gezeik en straffen, terwijl ze jou horen te helpen om weer aan een betaalde baan te komen.

Op dit moment willen ze me weer in een traject duwen, ondanks de dingen die ik heb meegemaakt gaan ze gewoon vrolijk door, maar ik ga hier niet mee eens stemmen dan is het volgens hun "werkweigering". Op dit moment sterf ik liever van de honger dan voor deze overheid tuig te werken. Of ik het nou doe of niet bestraft word ik toch en meestal wil ik alles zelf op lossen, totdat ik vorig jaar om hulp riep. Niemand heeft mij toen echt kunnen helpen en heb ik nog meer schulden opgebouwd.

Rechtshulp, maatschappelijk werker, rechters, ombudsman al dit soort instanties waar je terecht zou kunnen voor hulp heeft voor mij gewoon geen zin meer, omdat het voor mij gewoon niet werkt. Nu snap ik ook waarom mensen met de uitkering spelen, omdat ze anders gestraft worden. Helaas kan ik niet meer acteren, liegen daar kan ik helemaal niet tegen, want dat doet de overheid/elite monsters al genoeg door middel van hun propaganda mainstream media BS. Kwam er ook achter dat je geen rechten heb, rechten hebben wij nooit gehad! Nederland is het land van vele regeltjes over andere regels. Als jij aankomt, voor je rechten wil vechten, verzinnen de hondjes van de overheid of de mensen daarboven gewoon weer nieuwe wetten/regels in hun voordeel, zoals altijd.

Daarbij werk vinden op dit moment is gewoon heel moeilijk, ook al heb je opleidingen afgerond. Er zijn gewoon teveel mensen werkloos en helaas word daar flink van geprofiteerd door de overheid. Mensen van buitenaf (werkende mensen) hebben altijd een negatief beeld over mensen in de bijstand, onthoud aub wel dat er sommige bij zitten die er niets aan kunnen doen en zo worden afgeschilderd als lowlife's, terwijl het opstoken hier begint bij de overheid en de media. Er word een verkeerd beeld geschetst en dat geld voor veel meerdere dingen, helaas gelooft de grootste gedeelte van mensen hier nog in de overheid en propaganda van leugentjes land.

Hoeveel werklozen er zijn, die cijfers kloppen toch nooit, zeker als het van de msm moet komen. Ik kan het helaas niet bewijzen of bevestigen, maar ik denk dat er dagelijks wel mensen (gezinnen) uit huis word gezet door de grote tyrant die hun gebruikt, maar dit komt natuurlijk niet in het nieuws.

Niets aan de hand, gewoon popcorn op de bank voor het nieuws en gewoon alles slikken! Oh morgen weer als een slaaf aan het werk, oh nee sparen voor mijn pensioen en dan pas genieten van het leven! Lang leve de industrie van slavernij en verderf, welkom op de wereld en in Nederland, nu nog een chip zodat we je kunnen volgen overal en doorwerken totdat je dood bent!

1 ding aan toe te voegen is het verdeel en heers techniek dat door de elite word gebruikt.

Bijvoorbeeld het probleem met de vele vluchtelingen die naar (united states of)Europa komen om het te ontwrichten in landen, want de cultuur verschil bots enorm met elkaar. Nu worden er mensen tegen elkaar opgezet en dan zie je van die protest groepen (waarbij de meesten zijn ingehuurd en niet weten waarvoor ze staan) tegen elkaar, terwijl de oorzaak bij de elite mensen ligt omdat zij geld willen verdienen door oorlogen, chaos creëren, mensen tegen elkaar opzetten zodat mensen niet zien waar het probleem echt vandaan komt.

Allemaal expres gedaan zodat ze uit chaos hun nwo op kunnen zetten. Jaja een wereldregering! Internet staat overvol met bewijs hierover.

Probleem - oorlog syrië creëren, zelf geschaapte vijand (isis) maken opgeleid door cia.
Reactie - aaaah allemaal mensen die hier komen, welkom. oh nee help, verkrachtingen e.d.
Oplossing - meer regels/wetten, nog minder privacy, nog meer controle.

Zeg niet dat die dingen niet of wel gebeuren, is natuurlijk heel erg, maar zolang mensen de werkelijke redenen kunnen zien, wie of wat erachter zitten.

Ik heb me aangemeld voor de bijstand, na 30 werkloos geworden, de bijstand is nog geeneens goedgekeurd, start over 20 dagen pas. Ze vinden mij een goede, qua CV en werkervaring. Dus daarom mag ik aan de slag met behoudt van uitkering. En wat mij zeer verbaasd is dat waar ik nu ZELF OP SOLLICITEER, ik aangenomen wordt met behoudt van uitkering voor een proefperiode! Ik vind dus een baan en mag aan de slag voor een bedrag onder het minimum loon. HET HELE NETWERK van uitzendbureaus en grote bedrijven staan in verbinding met de sociale dienst om zo goedkope krachten te krijgen. Ik vindt het gewoon schandalig.

Als ik dit had geweten had ik niet zulke dure uitgaven aan opleidingen enz gedaan want hiervan gaat nu de overheid profiteren. Waar en hoe kan ik hier iets tegen doen!?

Beste Mevrouw de Groot.

Iedere gemeente maakt wat betreft het "werken met behoud van uitkering' zijn eigen beleid. Ik zou als ik u was daarom de lokale verantwoordelijke wethouder en/of raadsleden benaderen met de vraag hoe zij tegenover uw geval staan. Een andere mogelijkheid is om ruchtbaarheid te geven aan uw geval in de lokale pers. Ook worden er regelmatig landelijke inventarisaties gehouden van vergelijkbare gevallen als de uwe. Zie bijvoorbeeld: https://actie.sp.nl/werken-zonder-loon/sluit-je-aan

Vriendelijk bedankt voor Uw reactie en tips. Hier kan ik en meer mensen iets mee!
Vriendelijke groet!

Er zijn gemeenten die deze mensen een cursus mantelzorgbuddy laten volgen ipv van tuin onderhoud ! iedere gemeente heeft een stevig probleem met de vergrijzing dus ook met de mantelzorg..

ton Visser
WMOraad Leerdam

Als er een goed voorbeeld is van een tendens die ik bedoel in mijn pleidooi hieronder, dan is het wel deze. Let goed op: alles is 'werkervaringsplek' danwel 'stage', behalve natuurlijk als je psycholoog of psychiater bent: http://www.impegno.nl/werken-bij-impegno

En met betrekking tot dit topic is dit ook een interessant artikel; hoe wordt er omgegaan met mensen door sommige medewerkers van de gemeenten? Het is echt te triest voor woorden: http://www.joop.nl/opinies/detail/artikel/33305_niets_je_bent_gratis/

Herkenbaar deze ontwikkelingen, hoewel ik tot nu toe niet te klagen heb en wel goed word begeleid door mijn klantmanager; ik heb geluk, maar misschien ben ik ook wel te goed op de hoogte.... temeer een reden om ervoor te pleiten dit beleid wat klantvriendelijker en gestroomlijnder te maken, want voor velen is het namelijk niet zo. In Rotterdam is het treurig gesteld voor een groot aantal mensen die in de bijstand terecht zijn gekomen. Er is sprake van willekeur. Het zou goed zijn als de verantwoordelijk wethouder in Rotterdam eens goed aan de tand gevoeld wordt door de verantwoordelijk staatssecretaris Klijnsma. Er is hier sprake van alle bovenstaande, zowel verdringing als nutteloze bezigheden die mensen opgedrongen worden om te gaan doen, op straffe van kortingen, als 'werkervaringsplaats'. Nadrukkelijk wordt door bepaalde medewerkers van de Gemeente bijstandsgerechtigden op het hart gedrukt dat niet zij, maar de werkgever de klant is, wat onderbuikgevoelens kan oproepen bij mensen dat zij een soort 'handelswaar' voor de werkgever zijn. Een tendens die ik zich zie ontwikkelen, is dat er een steeds grotere vraag naar vrijwilligers komt in Rotterdam, waarbij ik mij ernstig afvraag over de meeste vrijwilligersfuncties of je die wel weg kunt schrijven als 'vrijwilligerswerk'. Zo zie ik bijvoorbeeld dat mijn oude functie van activiteitenbegeleider steeds meer wordt aangeboden als een vrijwilligers functie. Maar zo zijn er meerdere; waar bij mij nog meer de nekharen overeind gaan staan: een vrijwilligersfunctie waarbij de gevraagde volledig verantwoordelijk gesteld wordt voor het draaien van een complete winkel! Zou dit niet om te beginnen betaald werk moeten zijn?!
Een jaar geleden verscheen er in de pers een bericht dat de Roteb zou stoppen met het aanstellen van mensen die voor de tegenprestatie verplicht moesten papierprikken. Dat klopt, het bedrijf Roteb is gestopt, echter het gebeurt nog steeds, maar dan via het bedrijf Stadsbeheer! Uit een van mijn bronnen van ervaringsdeskundigen heb ik begrepen dat die tijdens deze werkzaamheden rotzooi moest opruimen, die vervolgens later door de werkleiders weer neer werd gegooid zodat ze het opnieuw konden doen. Op bepaalde plekken mochten ze niet opruimen, omdat dit door de betaalde collega's gedaan werd..... En dan vraag ik me toch ernstig af: hoe kan dit soort vernedering nu bijdragen aan het leveren van een bijdrage aan deze samenleving?!! Hoe kan het bijdragen aan de persoon in kwestie die een tegenprestatie moet verrichten om weer aan betaald werk te komen?!!! Nee, het is hier echt niet altijd pluis in Rotterdam....
Ik zie legio vacatures voorbij komen (omdat ik nu eenmaal geducht en gedreven zoek om uit deze 'bijstandsgevangenis' te ontsnappen!) die mijn verbijstering wekken, zoals vrijwilligers die gevraagd worden voor werk waar je gemiddeld drie jaar(!) voor gestudeerd moet hebben! En dan denk ik: ik kan er op solliciteren omdat ik de gekwalificeerde capaciteiten heb, echter er dan vervolgens niet voor betaald worden.....
Door de elite-behandeling die werkgevers in Rotterdam krijgen door de gemeente, krijgen sommigen behoorlijk de 'kolder in hun kop'.
En met dit gegeven wil ik afsluiten, ook al zou ik er eindeloos over door kunnen gaan. Als er ergens een - onafhankelijk! - onderzoek zou moeten worden gedaan naar de uitwerking van de participatiewet op burgers, willekeur, ongelijke behandeling, en ongeoorloofd gebruik van deze wet door bepaalde partijen, door dan is het wel in Rotterdam. Verbazend genoeg lees ik erg weinig terug over de gang van zaken in de media hier. Alsof het een algemeen geaccepteerd 'ding' is geworden, dat iedereen maar als vrijwilliger moet gaan werken, ook als dat verdringing van betaald werk is. De armoedecijfers en de mate waarop mensen in de schulden raken als gevolg van onvoldoende inkomsten te kunnen genereren omdat er onvoldoende betaald werk is, rijzen hier de pan uit! Vraag maar eens aan de Rotterdamse Sociale Alliantie tegen armoedebestrijding (RoSA!), die daar cijfers bij kunnen leveren. En onze Wethouder van Sociale (?!) Zaken en Werkgelegenheid (?!) draait gewoon zijn hoofd weg en doet er niets mee!
Vanuit de gangbare media hoor of zie je weinig, echter er zijn onafhankelijke media die hier wel aandacht aan schenken: https://youtu.be/Jjz4aT3Opug

Reageer op dit artikel

19 + 1 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.