Werken als ervaringsdeskundige in de 'wijk'

Ervaringsdeskundigen wisselen ervaringen uit
artikel - 5 december 2012
Afbeelding bij Werken als ervaringsdeskundige in de 'wijk'

Wat zijn de taken van ervaringsdeskundigen, wat is de meerwaarde, wat zijn valkuilen en de randvoorwaarden van ervaringsdeskundigheid? Vier ervaringsdeskundigen die werken met kwetsbare mensen 'in de wijk' via een maatschappelijk steunssysteem (MSS) of zelfregiecentrum gingen op 5 november 2012 met elkaar en met MOVISIE-adviseur Anne-Marie van Bergen in gesprek. De bijeenkomst was op uitnodiging van MOVISIE en het Landelijk Platform GGz (LPGGz).

Ervaringsdeskundigen worden steeds vaker ingezet als begeleider binnen de zorg, maar nog weinig buiten de zorg, op de plekken waar de cliënt weer 'burger' wordt. Gemeenten, welzijns- en wijkorganisaties zijn nog niet gewend om met ervaringsdeskundigen te werken. Om hen hiertoe te inspireren zijn ervaringsverhalen nodig over de meerwaarde die een ervaringsdeskundige daarbij kan hebben.

Nieuw: handreiking over ervaringsdeskundigheid
Aan de slag met ervaringsdeskundigheid in uw gemeente of organisatie? Gebruik de handreiking Ervaringsdeskundigheid in de wijk.

Gelijkwaardig en een rolvoorbeeld

Uit de verhalen van de ervaringsdeskundigen tijdens de bijeenkomst kwam het belang van de ervaringsdeskundigheid in het contact met kwetsbare groepen sterk naar voren. Ervaringsdeskundigen kunnen zich goed verplaatsen in mensen in een situatie die gelijk is aan de situatie waar zij zelf in hebben gezeten. Er is gelijkwaardigheid, maar een ervaringsdeskundige heeft ook een rol als vertegenwoordiger, als een rolvoorbeeld.

'We kunnen aansluiten op de mensen zelf, je houdt de deur open, je past beter bij iemands leefwereld'

Ruimte en tijd

Bovendien is het contact met een ervaringsdeskundige meer ongedwongen dan met een hulpverlener. Zo vertelt één van de aanwezigen: ‘We kunnen aansluiten op de mensen zelf, je houdt de deur open, je past beter bij iemands leefwereld. Mensen zijn in eerste instantie ook in een soort rouw: verdrietig en boos om wat het leven hun heeft aangedaan. Ze willen dan nog niet naar buiten. Een ervaringsdeskundige heeft de ruimte om dat op te vangen en iemand tijd te geven. Langzaam komt er dan wel een moment dat iemand weer stappen gaat doen.’  

Aarzeling en terughoudendheid

Een ervaringsdeskundige gaat in gesprek met wijkorganisaties e.d. over hun aanbod en over toegankelijkheid en benoemt daarbij vanuit eigen ervaring wat iemand nodig heeft en wat hij of zij signaleert. Vanuit verschillende organisaties merken ervaringsdeskundigen vaak aarzeling en terughoudendheid. De ervaringsdeskundige moet zich waarmaken als volwaardige partner. Vertellen over praktijkervaringen en successen werkt. ‘Er werken nu ook mensen met een psychiatrische achtergrond in de buurt-preventieteams. Daar wijs ik anderen op’, aldus één van de ervaringsdeskundigen.

Arbeidsinhoud, arbeidsverhoudingen, arbeidsvoorwaarden en arbeidsomstandigheden moeten kloppen

Een volwaardige positie

Om als ervaringsdeskundige goed tot je recht te kunnen komen is een volwaardige positie als medewerker belangrijk. Dat betekent dat arbeidsinhoud, arbeidsverhoudingen, arbeidsvoorwaarden en arbeidsomstandigheden moeten kloppen. Hoe staat dat nu in de praktijken van de deelnemers aan de bijeenkomst? Ervaringsdeskundigen die in de wijk of in een zelfregiecentrum werken hebben veel vrijheid. Deze ruimte is nodig, maar hierin schuilt ook een valkuil: dat ze het afvalputje worden en alles mogen doen wat anderen laten liggen.

Randvoorwaarden

Omdat ervaringsdeskundigen samenwerkingspartners zijn, is het belangrijk dat zij serieus worden genomen als volwaardige collega’s, ook al werken ze niet (altijd) tegen betaling. (In het uitgebreidere artikel in de bijlage worden voor- en nadelen van betaling besproken.) Toch is de ervaring dat er in de praktijk soms onderscheid merkbaar is tussen wat de kwartiermaker doet en wat de ervaringsdeskundige. Uit de slotbeschouwing van de bijeenkomst komt naar voren dat gelijkwaardigheid een belangrijke randvoorwaarde is, net als het verkrijgen van beleidsmatige en financiële ruimte en erkenning van de organisaties waarvoor ervaringsdeskundigen werkzaam zijn. 

Diepgaander in kaart brengen

Download het artikel met het volledige verslag van de bijeenkomst voor ervaringsdeskundigen die op 5 november 2012 plaatsvond hieronder. Als vervolgstap hebben MOVISIE en LPGGz de intentie om komend jaar in samenwerking met een aantal Regionale Cliëntenorganisaties (RCO’s) de opbrengsten van de deelname van ervaringsdeskundigen in wijkgerichte steunnetwerken diepgaander in kaart brengen.

 

 

DownloadsTypeGrootte
Werken als ervaringsdeskundige in de wijk pdf67.24 KB

Reacties

Ik vraag me af waarom heb belangrijk is om ervaringsdeskundigen als volwaardige collegae te zien en ze vervolgens alleen op vrijwillige basis in te zetten. Is het een vorm van integratie?

Geachte Linda,
Ga eerst eens je schrijfstijl aanpassen voordat je een vraag stelt!
Je maakt te veel taal fouten.

Dag Linda,

In het artikel zoals het op de site stond leek het erop alsof ervaringsdeskundigen nooit betaald wor-den, maar in een aantal gevallen worden ze dat wel, Dus dat stond niet goed in het webartikel, we hebben dat aangepast op basis van je reactie. Dank voor het kritische lezen! Wat je noemt is een terecht dilemma. In het uitgebreidere pdf;artikel worden voor- en nadelen van betaling besproken. Daarbij wordt aangegeven dat betaling in principe gewenst is als iemand een vaste taak heeft als medewerker, waarbij de betaling vergelijkbaar moet zijn met die van de andere medewerkers met vergelijkbare taakzwaarte. Niet iedereen wil echter betaald werken, omdat dat ook een bepaalde verplichtingen meebrengt en de eigen handelingsruimte inperkt. Als vrijwilliger kun je meer je eigen taakinhoud bepalen en zelf grenzen stellen. Blijft onverlet dat collega's deze vrijwillige medewerker dan toch als volwaardig collega dienen te behandelen en te betrekken.
Anne-Marie van Bergen

Hallo,

Ik kom uit Apeldoorn en zou zelf graag als ervaringsdeskundige aan de slag willen. In bovenstaand artikel lees ik dat er al mensen zijn die dat doen zonder dat ze betaald krijgen. Zelf zou ik graag op vrijwillige basis aan de slag willen maar weet niet hoe of waar. Kan iemand/de ontvanger(s) van dit bericht mij daarbij verder helpen?

Verder zou ik graag, indien mogelijk, deel willen nemen aan een (filosofisch) debat over het onderwerp ervaringsdeskundige daar ik afgelopen donderdag (06-06-2013) in Eindhoven ben geweest bij een bijeenkomst over ervaringsdeskundigheid wat bij mij de nodige vragen en gedachten opriep. Bv mbt tot een opleiding hoe wordt je ervaringsdeskundige. Wat ik hiermee bedoel is is dat je volgens mij geen ervaringsdeskundige kunt worden. Een ervaringsdeskundige ontstaan (kan ontstaan).
Stel dat het een bekend beroep wordt in de toekomst net zoals bv brandweer en als je een kind vraagt wat hij later wilt worden en hij zegt ervaringsdeskundige...welke weg zou hij dan kunnen/moeten bewandelen? Hij kan bv moeilijk gaan zeggen, papa wil je mij gaan slaan zodat ik later ervaringsdeskundige kan worden.

Zo heb ik meerdere vragen en gedachten over ervaringsdeskundige en zou die graag met anderen willen delen maar weet niet hoe of waar.

Iedere tip/hulp is welkom.

Met vriendelijke groet,
Cees Renken

Dag Cees,
Er is een verschil tussen ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid. Bij ervaringskennis gaat het over het hebben van ervaring als cliënt en het voor jezelf ervaren hebben hoe je weer herstelt en je leven opnieuw inricht. Met ervaringsdeskundigheid wordt daar nog wat aan toegevoegd: het kunnen werken vanuit die ervaringen ten behoeve van anderen. Voor dat laatste gaat het er niet alleen om dat je zelf je ervaring hebt, maar ook dat je weet hoe je deze voor anderen kunt inzetten, Daarbij kunnen ook nog andere vaardigheden nodig zijn. Denk bijvoorbeeld aan gespreksvoering, kunnen samenwerken, vergaderen en onderhandelen, schrijfvaardigheden, trainingsvaardigheden, al naar gelang de manier waarop je je ervaring voor anderen wilt inzetten. En dat kun je leren in een opleiding tot ervaringsdeskundige. Er zijn diverse opleidingen in Nederland. Onder andere het IGPB in Amsterdam , Fontys Hogeschool, Saxxion en diverse ROC’s hebben hierin een aanbod.. De vereniging van ervaringswerkers (www.ervaringswerkers.org) heeft een overzicht van de opleidingen.
Er is een behoorlijke discussie in het veld over de vraag of een opleiding nodig is om iemand ervaringsdeskundig te laten worden. Je bent immers niet alleen cliënt met die ervaring, maar ook een persoon met al een hele geschiedenis, wellicht met allerlei werkervaring en opleidingen en andere vormen van levenservaring waardoor je die andere vaardigheden al kunt hebben ontwikkeld. Ook voor deze discussie biedt de vereniging van ervaringswerkers een platform. En binnen cliëntenverenigingen, regionale cliëntenorganisaties, de opleidingen en anderen die met ervaringsdeskundigen werken wordt deze discussie ook gevoerd.

Anne-Marie van Bergen

Reageer op dit artikel

2 + 7 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.