Wet verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Heldere lijnen voor professionals door stappenplan
artikel - 21 februari 2013
Afbeelding bij Wet verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Slachtoffers en plegers van geweld in afhankelijkheidsrelaties vragen zelden uit zichzelf hulp. Signalering van geweld door professionals is dus belangrijk om het geweld te stoppen en hulp te kunnen bieden. Er is echter vaak sprake van ‘handelingsverlegenheid’. Het stappenplan van de wet verplichte meldcode biedt professionals heldere richtlijnen en gaat per 1 juli 2013 van kracht.

In de praktijk wordt al gewerkt met diverse meldcodes. De meeste meldcodes betreffen kindermishandeling. Het werken met een meldcode blijkt professionals houvast te bieden. Het doel van de verplichte meldcode is dat professionals en instellingen vaker, sneller en adequater ingrijpen bij vermoedens van huiselijk geweld en kindermishandeling.

Twee elementen in deze meldcode zijn nieuw:

  1. Het gaat om een wettelijk verplichting tot het hebben van een meldcode voor veel sectoren; (gezondheids)zorg, onderwijs, kinderopvang, maatschappelijke ondersteuning, Jeugdzorg en reclassering.
  2. Het is een integrale code voor huiselijk geweld, seksueel geweld, eergerelateerd geweld, kindermishandeling, ouderenmishandeling en vrouwelijke genitale verminking. Gemakshalve wordt gesproken over de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling.

Planning

Het wetsvoorstel is op 5 februari 2013 unaniem door de Tweede kamer aangenomen en treedt naar verwachting 1 juli 2013 in werking. Veel organisaties, professionals en beroepsgroepen zijn al bezig met de voorbereiding. Door middel van het aanpassen van het basismodel meldcode aan de eigen organisatie, de implementatie van het stappenplan en door deskundigheidsbevordering. Intussen loopt er een invoerings- en implementatietraject om brancheorganisaties en professionals te stimuleren en te faciliteren om nu al meldcodes op te stellen en te gebruiken. Dit traject bestaat uit drie onderdelen:

Communicatie:

  • Website
  • Banner op sites
  • Nieuwsbrief
  • Presentaties in het land
  • App, folders
  • Intersectoraal Kennisnetwerk

Toolkit:

  • Basismodel Meldcode
  • Wegwijzer beroepsgeheim
  • Checklist implementatie
  • Branche-specifieke codes

Trainingen:

  • De VWS module Werken met een meldcode (MOVISIE en NJi)
  • E-learning modules (The Next Page)
  • Train-de-trainer (MOVISIE en LTAK)
  • Databank bij- en nascholing

Meldcode of Meldplicht?

Bij geweld in de privé-situatie gaat het om een wettelijk verplichting tot het hebben van een meldcode, niet om een meldplicht. Wanneer het echter gaat om  geweld door professionals bestaat er wel een meldplicht. Instellingen moeten gevallen van mishandeling door professionals melden bij de betrokken inspecties, zoals bijvoorbeeld de IGZ. Het melden ervan is cruciaal voor het beschermen van het slachtoffer en het vertrouwen in de zorg. Deze meldplicht gaat gelden voor ouderenmishandeling, kinderenmishandeling en mishandeling van mensen met een handicap. Dit betekent een uitbreiding van de meldplicht die op dit moment alleen voor aanbieders van jeugdzorg is opgenomen in de Wet op de jeugdzorg.

Deskundigheidsbevordering

Om professionals goed toe te rusten op de komst van de meldcode is deskundigheidsbevordering van groot belang. Vanzelfsprekend over het stappenplan. Maar het is ook belangrijk dat er speciale aandacht is voor het bespreekbaar maken van het (vermoeden van) geweld. Er moet geoefend worden! Daarnaast moet er aandacht zijn voor middelen die hulp kunnen bieden, zoals signalenlijsten risicotaxatie instrumenten. Ook morele dilemma’s en communicatie (bijv. gegevensuitwisseling en privacywetgeving) tussen de ketenpartners verdienen de aandacht. Evenals de preventie van secundaire traumatisering. De benodigde competenties zullen per beroepsgroep en functiegroep concreet en op maat ingevuld moeten worden. Een leerkracht in het onderwijs moet iets anders leren dan een jeugdhulpverlener of een huisarts.

Databank bij- en nascholing

De overheid heeft ter ondersteuning van de deskundigheidsbevordering een databank ten behoeve van het scholingsaanbod laten inrichten door MOVISIE en het Nederlands Jeugdinstituut. Hierop kun-nen scholingsaanbieders hun aanbod plaatsen op het terrein van geweld in afhankelijkheidsrelaties en kunnen organisaties en professionals geholpen worden bij het zoeken naar passend en kwalitatief goed scholingsaanbod. De databank vervult dus een soort makelaarsfunctie. Het scholingsaanbod wordt middels het invullen van een vragenlijst op een aantal kwaliteitskenmerken getoetst en vervolgens in de databank geplaatst. Instellingen en professionals kunnen onder andere zoeken op aanbieder, thematiek, regio, kwaliteitskenmerken.

Meldcode voor vrijwilligers?

De wet is bedoeld voor betaalde professionals, maar biedt ook voor vrijwilligersorganisaties aanknopingspunten. Vrijwilligers(organisaties) zijn niet verplicht een meldcode te hebben, maar kunnen er wel goed gebruik van maken. De publicatie ‘Als vrijwilligers zich zorgen maken’ gaat in op de veranderende rol die een vrijwilliger en het bestuur van vrijwilligersorganisaties hebben als het gaat om de veiligheid in de thuissituatie van leden, cliënten of deelnemers. Afhankelijk van het type vrijwilligersorganisatie wijst een bestuur zijn vrijwilligers die zorgen hebben de weg. Deze publicatie komt in het voorjaar online.

Als vrijwilligers ondersteunend zijn aan een organisatie waar voornamelijk betaalde professionals werken, is de organisatie binnenkort verplicht een meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling in te voeren. In de meldcode wordt vastgelegd wat betaalde én onbetaalde medewerkers doen wanneer zij zorgen hebben over de thuissituatie van cliënten of deelnemers. Als er alleen vrijwilligers werken bij de organisatie (of een enkele betaalde kracht voor de ondersteuning) moeten vrijwilligers bij het bestuur terecht kunnen met hun zorgen. Of bij  iemand anders binnen de vrijwilligersorganisatie die de rol van aandachtsfunctionaris op zich kan nemen.

Website Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Databank bij- en nascholing: Zoeken

Databank bij- en nascholing: Scholing aanmelden

Reacties

en WEER ontbreekt de specificatie OUDER-mishandeling!! (niet ouderEN-mishandeling) en daarmee de wettelijke mogelijkheid voor deze groep om hun monster-kind uit huis te zetten!!

Met vr. groet
J. van Schaik

De wet betreft ALLE vormen van geweld in afhankelijkheidsrelaties, dus ook ouder - en ouderenmishandeling. Gemakshalve is dit in de naam van het wetvoorstel afgekort tot Wet verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling.

Ik heb de e-learning gemaakt enkele weken geleden (verplicht overigens). Goed dat het verplicht werd, want zeer helpend om weer allert te zijn, zeer helpend om goed na te denken over het werken met mensen.

Ik heb de e-learning gemaakt enkele weken geleden (verplicht overigens). Goed dat het verplicht werd, want zeer helpend om weer allert te zijn, zeer helpend om goed na te denken over het werken met mensen.

Beste J van Schaik,

Wat bedoelt u hier precies mee? Wat zou u precies anders willen zien?
Ik zou hier graag een stelling op school over willen doen en zou daarom graag willen weten wat u precies anders zou willen zien, een meldcode alleen voor ouderen en hoe dan? of iets anders?

Mvg,

A. Hendrikse

Reageer op dit artikel

16 + 2 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.