Wijzigingen AWBZ en Wmo: een overzicht

Laatste update: 7 juli 2016
artikel - 7 juli 2016
Wijzigingen AWBZ en Wmo: een overzicht

Gemeenten zijn sinds 1 januari 2015 verantwoordelijk voor ondersteuning en begeleiding van hun inwoners. De extramurale verpleging, een groot deel van de persoonlijke verzorging en de langdurige ggz is overgeheveld naar de Zorgverzekeringswet. Het beschermd wonen is ook onder de verantwoordelijkheid van gemeenten komen te vallen, waarbij voor ggz-cliënten een waarborg ingebouwd is dat zij de komende vijf jaar de ondersteuning houden waar ze nu al gebruik van maken.

Het kabinet wil de omslag maken naar zorg dichtbij: ‘meer zorg in de buurt, meer samenwerking tussen aanbieders en houdbaar gefinancierde voorzieningen, zodat ook latere generaties er nog gebruik van kunnen maken’. Gemeenten kunnen, aldus het regeerakkoord, meer maatwerk bieden en inspelen op lokale omstandigheden en zorgbehoeften van cliënten. Daarvoor is naast de transities ook een transformatie nodig in het sociale domein.

Persoonlijke verzorging naar zorgverzekeringswet

De extramurale persoonlijke verzorging is ondergebracht bij zorgverzekeraars. Onder persoonlijke verzorging valt hulp bij het aankleden, eten, drinken, wassen, toiletgebruik e.d. en eenvoudige verpleegkundige handelingen. De gedachte hierachter is, dat persoonlijke verzorging voor de meeste mensen samenhangt met de verpleging die zij ontvangen. Niet alle vormen van verzorging zijn ondergebracht bij de zorgverzekeraars. Sommige mensen kunnen zichzelf wel wassen en aankleden, maar hebben aansporing nodig omdat zij een ‘regieprobleem’ hebben. Eerder viel hun begeleiding ook onder de Awbz-functie Persoonlijke Verzorging, maar het stimuleren van zelfredzaamheid is onderdeel van de Wmo en daarom valt deze begeleiding nu onder gemeenten. Ook de hulp bij persoonlijke verzorging tijdens dagbesteding, behoort nu tot de verantwoordelijkheid van de gemeente.

Transitie AWBZ extramurale begeleiding: de feiten

  1. De extramurale AWBZ is sinds 1 januari 2015 komen te vervallen. Gemeenten zijn nu verantwoordelijk voor ondersteuning en begeleiding. Dit is wettelijk onderbouwd door een uitbreiding van het compensatiebeginsel in de Wmo. Circa 75% van het budget is naar gemeenten overgeheveld.
  2. Extramurale dagbesteding valt sinds 1 januari 2015 onder de verantwoordelijkheid van gemeenten.
  3. Sinds 2015 mogen gemeenten zelf bepalen in welke vorm zij huishoudelijke hulp aanbieden. Dit kan zijn via een algemene en/of maatwerkvoorziening. Op 18 mei 2016 heeft de hoogste rechter bepaald dat huishoudelijke hulp onder de Wmo valt. Gemeenten zijn verplicht huishoudelijke hulp aan te bieden als voorziening.
  4. Extramurale verpleging is van de AWBZ naar de Zorgverzekeringswet overgeheveld. De wijkverpleging heeft nu een belangrijke rol: doel is om mensen langer thuis te laten wonen. Deze wijkverpleging wordt dus gefinancierd vanuit de Zorgverzekeringswet.
  5. De langdurige ggz (met behandeling) is van de AWBZ overgeheveld naar de Zorgverzekeringswet. De zorgverzekeraars worden in 2017 financieel verantwoordelijk voor de GGZ.
  6. Gemeenten en zorgverzekeraars moeten meer met elkaar samenwerken om ondersteuning vanuit de Wmo en verzekerde zorg met elkaar te verbinden. Over tijd voor samenwerking en kennisdeling tussen professionals in de wijk en bijvoorbeeld signalerende en preventieve activiteiten van wijkverpleegkundigen moeten gemeenten en zorgverzekeraars afspraken maken.
  7. De kern-AWBZ, die nog was overgebleven op 1 januari 2015, is nu de Wet langdurige zorg. In deze wet wordt de zorg voor de meest kwetsbare mensen geregeld, zoals ouderen en mensen met een beperking die niet langer in staat zijn om met ondersteuning zelfstandig thuis te wonen. Binnen de Wet Langdurige Zorg is zorg een verzekerd recht voor mensen die 24/7 zorg in de nabijheid of permanent toezicht nodig hebben.

De nieuwe Wmo

De nieuwe Wmo is in 2015 van start gegaan. Hierin zijn de nieuwe taken van gemeenten op het terrein van ondersteuning en zorg aan inwoners vastgelegd.

Van compensatieplicht naar resultaatverplichting

In de Wmo 2015 is het ‘automatische’ recht op zorg en ondersteuning komen te vervallen. Er wordt niet langer gesproken over ‘compensatieplicht’; de gemeente heeft nu een ‘resultaatverplichting’: niet de compensatie van een gebrek staat centraal, maar het zorgdragen voor een resultaat. Dat betekent bijvoorbeeld dat niet automatisch een maaltijdservice wordt ingeschakeld als het gewenste resultaat is dat iemand dagelijks een warme maaltijd eet. Er is ruimte voor andere, mogelijk beter passende oplossingen. Zo kan een cliënt het prettig vinden om vaker te eten bij familie, om wekelijks aan te schuiven bij een maaltijdgroep en om vrijwillige hulp te krijgen bij het koken thuis. De maaltijdservice blijft beschikbaar voor diegenen waavoor dit de best passende oplossing is.

Als gevolg van de veranderingen hebben gemeenten afgelopen jaren hun uitgangspunten moeten aanscherpen. Ze hebben nieuwe afspraken moeten maken met aanbieders en maatschappelijke organisaties (al dan niet middels aanbesteding) en ze hebben de toegang tot voorzieningen opnieuw en anders georganiseerd.

Nieuwe doelgroepen voor gemeenten

Gemeenten hebben, sinds de wijzigingen van AWBZ naar Wmo, te maken met nieuwe doelgroepen die vaak niet gewend zijn zich tot de gemeente te wenden voor ondersteuning. Daarbij hebben gemeenten een kleiner budget voor de extramurale begeleiding gekregen (korting van circa 25%). Veel gemeenten brachten ter voorbereiding op de transitie van de extramurale begeleiding AWBZ al in beeld om welke doelgroepen het zou gaan en welke aanbieders op dit terrein een rol spelen. Daarbij maken zij gebruik van de informatie van CIZ.

Samen werken met aanbieders en inwoners

Naast de gemeenten hebben aanbieders op het gebied van zorg, welzijn, wonen en arbeid een belangrijke rol in de transformatie. Aansluitend op de kanteling in de Wmo, zijn de stem en initiatieven van cliënten-, vrijwilligers- en bewonersorganisaties van grote waarde geworden. Voor het slagen van de transformatie is het van essentieel belang dat gemeenten, aanbieders en inwoners elkaar vinden en samenwerken.

Transitie én transformatie

De stelselwijziging in de AWBZ moet, samen met de andere transities in het sociale domein:

  • de versnippering van het ondersteuningsaanbod tegengaan
  • de omvang en de kosten van de verzorgingsstaat beperken
  • een bijdrage leveren aan de verdere ontwikkeling van de ‘participatiesamenleving’.

Dat vraagt ook om een inhoudelijke vernieuwing. Om de transitie te laten slagen, is een transformatie nodig. Een ander aanbod van ondersteuning en begeleiding en anders werken van professionals en organisaties. En ander gedrag: bij inwoners, professionals, aanbieders en gemeenten.

Onderzoek en goede voorbeelden

Movisie volgt de goede voorbeelden van de transformatie. We doen onderzoek naar effectieve werkwijzen en bieden handvatten voor beleidsmakers en professionals. Bijvoorbeeld als het gaat om:

Op de vraag wat er lokaal nodig is om te transformeren is er niet één aanpak, één oplossing. Movisie heeft dus ook niet hét antwoord. Movisie zet haar visie, kennis en ervaring in om een rol te spelen in het vormgeven van de transformatie die zich voltrekt. We hebben goed zicht op de structuur en dominante werkwijze binnen het domein van maatschappelijke zorg en ondersteuning, zowel bij de uitvoering door aanbieders van welzijn & zorg, cliënten-, mantelzorg- en vrijwilligersorganisaties als bij de gemeente.

Reacties

Van verschillende kanten wordt gesteld (gemeente, ministerie VWS) dat WLZ en WMO elkaar uitsluiten. In ons Ouderinitiatief, wonen en zorg gescheiden, 24/7 nabijheid, gaat begeleiding uit WLZ en de (meer) geïndiceerde huishoudelijke hulp uit WMO. Waar zou in de wet of de toelichting terug te vinden zijn dat dit niet samen zou gaan? Loopt nl al 8 jaar zo.

Door allerlei verkeerde informatie zowel van de nationale overheid, de gemeentelijke overheid en zorgverlenende instanties Is de zorg die ik van Kwintes ontving per 31-12-2014 beindigd en zit ik nu al twee maanden zonder hulp. Ik denk dat alles wat er mis kon gaan in mijn geval ook is misgegaan. Heb al meerdere klachten bij de zorg verlener en bij nationaal orgaan ggz ingediend en bij de Gemeente De Bilt.

Ik heb voor mijn zoontje van 5 een CIZ indicatie PV klasse 6 tot eind maart, waarvoor ik extra hulp heb ivm dat ik zelf chronisch ziek ben. Volgens mijn verzekeraar moet ik bij hun zijn voor de verlenging maar de gemeente denkt dat ik naar hun moet. Bij wie moet ik straks zijn?

Je kunt tot 15-02-2015 nog je indicatie voor verlenging bij CIZ terecht die nemen het nog in behandeling.

Het komt vaker voor dat het voor mensen niet duidelijk is, waar zij voor wat moeten zijn. Op de website van hoeverandertmijnzorg.nl staat op de homepage rechts onderaan:

'Bij het juist loket?
Heeft u op dit moment een geldige indicatie van het CIZ of Bureau Jeugdzorg en contact opgenomen met uw zorgverzekeraar, zorgkantoor of gemeente voor uw zorg of ondersteuning in 2015? Verwijst deze u door naar een andere instantie en verwijst die u weer terug?
Dan kunt u dit hier melden.'

Mijn advies is u daar te melden. Volgens een medewerkster van het Informatiepunt langdurige zorg en jeugd, kunt u dan binnen ongeveer 5 werkdagen een reactie tegemoet zien.

Vriendelijke groet.

Mijn zoon, zwaar meervoudig gehandicapt gaat over naar de w l z Ik hoorde dat de indicatiestelling gaat veranderen en de zzp's verdwijnen. Ik maak me daar bezorgd over omdat een verandering vaak een verkapte bezuiniging is. Is er ergens info te vinden over de nieuwe criteria om de zorgvraag vast te stellen. Wat veranderd er in de indicatie stelling?

Beste mevrouw Blok,

Op de website www.hoeverandertmijnzorg.nl vind u meer informatie (u kunt daarbij ook de zoekfunctie op die site gebruiken), maar u kunt ook contact leggen met het Informatiepunt Langdurige zorg en Jeugd. Dat is bereikbaar via telefoonummer: 0800-0126. Zij adviseren: Houd deuw indicatie van het CIZ (of Bureau Jeugdzorg) bij de hand als u belt.

Vriendelijke groet.

Wij hebben nog clienten die sedert 01-01-2006 gebruik maken van de Awbz overgangsregeling. Wij declareren aan Agis. Voor clienten met een CIZ indicatie bieden wij pv en vp tijdens vakantie of overwintering in Spanje. Wij declareren dan bij de maatschappij waar zij voor ziektekosten verzekerde zijn. Blijft dit zo?

Op www.hoeverandertmijnzorg.nl staat onder 'langdurige zorg in het buitenland' vermeld: Bijna iedereen die in Nederland woont en/of werkt is verzekerd voor zorgkosten via de AWBZ (vanaf 2015 de Wlz) en de Zvw. Dit blijft zo tijdens vakanties in het buitenland. Bij wonen, werken of studeren in het buitenland bepaalt uw persoonlijke situatie of u in Nederland verzekerd blijft voor ziektekosten. Zie voor informatie hierover: www.zorginstituutnederland.nl/pakket
De hervorming van de langdurige zorg in Nederland heeft voor verdragsgerechtigden (Spanje is een verdragsland) geen gevolgen voor de zorg in het woonland.
Met vriendelijke groet.

Dank voor uw reactie. Zoals bekend wijzigde de Awbz ook op 1 januari 2006. Patienten die op dat moment al zorg hadden (resident in Spanje) kwamen toen in een overgangsregeling. Zij konden de
Awbz zorg behouden en ook, zo nodig, toekomstige uitbreiding.
Vakantiegangers / overwinteraars met indicatie kunnen tijdens verblijf in Spanje ook de geindiceerde
zorg ontvangen. Gedeclareerd wordt nu aan de verzekering waar de patient voor ziektekosten
Is verzekerd. Blijft dit zo?
Bij voorbaat dank en met groet,
Annemarie Coignet

U kunt voor uw specifieke vragen het beste contact even opnemen met Informatiepunt Langdurige zorg en Jeugd, telefoon 0800 0126. Succes. Met vriendelijke groet.

Geachte Mw Xanten,
Ik zou dit artikel graag willen gebruiken als wachtkamer informatie in mijn praktijk Fysiotherapie Centrum Deurne. Daarmee hoop ik aan een breed publiek deze informatie te kunnen verstrekken.
Staat u mij dat toe onder vermelding van u als auteur en movisie als platform?
Met vriendelijke groet
Jack van Loon, Deurne

Prima, hopelijk biedt het uw klanten goede informatie.

beste Hilde en Marjet,

Mijn moeder van 90 jaar heeft een ZZP-4-indicatie. Ze is nu op een punt, dat zelfstandig wonen steeds moeilijker wordt voor haar en de familie. We zijn ons aan het oriënteren op verzorgingshuizen.

Kunnen verzorgingshuizen zelf bepalen of ze
* nieuwe bewoners gebruik laten maken van de bestaande AWBZ-bekostiging of
* krijgen alle nieuwe bewoners te maken met de scheiding wonen en zorg?
Financieel kan er een groot verschil zitten in de maandelijkse kosten.

In afwachting van uw antwoord,

met vriendelijke groet

Ria van Aarle

Waarschijnlijk hebt u al eerder elders antwoord op uw vragen ontvangen. Graag attendeer ik u nog op informatie die te vinden is via
https://www.hoeverandertmijnzorg.nl/volwassenen/ouderen/indicatie-verblijf. Enige informatie daaruit heb ik hieronder opgenomen.

Mensen met een indicatie voor zorg met verblijf die nog geldig is na 31-12-2014 vallen onder het overgangsrecht. Wat dat betekent, hangt af van de situatie: woonachtig in een instelling of woonachtig thuis.
Mensen met een hoog zorgzwaartepakket gaan over naar de Wet langdurige zorg, dat geldt ook voor Verpleging en Verzorging (V&V) ZZP 4 en hoger.
Clienten kunnen er voor kiezen zelfstandig te blijven wonen en kiezen dan voor een persoonsgebonden budget, een volledig pakket thuis of een modulair pakket thuis.
De Wet langdurige zorg geeft recht op een pakket zorg. Hierin zit alles wat iemand nodig heeft, bijvoorbeeld verblijf, persoonlijke verzorging, verpleging, behandeling en vervoer.

Met vriendelijke groet.

Ik kan de functie "behandeling groep/algemeen" niet terug vinden. Waar gaat dat heen?
Bedankt
Monique

De door u genoemde functie - behandeling - zal niet onder de Wmo vallen.
Wat verandert er in 2015? (bron: www.hoeverandertmijnzorg.nl)
•AWBZ-Behandeling bij een lichamelijke ziekte of beperking, een verstandelijke beperking of dementie gaat naar de Wet langdurige zorg (Wlz).
•Gespecialiseerde behandeling bij een zintuiglijke beperking valt vanaf 2015 onder de zorgverzekering.
Heeft de client een AWBZ indicatie die nog geldig is in 2015 dan verandert er niets voor de cliënt. Die kan dezelfde behandeling behouden en kan bij de huidige behandelaar blijven. Dat is geregeld in het overgangsrecht van de Wet langdurige zorg.

Met vriendelijke groet.

Wij bieden vanaf begin jaren negentig verzorging, begeleiding en verpleging, aan patienten die tijdelijk (vakantie/overwinteren in Spanje met de CIZ indicatie.wij declareren nu aan de Verzekeringen.
Hoe zal dit gaan vanaf 2015 met de WMO? Is het mogelijk met een Gemeente een contract te sluiten? Wij bieden zorg door gediplomeerde medewerkers, met een lager tarief dan in Nederland.
Met vriendelijke groet, Annemarie Coignet

In reactie op uw vraag het volgende:
- Verzorging en verpleging vallen per 2015 onder de Zorgverzekeringswet.
- Extramurale begeleiding valt per 2015 onder de Wmo. U dient zich tot de betreffende gemeente(n) te wenden, wanneer u een contract wilt sluiten. De manier waarop gemeenten contracteren verschilt.

Op www.hoeverandertmijnzorg.nl staat onder 'langdurige zorg in het buitenland' vermeld: Bijna iedereen die in Nederland woont en/of werkt is verzekerd voor zorgkosten via de AWBZ (vanaf 2015 de Wlz) en de Zvw. Dit blijft zo tijdens vakanties in het buitenland. Bij wonen, werken of studeren in het buitenland bepaalt uw persoonlijke situatie of u in Nederland verzekerd blijft voor ziektekosten. Zie voor informatie hierover: www.zorginstituutnederland.nl/pakket
De hervorming van de langdurige zorg in Nederland heeft voor verdragsgerechtigden (Spanje is een verdragsland) geen gevolgen voor de zorg in het woonland.

Met vriendelijke groet.

hallo,

wie is de auteur van dit artikel, ik wil het graag gebruiken voor mijn studieopdrachten maar heb voor een correcte verwijzing volgens de APA-norm wel de auteur nodig.

gr. edward

Beste Edward,

Dat ben ik: H.M. (Hilde) van Xanten, senior adviseur Movisie.

Hartelijke groet.

Als professioneel mentor vraag ik me af, waar in dit verhaal de PGB's op termijn nog een rol blijven spelen. Dat zie ik graag aan uw, overigens zeer helder geformuleerde informatie, toegevoegd.

Met vriendelijke groet,
Ageeth Ziel
www.budgetteerwerk.nl

Daar zullen we aandacht aan geven in een deze maand te verschijnen update van dit overzicht.
Met vriendelijke groet.

In de concept-wettekst Wmo 2015 is er opnieuw ruimte om als gemeente te werken met pgb's.
Graag verwijs ik naar de tekst: http://www.invoeringwmo.nl/bibliotheek/concept-wetsvoorstel-wet-maatscha...
Hartelijke groet, Hilde van Xanten

Reageer op dit artikel

6 + 12 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.