Zeggenschap voor mensen met een licht verstandelijke beperking

De Woerdense inclusieagenda

25 oktober 2021

Een samenleving waarin iedereen optimaal kan deelnemen, ongeacht leeftijd, achtergrond, gender, inkomen, talenten of beperkingen. Dat is voor de gemeente Woerden uitgangspunt van beleid. Inwoners, organisaties en gemeente vertaalden dit samen in een lokale inclusieagenda, die met succes ruimte biedt voor zeggenschap voor mensen met een licht verstandelijke beperking.

Hoe versterk je de participatie van mensen met een licht verstandelijke beperking in politiek en beleid? Samen met gemeenten en ervaringsdeskundigen gaan Movisie en Zorgbelang Inclusief op zoek naar antwoorden op die vraag. Begin dit jaar zetten ze samen een leernetwerk op, dat in 2021 drie keer bij elkaar komt. De deelnemende gemeenten delen ervaringen en leren zo van elkaar. Tijdens de eerste leerbijeenkomst, op 18 maart stond de aanpak van de gemeente Woerden centraal.

Zeggenschap

Woerden geeft op meerdere manieren invulling aan zeggenschap van mensen met een licht verstandelijke beperking. Zo worden inwoners betrokken bij het maken van inclusief beleid. Een mooi voorbeeld betreft Sven Pluimers, die een licht verstandelijke beperking heeft en sinds 2018 op de lijst staat bij Progressief Woerden. Hij trekt samen op met Jelle IJpma, fractielid van dezelfde partij, dat al lang meeloopt in de politiek.

Ik stel vragen over hoe we dingen doen en wat er anders kan - Sven Pluimers

Pluimers doet vanuit zijn rol bij Woerden actief aan belangenbehartiging bij de gemeente Woerden. Hij zet zich onder andere in voor de inclusieve arbeidsmarkt in Woerden, voor inclusieve verkiezingen en voor inclusieve speeltuinen. ‘Mijn rol bestaat uit veel netwerken’, zegt hij. ‘Ik ga op zoek naar voorbeelden van hoe andere gemeenten zaken rondom inclusie oppakken. Ik stel vragen over hoe we dingen doen en wat er anders kan.’

Netwerken

Pluimers heeft een goede band met de burgemeester. Wat daarbij helpt, is de sympathieke manier waarop hij zijn boodschap brengt. Als hij iets op zijn hart heeft dan deelt hij dat gewoon. Hij houdt daarmee niet alleen Progressief Woerden scherp, maar ook mensen buiten deze partij. Jelle IJpma, fractielid van Progressief Woerden: ‘Sven is erg constructief en opbouwend. Hij is geen boze spreker. Hij spreekt niet in termen van “dit is er allemaal mis” maar over “wat kunnen we beter of anders doen?” Daarmee creëert hij een positieve verandering.’

Sven is erg constructief en opbouwend. Daarmee creëert hij een positieve verandering - Jelle IJpma

Pluimers heeft erg veel contacten, onder andere met Iederin en, vanuit zijn betrokkenheid bij het programma Onbeperkt Meedoen, met het ministerie van VWS. Allemaal netwerken die van belang zijn om je verhaal te laten horen én signalen op te vangen. Deze signalen koppelt hij weer terug aan de gemeente Woerden. Door onder andere zijn lidmaatschap bij Progressief Woerden en zijn goede contact met burgemeester en wethouders heeft Sven directe invloed op de politiek. 

Lokale inclusieagenda

Op dit moment werkt de gemeente Woerden samen met inwoners en organisaties aan inclusief beleid. Centraal daarin staat het opstellen en uitvoeren van een lokale inclusieagenda. Deze agenda is erop gericht dat alle inwoners van Woerden optimaal kunnen deelnemen aan de samenleving, ongeacht leeftijd, achtergrond, gender, inkomen, talenten of beperkingen. Op de agenda staan onder andere actiepunten over een inclusieve arbeidsmarkt, onderwijs, sporten en een inclusie festival. Bij het opstellen van de Inclusieagenda is een afspiegeling van de samenleving betrokken. Pluimers is een van hen.

Woerden startte in 2013 met het werken aan inclusie. Aanleiding was de invoering van het VN-verdrag voor mensen met een beperking. Sinds 2016 gaat het College van B&W van Woerden vol voor de genoemde inclusieagenda, en nam het college de motie ‘inclusief beleid’ over van de gemeenteraad. Op dat moment schakelde de gemeente Anouk Bolsenbroek, van Inclusionlab in om ondersteuning te bieden bij het realiseren van de lokale inclusieagenda. Bolsenbroek is directeur van dit netwerk van zelfstandig ondernemers die zich in hun werk laten inspireren door het ideaal van een inclusieve samenleving.

Bolsenbroek werkt nauw samen met Sven Pluimers. Zij wisselt geregeld van gedachten met collega’s op het gemeentehuis. Met vragen als ‘Hoe ziet een inclusieve samenleving er uit op jouw vakgebied?’ ‘En hoe kun je inclusie in je beleid verankeren?’ wakkert ze bij ambtenaren het bewustzijn aan dat inclusie van belang is.

Pluimers zet onderwerpen op de agenda om zaken te veranderen binnen de gemeente. Hij spreekt met mensen uit politiek en beleid én met zijn natuurlijke achterban van inwoners met en zonder beperking. Zo kan hij een verbinding maken tussen de leefwereld van inwoners en het gemeentelijk beleid en de politiek. 

Goede resultaten

De inclusieagenda heeft al concrete resultaten opgeleverd. Er zijn al enkele inclusieve scholenbouwprojecten gerealiseerd. En er zijn in Woerden scholen die echt aan inclusief onderwijs willen werken. Vanuit de visie: ‘Wij willen een school zijn voor elk kind in de buurt’. Wanneer meer scholen dit overnemen, betekent het dat in de toekomst geen enkel kind meer buiten de stad naar school hoeft. Dan komen kinderen met en zonder beperking samen in de klas, aldus Bolsenbroek.

Wanneer meer scholen dit overnemen, betekent het dat in de toekomst geen enkel kind meer buiten de stad naar school hoeft. Dan komen kinderen met en zonder beperking samen in de klas - Anouk Bolsenbroek

Maar de inclusieagenda en de lobby van zowel Pluimers als Bolsenbroek hebben meer opgeleverd. In het kader van de lokale inclusieagenda is een Werkgroep ‘Iedereen doet mee!’ actief, waar zij allebei deel van uit maken. Verenigingen en sportclubs in de gemeente zijn inclusiever geworden. En er wordt gewerkt aan inclusieve buurten, waarin de stedenbouwkundigen samen met de inwoners en ondernemers bezig zijn met het ontwerpen van een inclusieve wijk. Ook is de website van Woerden voor iedereen toegankelijk gemaakt.

Daarnaast is er van 8 tot 25 september 2021 een inclusief festival georganiseerd met onder andere sportclinics, en workshops gebarentaal en theater. Dit soort evenementen maken steeds meer mensen bewust van inclusie. 

Succesfactoren

Waar is het succes van de Woerdense inclusieagenda aan te danken? Duidelijk is dat de persoonlijke eigenschappen van Pluimers (open, positieve houding) en Bolsenbroek (doortastend en inspirerend) er in sterke mate aan bijdragen. Beide kartrekkers zorgen er ieder op hun eigen manier voor dat inclusie bij ambtenaren, politiek en organisaties in Woerden op het netvlies blijft staan.

Mede daardoor is er brede steun voor de inclusieagenda, zowel bij politiek links als politiek rechts. In 2018 heeft de raad unaniem een motie aangenomen om de inclusieve samenleving te verankeren in al het beleid, projecten, samenwerking, aanbestedingen en subsidierelaties van de gemeente.

Belangrijke factor was dat Pluimers de kans kreeg om aan de slag te gaan als fractievolger bij Progressief Woerden: deze partij keek naar zijn talent, niet naar zijn beperking. Pluimers en IJpma vormen een zeer functioneel duo: IJpma brengt politieke ervaring mee en Pluimers de verfrissende blik. Ze luisteren naar elkaar nemen de tijd voor elkaar en dat maakt hen tot een effectieve combinatie.

Geduld nodig

Bij het tot stand komen van nieuw beleid zet Woerden altijd de inclusiebril op, want dankzij de kartrekkers is inclusie in Woerden een breed gedragen onderwerp. Toch zijn er volop uitdagingen. Bolsenbroek spreekt veel mensen met een beperking die tegen belemmeringen in de samenleving aanlopen. Het is niet altijd makkelijk om oplossingen te vinden en snel resultaten te boeken, vaak is geduld geboden, ook omdat de werkdruk binnen het gemeentelijk apparaat hoog is. Het is daarom een constante evenwichtsoefening om in de beperkte tijd de juiste aandacht aan inclusieve vraagstukken te geven.