Zelfhulp in de schijnwerpers

Mantelzorg versterken, verlichten en verbinden. Aflevering 5: zelfhulp
artikel - 21 augustus 2013
Afbeelding bij Zelfhulp in de schijnwerpers

Staatssecretaris Van Rijn informeerde op 20 juli de Tweede Kamer over zijn plannen om de mantelzorg te versterken, verlichten en te verbinden. Het Expertisecentrum Mantelzorg gaat de komende weken op MOVISIE.nl in op de tien belangrijke punten van de brief. Vandaag Anne-Marie van Bergen en Margit van der Meulen in aflevering 5: zelfhulp. Een overzicht van de afleveringen vindt u onderaan dit artikel.

De beleidsbrief zet de toon voor Nederland: ‘Een samenleving waar voor elkaar zorgen de norm is.’ Mantelzorg, informele zorg en respijtzorg worden op waarde geschat en gepositioneerd als onderdeel van de zorgstructuur rondom iemand die niet geheel zelfstandig voor zichzelf kan zorgen. Daarmee verschuift het gewicht van professionals naar de zorgstructuur rond mensen met een zorgbehoefte. In aanvulling op mantelzorgers en vrijwilligers is ook de onderlinge steun van kwetsbare mensen in lotgenotencontact een belangrijk onderdeel van de eigen kracht die we als samenleving naar de voorgrond willen krijgen. Een kracht die niet te verwaarlozen is.

Verlichtend

In het licht van eigen kracht besteedt de beleidsbrief welgeteld één zin aan lotgenotencontact en zelfhulp. Terwijl juist hierin de eigen kracht van de mens met een zorgbehoefte goed tot uiting komt. Deze vormen passen goed in een samenleving waar mensen voor elkaar zorgen. Zelfhulp is hulp voor en door mensen met een gelijksoortig probleem die zij op eigen kracht vormgeven, zonder professionele regie. Zelfhulp bestaat al geruime tijd en deelnemers aan zelfhulpgroepen zijn er bijzonder tevreden over. Het helpt hen bij het leren omgaan met een beperking of probleem in het dagelijks leven. Naast zelfhulp voor cliënten bestaan er ook zelfhulpgroepen voor mantelzorgers. Een voorbeeld zijn ouderplatforms, die op verschillende plaatsen in Nederland bestaan, waar ouders van kinderen met autisme en/of ADHD elkaar ontmoeten en ervaringen uitwisselen.

Versterkend

Bij zelfhulp ondersteunen mensen zichzelf met en voor elkaar, uit eigen motivatie en met inzet van eigen middelen. Middelen die bij mensen met chronische klachten toch vaak beperkt zijn. Zelfhulp kan overmatig beroep op professionele steun voorkomen. Het is dan wel van belang dat er voldoende aandacht is voor lokale of regionale facilitering van zelfhulpinitiatieven. Denk hierbij aan de beschikbaarheid van een locatie voor bijeenkomsten, steun bij publiciteit en het ‘managen’ van de eigen (vrijwilligers)organisatie. Op een aantal plekken in Nederland zijn hiervoor ondertussen zelfhulpsteunpunten.

Verbindend

We weten uit eigen onderzoek dat veel ambtenaren en professionals onvoldoende bekend zijn met het fenomeen zelfhulp en met de mogelijkheden die een zelfhulpgroep biedt. In opleidingen wordt niet of nauwelijks aandacht besteed aan de effecten en de mogelijkheden van zelfhulp. Veel zorgprofessionals zien het nog als afwijzing van professionele hulp, in plaats van als aanvullend en met een heel eigen waarde. Samenwerking en verwijzing vinden nog onvoldoende plaats. Zelfhulp staat in de marge van de zorginfrastructuur, terwijl het een centrale plaats verdient!

Versterken, verlichten, verbinden

Het benoemen van zelfhulp in de beleidsbrief is belangrijk. Zelfhulp vult professionele en informele steun aan. Gemeenten kunnen de belangrijke bijdrage die zelfhulp kan leveren, optimaliseren door het faciliteren van een goede lokale ondersteuningsstructuur voor zelfhulpinitiatieven. Daarnaast moeten gemeenten, maar ook organisaties en scholingsinstituten, bevorderen dat professionals de samenwerking aangaan.

Lees ook

Aflevering 7: Gun overbelaste mantelzorgers adempauze
Aflevering 6: De rol van het sociale netwerk wordt steeds groter
Aflevering 4: Eenzaamheid onder mantelzorgers
Aflevering 3: Ontspoorde mantelzorg
Aflevering 2: Het gesprek met de mantelzorger
Aflevering 1: De gelijkwaardige samenwerking tussen cliënt, mantelzorgers, vrijwilliger en professional

Reacties

Reageer op dit artikel

4 + 15 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.