Blog: ‘Heb aandacht voor cliënt en informele zorg in hbo’

Onderwijs & informele zorg
blog - 10 oktober 2017

Is er in het onderwijs aandacht voor mantelzorgers, vrijwilligers, buurthulp en andere informele zorg? In het Landelijk Opleidingsdocument Sociaal Werk, dat recent gepresenteerd is, krijgt informele zorg de aandacht die het verdient. Zo is er aandacht voor het netwerk en de context en de cliënt het uitgangspunt.

Goed om te lezen, omdat ik weet dat hogescholen soms nog worstelen met een plek voor informele zorg in het curriculum. Wat ik mij afvraag is hoe docenten dit opleidingsdocument zullen vertalen naar een concrete les of een vak. Voor docenten die de aankomende sociale professionals opleiden, is het een uitdaging om hen goed toe te rusten. De professionals in spe zullen toch minimaal moeten weten hoe de informele zorg in elkaar zit. Wat is een mantelzorger? Hoe verhoudt de buurt zicht tot een cliënt? Wat is zelfhulp en eigen regie? Informele zorg is voor studenten een relatief nieuw onderwerp waar ze niet direct voor kiezen.

Een docent vertelde op een bijeenkomst die Movisie over dit onderwerp organiseerde, dat studenten zich nog vooral aanmelden voor de opleiding omdat ze graag willen helpen. Een andere docent gaf aan dat je de energie van de student om te willen helpen, kunt inzetten om te kijken hoe een cliënt geholpen kan worden, niet alleen door jou als sociale professional. ‘Als de student dat ervaart in een opdracht of een stage, dan snappen ze vaak wel dat het betrekken van het netwerk logisch is’, zei een andere docent.

Integrale aanpak

Van docenten komt het idee om een vak te ontwikkelen dat speciaal gericht is op informele zorg. Het voordeel hiervan is dat je heel gericht aan het onderwerp kunt werken en het kunt verbreden en verdiepen. Informele zorg verdient echter een brede, integrale aanpak. Als mantelzorger ben je onderdeel van een context. Mantelzorg heeft met wonen, werk, studie, kinderen, ja eigenlijk met heel het leven te maken. Daarom geen apart vak, gaven docenten aan op een Learn&Share-bijeenkomst, maar het onderwerp informele zorg moet integraal onderdeel zijn van het curriculum van de opleiding.

'Iedereen vindt het een belangrijk onderwerp, maar staat het ook hoog op de agenda van het onderwijs?'

‘In stages of afstudeeropdrachten is het logisch dat de aandacht voor het netwerk terugkomt, want het speelt bij elke casus, maar dan moet je dat als docent wel stimuleren en moet de student er oog voor hebben’, zo gaf een docent aan. Iedereen vindt het een belangrijk onderwerp, maar staat het ook hoog op de agenda van het onderwijs? Bewustwording dat het belangrijk is en dat studenten en docenten ermee te maken kunnen krijgen, juist ook in hun privésituatie, moet daarbij meegenomen worden. Werk aan de winkel dus voor de docenten en de toekomstig sociale professionals!

Graag sluit ik af met 3 tips:

  • Zoek inhoudelijke aanhakingsmogelijkheden om informele zorg te koppelen aan specialisaties in jaar 3 en 4
  • Breng het perspectief van het netwerk terug in opdrachten en toetsen.
  • Bekijk de kennisbundel ‘Informele zorg in het hbo’