Dag 4: Motiveren kun je leren

Challenge Armoede

Over de helft alweer van de challenge armoede! Vandaag staat motiverende gespreksvoering op het menu. Motiverende gespreksvoering is een methode om mensen te begeleiden bij gedragsverandering. Het vormt een belangrijk onderdeel van stress-sensitief werken.

Een empathische en motiverende houding van hulpverleners zorgt ervoor dat cliënten actiever betrokken zijn.  Belangrijke elementen zijn open vragen, reflectief luisteren, mensen keuzes aanbieden, bevestigen, haalbare doelen stellen en verandertaal uitlokken.

Motivatie stimuleren

De volgende vragen kun je stellen om iemand te motiveren en om met financiële problemen aan de slag te gaan:

  • Mobiliseer iemands kracht. Stel vragen zoals: Hoe heeft u het tot nu toe volgehouden of voor elkaar gekregen? Wat heeft u hierin geholpen?
  • Help iemand grip te krijgen op de zaak.Bijvoorbeeld: Ik kan me goed voorstellen dat u het even niet meer weet. Zullen we stap voor stap kijken naar de mogelijke opties?
  • Help iemand om keuzes te maken die direct bijdragen aan het verminderen van de schaarste. Bijvoorbeeld: Wat kunt u vandaag al opzeggen aan abonnementen of andere zaken die u niet direct nodig hebt?

Challenge van de dag: motiverend gesprekken voeren

Motiverende gespreksvoering lijkt makkelijk en klinkt logisch. Maar, weten is nog geen doen. Deze opdracht vormt een vingeroefening die jou verder helpt in jouw dagelijkse praktijk. Je leest een korte casus, bedenkt hoe jij hier motiverend op kunt reageren.

  1. Open vragen stellen. Dat gesloten vragen niet uitnodigen tot actieve deelname aan een gesprek is een inkoppertje. Toch sluipt het er gemakkelijk in.

    Situatie: Je hebt vorige week een cliënt gesproken met financiële problemen. Afspraak is dat hij vandaag om tien uur langskomt met alle stukken die nodig zijn om de problematiek in kaart te brengen.Je zit om tien uur klaar, maar de cliënt komt niet opdagen. Je besluit hem te bellen. Wat zeg je?
     

  2. Reflectief samenvatten. Luister goed naar je cliënt. Begrijp je écht wat hij of zij bedoelt? Zegt hij of zij wel alles en lukt het hem of haar om zich goed uit te drukken? Je laat zien dat je luistert en de persoon begrijpt door af en toe méér te doen dan alleen samen te vatten, je geeft beredeneerd iets terug. Hierdoor breng je diepgang aan in het gesprek en help je de client taal te geven aan dat wat er speelt. Denk bijvoorbeeld aan een situatie waarin een client je vertelt haar bed niet meer uit te komen. Je kunt dan zeggen: “je komt je bed niet meer uit…”. Je kunt ook zeggen: “het valt je momenteel zo zwaar dat je moeite hebt om de dag te beginnen.” Daarmee help je het gesprek een stap verder.

    Situatie: de cliënt zou alle stukken met betrekking tot haar financiën meenemen. Maar is de helft vergeten. Ook zou ze een digi-D wachtwoord aanvragen. Dit is echter niet gebeurd. Wat zeg je?
     

  3. Verandertaal uitlokken Mensen zijn veel eerder geneigd om motivatie voor verandering te vinden wanneer je de juiste vragen stelt. Verandertaal lok je uit met vragen als: Wat vind je nu het allervervelendst aan je situatie? Wat zou jou kunnen helpen om dat op te lossen?  

    Situatie: De cliënt, een oudere vrouw heeft door een nare scheiding een inkomensterugval. Zij weet niet goed hoe zij rond moet komen: haar man deed altijd de financiën. Onlangs heeft ze toch weer nieuwe kleding gekocht, weliswaar op de markt dus niet voor heel veel geld, maar wel met geld dat ze eigenlijk niet heeft. Wat zeg je?  
     

  4. Haalbare doelen. Mensen die in chronische schaarste leven, kunnen vaak minder goed plannen en organiseren: help en coach hen hier stapsgewijs in. Zijn de doelen te groot of te ingewikkeld, dan werkt dit demotiverend. Mensen in schaarste kunnen het dan niet meer overzien. Het is dus belangrijk om grotere doelen op te knippen in kleine stukjes.

    Situatie: Het lukt de cliënt niet om de administratie op orde te brengen. Hoe ga je hier mee om?
     

Ik heb deze challenge afgerond

Actieve deelnemers maken kans op een Movisie-workshop over de aanpak van armoede in jouw organisatie.

Voorbeelden

Vandaag heb je geoefend met motiverende gespreksvoering. Hierbij zie je een aantal voorbeelden die je zou kunnen gebruiken om je eigen voorbeeld aan te toetsen.

Situatie 1: Cliënt komt niet op een afspraak, je belt hem

Wat je in ieder geval niet moet zeggen is het volgende: Vind je het zelf ook niet onhandig dat je je afspraak bent vergeten? De kans dat de persoon een volgende keer wél komt opdagen, is klein. Wat wél motiveert is het volgende: Jammer dat je er niet was, ik maakte me zorgen, weet je ook waarom je het vergeten bent? Een niet-veroordelende houding geeft de cliënt ruimte om te reageren. Door schaarste kunnen mensen niet goed plannen en organiseren: ze hebben teveel aan hun hoofd. Dit kan ervoor zorgen dat zij hun afspraak vergeten. Maak afspraken over hoe je er in het vervolg voor zorgt dat de cliënt wél op de afspraak komt, bijvoorbeeld door een reminder per telefoon of sms.

Situatie 2: Cliënt vergeet digiD code op te vragen en heeft de helft van de stukken niet bij zich

Wat je niet moet zeggen is. 'Nee hè, zo kunnen we dus weer niet aan de slag. Hoe kun je dat nu vergeten?' Wat je wel kunt zeggen: 'Het is blijkbaar zo druk in je hoofd dat het je te veel was.' Het kan ook zijn, dat de opdracht om alle documenten bij elkaar te zoeken, te ingewikkeld is geweest. De cliënt durft dit misschien niet te zeggen. Psycho-educatie kan schaamte verminderen en zelfinzicht vergroten. Het houdt in dat je de cliënt informeert over de impact van stress op zijn of haar gedrag, waarmee je het normaliseert. Check dus altijd of de cliënt je écht begrijpt, en of je een haalbare opdracht meegeeft die de client echt zelfstandig kan uitvoeren.

Situatie 3: Cliënt geeft geld uit wat zij niet heeft

Deze cliënt heeft niet geleerd om met geld om te gaan. Daarnaast voelt zij zichzelf ongelukkig. Kijk je naar de vorm van schulden, dan is er sprake van overbestedings- en compensatieschulden. Wat helpt is om haar hier inzicht in te geven. 'Het kopen van kleren doet jou je problemen even vergeten. Wat zou jou helpen om beter in je vel te zitten, zodat dat niet meer nodig is?' Ook kun je inventariseren wat voor de cliënt het meest belangrijk is. 'Wat is voor jou het belangrijkst? Dat je nieuwe kleren hebt of een 4G abonnement op je mobiele telefoon?' Door de cliënt zelf prioriteiten te laten stellen, is de kans groter dat hij of zij zich eraan gaat houden en de uitgaven binnen de perken blijven. Zelfvertrouwen en motivatie groeien hierdoor weer.

 

Over de Challenge Armoede

Van 14 oktober  t/m 18 oktober 2019 organiseert Movisie de Challenge Armoede . Elke ochtend wordt een opdracht verstuurd aan de deelnemers die ongeveer een kwartier tijd kosten. Alle opdrachten vind je terug op de overzichtspagina. Alsnog meedoen?

Meld je aan