Dag 4: Motiveren kun je leren

Challenge Armoede

Over de helft alweer van de challenge armoede! Vandaag staat motiverende gespreksvoering op het menu. Motiverende gespreksvoering is een methode om mensen te begeleiden bij gedragsverandering. Het vormt een belangrijk onderdeel van stress-sensitief werken.

Een empathische en motiverende houding van hulpverleners zorgt ervoor dat cliënten actiever betrokken zijn.  Belangrijke elementen zijn open vragen, reflectief luisteren, mensen keuzes aanbieden, bevestigen, haalbare doelen stellen en verandertaal uitlokken.

Motivatie stimuleren

De volgende vragen kun je stellen om iemand te motiveren en om met financiële problemen aan de slag te gaan:

  • Mobiliseer iemands kracht. Stel vragen zoals: Hoe heeft u het tot nu toe volgehouden of voor elkaar gekregen? Wat heeft u hierin geholpen?
  • Help iemand grip te krijgen op de zaak.Bijvoorbeeld: Ik kan me goed voorstellen dat u het even niet meer weet. Zullen we stap voor stap kijken naar de mogelijke opties?
  • Help iemand om keuzes te maken die direct bijdragen aan het verminderen van de schaarste. Bijvoorbeeld: Wat kunt u vandaag al opzeggen aan abonnementen of andere zaken die u niet direct nodig hebt?

Challenge van de dag: motiverend gesprekken voeren

Motiverende gespreksvoering lijkt makkelijk en klinkt logisch. Maar, weten is nog geen doen. Deze opdracht vormt een vingeroefening die jou verder helpt in jouw dagelijkse praktijk. Je leest een korte casus, bedenkt hoe jij hier motiverend op kunt reageren.

1. Open vragen stellen

Dat gesloten vragen niet uitnodigen tot actieve deelname aan een gesprek is een inkoppertje. Toch sluipt het er gemakkelijk in.

Situatie: Je hebt vorige week een cliënt gesproken met financiële problemen. Afspraak is dat hij vandaag om tien uur langskomt met alle stukken die nodig zijn om de problematiek in kaart te brengen. Die cliënt gaf vol overtuiging aan dat dit prima lukt. Je zit om tien uur klaar, maar de cliënt komt niet opdagen. Je besluit hem te bellen. Wat zeg je? 

2. Reflectief samenvatten

Luister goed naar je cliënt. Begrijp je écht wat hij of zij bedoelt? Zegt hij of zij wel alles en lukt het hem of haar om zich goed uit te drukken? Je laat zien dat je luistert en de persoon begrijpt door af en toe méér te doen dan alleen samen te vatten, je geeft beredeneerd iets terug. Hierdoor breng je diepgang aan in het gesprek en help je de cliënt taal te geven aan dat wat er speelt. Denk bijvoorbeeld aan een situatie waarin een client je vertelt haar bed niet meer uit te komen. Je kunt dan zeggen: “je komt je bed niet meer uit…”. Je kunt ook zeggen: “het valt je momenteel zo zwaar dat je moeite hebt om de dag te beginnen.” Daarmee help je het gesprek een stap verder.

Situatie: de cliënt zou zich melden bij de Voedselbank. Dit is vorige week geregeld. Maar de cliënt heeft dit niet gedaan, met als gevolg dat er nu geen brood op de plank is. Wat zeg je?
 
3. Verandertaal uitlokken

Mensen zijn veel eerder geneigd om motivatie voor verandering te vinden wanneer je de juiste vragen stelt. Verandertaal lok je uit met vragen als: Wat vind je nu het allervervelendst aan je situatie? Wat zou jou kunnen helpen om dat op te lossen?  

Situatie: De cliënt, een vrouw van middelbare leeftijd heeft door een nare scheiding een inkomensterugval. Zij weet niet goed hoe zij rond moet komen: haar man deed altijd de financiën. Onlangs heeft ze toch weer nieuwe kleding gekocht voor haar dochter, weliswaar op de markt dus niet voor heel veel geld, maar wel met geld dat ze eigenlijk niet heeft. Wat zeg je?  

Ik heb deze challenge afgerond

Voorbeelden

Vandaag heb je geoefend met motiverende gespreksvoering. Hierbij zie je een aantal voorbeelden die je zou kunnen gebruiken om je eigen voorbeeld aan te toetsen.

Situatie 1: Cliënt komt niet op een afspraak, je belt hem

Wat motiveert is het volgende: Jammer dat je er niet was, ik maakte me zorgen, weet je ook waarom je het vergeten bent? Een niet-veroordelende houding geeft de cliënt ruimte om te reageren. Door schaarste kunnen mensen niet goed plannen en organiseren: ze hebben teveel aan hun hoofd. Dit kan ervoor zorgen dat zij hun afspraak vergeten. Maak afspraken over hoe je er in het vervolg voor zorgt dat de cliënt wél op de afspraak komt, bijvoorbeeld door een reminder per telefoon of sms. Het kan ook zijn, dat de opdracht om alle documenten bij elkaar te zoeken, te ingewikkeld is geweest. De cliënt durft dit misschien niet te zeggen. Check dus altijd of de cliënt je écht begrijpt, en of je een haalbare opdracht meegeeft die de cliënt echt zelfstandig kan uitvoeren. 

Situatie 2: Cliënt gaat niet naar de Voedselbank en heeft nu geen eten

Wat je kunt zeggen: 'Het is blijkbaar zo druk in je hoofd dat het je te veel was.' Het kan ook zijn dat er sprake is van schaamte. Of de persoon heeft een kapotte fiets en geen geld voor reparatie en is dus niet in staat om te gaan. Psycho-educatie kan schaamte verminderen en zelfinzicht vergroten. Het houdt in dat je de cliënt informeert over de impact van stress op zijn of haar gedrag, waarmee je het normaliseert. Ook is het belangrijk om te achterhalen wat iemand nodig heeft om wel te gaan. En hoe is dat te organiseren? Daarnaast is het heel belangrijk om te regelen dat de persoon in ieder geval voor een paar dagen eten heeft. Is er bijvoorbeeld iemand in het netwerk die iets kan betekenen? Of zijn er charitas instellingen die hierbij kunnen helpen? 

Situatie 3: Cliënt geeft geld uit dat zij niet heeft

Deze cliënt heeft nooit geleerd om met geld om te gaan omdat haar man dit allemaal deed. Daarnaast voelt zij zichzelf ongelukkig en schuldig naar haar dochter. Kijk je naar de vorm van schulden, dan is er sprake van aanpassings-, overbestedings- en compensatieschulden. Wat helpt is om haar hier erkenning voor en inzicht in te geven. 'Het kopen van kleren doet jou je problemen even vergeten. Ook verminderd dit jouw schuldgevoel naar je dochter toe. Wat zou jou kunnen helpen om beter in je vel te zitten, zodat dat niet meer nodig is?' Ook kun je inventariseren wat voor de cliënt het meest belangrijk is. 'Wat is voor jou en je dochter het belangrijkst? Is dat ook echt nieuwe kleren of is het iets anders?' Door de cliënt zelf prioriteiten te laten stellen, is de kans groter dat hij of zij zich eraan gaat houden en de uitgaven binnen de perken blijven. Zelfvertrouwen en motivatie groeien hierdoor weer. Daarnaast kun je iemand helpen met het checken of iemand alle inkomensondersteuning waar hij recht op heeft wel ontvangt via berekenuwrecht.nibud.nl. Kijk ook of er mogelijkheden zijn voor haar dochter via Sam&.

Over de Challenge Armoede

Van 12 oktober  t/m 16 oktober 2020 organiseert Movisie de Challenge Armoede. Elke ochtend wordt een opdracht verstuurd aan de deelnemers die ongeveer een kwartier tijd kosten. Alle opdrachten vind je terug op de overzichtspagina. Alsnog meedoen?

Meld je aan

Jouw ervaringen delen? Gebruik dan #movisiechallenge.

Het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid, Sociaal Werk Nederland en de Associatie Wijkteams supporten de Challenge Armoede.

Logos supporters