Kwetsbare burgers niet buiten de boot laten vallen

De kanteling Wmo, de decentralisatie van de AWBZ, de Participatiewet en de Jeugdzorg hebben grote gevolgen voor burgers. Vooral voor kwetsbare burgers. Maar wie zijn het meest kwetsbaar? Wie wilt u ondersteunen? En welke groepen burgers ondersteunt u minder of niet meer? Wie gaat u stimuleren om meer op eigen kracht te doen? Wat zijn de gevolgen voor de cliënten van organisaties? Wat betekenen deze veranderingen voor mensen zelf?

Af en toe lijkt het wel of het gehele veranderingsproces zich loszingt van waar het voor bedoeld is: betere zorg en ondersteuning nabij voor hen die dat nodig hebben. Wilt u meer zicht krijgen op wat de komende decentralisaties voor burgers in uw gemeente betekenen? Door de combinatie van twee innovatieve instrumenten, persona’s en het participatiewiel, kunt u een goed beeld krijgen van de effecten van decentralisaties op kwetsbare burgers.

Participatiewiel

Het vertrekpunt vormt het Participatiewiel, een instrument om de samenhang en overlap tussen verschillende (gemeentelijke) domeinen zichtbaar te maken. Het Participatiewiel maakt vanuit het perspectief van (kwetsbare) burgers inzichtelijk wat er nodig is voor optimale deelname aan de samenleving. Ook maakt het wiel zichtbaar welke ondersteuning er is en met welke wettelijke kaders gemeenten, maar ook uitvoeringsorganisaties en uiteraard burgers zelf, te maken krijgen. In de buitenste schillen is de nu nog geldende wetgeving te zien. Deze zal door de decentralisaties veranderen. Centraal in de figuur staat de burger met zijn eigen kracht en mogelijkheden tot zelfregie.

Persona’s

Een persona is een fictief persoon die zich blijft ontwikkelen in de tijd. Een persona is gebaseerd op feitelijke informatie en kennis en is opgebouwd uit belangrijke kenmerken van een bepaalde doelgroep. Het bedrijfsleven gebruikt persona’s om de klantgroep beter te begrijpen en de diensten daarop aan te sluiten. Steeds vaker worden persona’s ook ontwikkeld voor de sociale sector. Tot nu toe waren het vaak de professionals die persona’s ontwikkelen over hun doelgroep. Maar wie weet er meer over een doelgroep dan de doelgroep zelf? Daaruit is een werkwijze ontstaan om samen met de doelgroep persona’s te maken. Movisie heeft al voor een aantal klantgroepen persona’s ontwikkeld.

Zicht op effecten

Door u in te leven in deze mensen –door persona’s te maken – kunt u de gevolgen van verschillende keuzes systematischer doordenken. Met behulp van het participatiewiel kunt u vervolgens zien wat deze mensen nodig hebben om deel te nemen aan de samenleving. Als u hierover met burgers en aanbieders in gesprek gaat, ontdekt u dat er veel terreinen zijn waarop u samenhang kunt zien en zorg en ondersteuning goed kunt organiseren. Dat is winst.

Advies, trainingen en meer

Movisie gebruikt het participatiewiel en de persona’s op allerlei manieren als instrument. Enkele voorbeelden:

  • Trainingsdag nieuwe verbindingen in het sociaal domein
    in een dag wordt aan de hand van de instrumenten inzichtelijk gemaakt op welke terreinen de verbindingen in het sociaal domein liggen
     
  • Korte workshop
    om kennis te maken met deze werkwijze en een discussie op gang te brengen
     
  • Cocreatiesessie
    met burgers, gemeente en (formele en informele) ondersteuners samen aan de slag
     
  • Strategische positie bepalen
    wmoraden, cliënten- en burgerorganisaties kunnen op een andere manier helder krijgen wat zij belangrijk vinden bij bepalen van hun strategische positie
  • Inkoop voorbereiden via persona’s
    hoe zorg je als gemeente voor een beheersbare inkoop van zorg en welzijn? Cliëntenbelang Utrecht begeleidt gemeenten in de provincie Utrecht bij het samenstellen van zorg- en welzijnsarrangementen, samen met Movisie. De sleutel? Persona’s.
     
  • Informeren van bestuurders en raadsleden
    op een andere, concrete en compacte manier raadsleden informeren over de gevolgen van de transities
     
  • Aanbod verhelderen
    zorg- en welzijns aanbieders kunnen vanuit hun eigen doelstellingen hun positie verhelderen

Meer lezen

De Movisie-publicaties over het Participatiewiel en (Wmo)beleid maken met persona’s geven u inzicht in de mogelijkheden van beide instrumenten. Achtergrondartikelen over het participatiewiel en persona’s in het dossier Cliëntenparticipatie geven u ideeën over toepassingsmogelijkheden in de praktijk. Deze mogelijkheden worden in de loop van 2014 verder aangevuld met praktijkvoorbeelden.

Zelf aan de slag

Het Participatiewiel is op allerlei manieren te gebruiken om samenhang en integraliteit in beeld te brengen. Heeft u hulp nodig, wilt u sparren of heeft u behoefte aan ondersteuning, dan staan wij voor u klaar. In de brochure (Wmo)beleid maken met persona’s staat in 7 stappen beschreven hoe je met een doelgroep in gesprek gaat en samen met hen in twee bijeenkomsten een persona maakt. Er zijn drie voorbeeldpersona’s gemaakt met mensen met een psychische en verstandelijke beperking, Maarten en Monica. En van jongeren in de jeugdzorg, genaamd Tess.

Inzicht in wat werkt

Wilt u gebruik maken van interventies die gericht zijn op kwetsbare burgers en hun mogelijkheden om te participeren in de samenleving? Kijk dan in de databank Effectieve Sociale Interventies. Daar staan allerlei interventies beschreven die bijdragen aan meedoen naar vermogen. Voorbeelden van interventies zijn Kwartiermaken, EVC, Activerend huisbezoek en de Netwerkcoach.

Contact

Meer weten? Bel ons! Marjet van Houten, m.vanhouten@movisie.nl, 030 789 2074 of Karin Sok, k.sok@movisie.nl, 030 678 20 76.