Kansen voor wijkteams door aandacht voor laaggeletterdheid bij financiële problemen

Voorbeelden van gemeenten die aan de slag zijn
nieuwsbericht - 20 oktober 2016

80% van de vragen aan wijkteams gaat over financiële problemen. Steeds meer gemeenten beleggen dan ook de uitvoering van de schuldhulpverlening deels of geheel bij de sociale wijkteams. De afgelopen tijd hebben veel gemeenten fors geïnvesteerd in kennis en vaardigheden van wijkteamprofessionals rond het aanpakken van financiële problematiek bij inwoners. Wijkteamprofessionals voeren steeds vaker intakegesprekken met inwoners, brengen motivatie en gedrag in kaart, maken plannen van aanpak en zetten schuldregelingen op en voeren deze uit. Wijkteams zouden hierbij aandacht moeten schenken aan een mogelijke onderliggende - en vaak onzichtbare - oorzaak van de schuldenproblematiek: onvoldoende taal- en rekenvaardigheden.

Uit recent onderzoek blijkt dat mensen die moeite hebben met lezen en rekenen oververtegenwoordigd zijn in de schuldhulpverlening. Voor laaggeletterde cliënten is het extra lastig om grip te houden op hun financiën. Als zij onvoldoende taal- en rekenvaardigheden hebben, is de kans reëel dat het hen niet lukt om aan de eisen van schuldhulpverlening te voldoen. Eenmaal uit de schulden, wordt van hen verwacht dat zij financieel zelfredzaam zijn. Voor deze specifieke doelgroep is dat vaak geen haalbare kaart, omdat hun lees- en rekenvaardigheden niet zijn verbeterd. Inzet op taalscholing is daarom noodzakelijk.

Gemeenten zien kansen voor wijkteams

Ook gemeenten zien lees- en schrijfvaardigheden als essentiële voorwaarden voor het bereiken van resultaten op diverse beleidsterreinen, zoals bij schuldhulpverlening (Taal als middel, 2016). Wijkteams zijn volgens hen een belangrijke vindplaats en kunnen een belangrijke rol spelen in het vroegtijdig herkennen van laaggeletterdheid bij mensen met financiële problemen. Door bijvoorbeeld al bij de intake bij het wijkteam te signaleren of mensen moeite hebben met taal of rekenen, kunnen wijkteamprofessionals een passender traject voor mensen met (financiële) problemen aanbieden. Veel wijkteams laten deze kans nog liggen.

Voorbeelden uit het land

Door het hele land zijn voorbeelden te vinden van wijkteams die wel al aan de slag zijn. In Eindhoven zijn op initiatief van de gemeente 250 generalistische WIJ-medewerkers van Stichting WIJeindhoven getraind op het herkennen van laaggeletterdheid. Ook in bijvoorbeeld Utrecht, Groningen, Breda, IJsselstein en Den Haag zijn wijkteamprofessionals getraind. Binnen deze teams worden daarnaast vaak ‘aandachtsfunctionarissen’ op het gebied van laaggeletterdheid aangewezen, die de ontwikkelingen nauwgezet blijven volgen.

Wijkteams in Borger-Odoorn en het wijkteam in Zaandam-Zuid zetten de Taalmeter, Rekenmeter of Digimeter in bij de intake van cliënten. Deze screeningsinstrumenten stellen in korte tijd vast of iemand mogelijk moeite heeft met taal, rekenen of omgaan met de computer. Ze worden afgenomen door getrainde medewerkers van het wijkteam. Getrainde vrijwilligers helpen ook met het afnemen van de meters bij bestaande cliënten. Als blijkt dat een cliënt moeite heeft met lees-, reken- of digitale vaardigheden, dan biedt het team de cliënt een passende oplossing aan. Dit is bijvoorbeeld een taal- of rekencursus of training computervaardigheden bij het roc, bij een welzijnsinstelling of bij een bibliotheek. De medewerker en cliënt bekijken samen wat nodig is.

Zelfredzaamheid neemt toe

70% van de mensen die starten met een taalcursus verbetert binnen zes maanden hun taalvaardigheid en 50 tot 65% vindt een betere plek in de samenleving. Daarbij zorgt de combinatie van onderwijskundige expertise, een getrainde vrijwilliger en praktijkgericht lesmateriaal voor de beste resultaten. 'Kunnen lezen, schrijven en rekenen, is een randvoorwaarde om een stabiele financiële situatie te krijgen én te houden. Door laaggeletterden met financiële problemen een kans te geven ook te werken aan taal en rekenen, helpen we hen verder op lange termijn. Hun zelfredzaamheid neemt toe', aldus Arjan Beune, adjunct-directeur van Stichting Lezen & Schrijven.

Movisie Academie: Mini-cursus Laaggeletterdheid
Via Movisie Academie is de mini-cursus ‘Laaggeletterdheid signaleren voor sociale wijkteams’ beschikbaar. Hierin leren professionals van sociale wijkteams wat laaggeletterdheid is, hoe je dit signaleert en bespreekbaar maakt met je cliënt. De deelnemers krijgen tips over hoe zij hun cliënt kunt doorverwijzen naar een geschikt aanbod.