Uit de schulden! Wat werkt bij schuldhulpverlening?

nieuwsbericht - 14 april 2016

In Nederland heeft een op de vijf huishoudens problematische schulden of zit in een schuldhulptraject. Meer zelfvertrouwen, financiële zelfstandigheid, maar ook steun van overheden en incassobureaus zijn nodig om deze mensen uit de schulden te halen. Daarnaast moet er aandacht komen voor de groep mensen die dreigt in problematische schuldsituaties terecht te komen. De herziene versie van het Wat werkt bij schuldhulpverlening dossier van Movisie biedt handvatten voor de aanpak van dit maatschappelijke vraagstuk.

Schuldenproblematiek (opvang, hulpverlening en schuldsanering) kost de samenleving jaarlijks elf miljard euro. Voor elk huishouden met ernstige financiële problemen betaalt de samenleving honderdduizend euro. De laatste jaren neemt het aantal huishoudens met schulden toe. 1,4 miljoen huishoudens heeft te maken met risicovolle schulden, problematische schulden of zit in een schuldhulpverleningstraject. Voorheen waren het voornamelijk mensen met een bijstandsuitkering of werkenden met een zeer laag inkomen die financiële problemen hadden. Sinds de kredietcrisis in 2008 zijn door ontslag, echtscheiding en de crisis op de woningmarkt ook mensen met een modaal inkomen (of hoger) in de problemen geraakt.

Wat werkt bij schuldhulpverlening?

•    Vergroten zelfvertrouwen en zelfstandigheid van de cliënt.
•    Confrontatie met financieel gedrag leidt tot bewustwording en motivatie om te veranderen.
•    Groepsdynamiek in de vorm van lotgenotencontact helpt bij doorbreken taboes.
•    Bevorderen van financiële zelfredzaamheid.
•    Vertrouwensband tussen cliënt en begeleider/uitvoerder (aansluiten op leeftijd, cultuur).
•    Samenhang tussen individuele en groepsinterventies.
•    Lange termijn relatie met hulpverlener vergroot kans op duurzame verandering.

Wat werkt bij schuldpreventie?

•    Hulp (tijdelijk) bij ordenen administratie door vrijwilliger/buddy.
•    Activeren van steun door vrienden en familie, maar ook door organisaties en schuldeisers.
•    Het niet nakomen van een (betalings)regeling direct aanpakken.
•    Handelingen eenvoudig maken: rekeningen met een directe hyperlink of optie ‘nu betalen’.
•    Adviesgesprek voor mensen met financiële vragen en eenvoudige problemen.
•    Budgetvaardigheden vergroten door een budgetcursus.

Problemen-oorzaak-gevolg-schulden

Het Wat Werkt dossier

Wat Werkt bij Schuldhulpverlening? gaat in op de verschillende aspecten die een rol spelen bij zowel materiële als immateriële schuldhulpverlening, schuldpreventie, vroeg signalering en schuldregeling. Wat zijn de oorzaken en de gevolgen voor het individu? Waar gaat het over in het maatschappelijk debat? De kennis in dit dossier is verzameld uit wetenschappelijk onderzoek en praktijkkennis, op basis van evaluatieonderzoeken, en de input van deskundigen. Het dossier is bestemd voor professionals en beleidsmakers in de sociale sector. De inhoud biedt hulp bij reflectie op bestaande aanpakken en de ontwikkeling van nieuwe werkwijzen. Ook geeft het een duidelijk overzicht van werkzame elementen bij hulpverlening en preventie.

Wat werkt bij...?
Dit dossier maakt deel uit van de reeks Wat Werkt bij…? van Movisie. De dossiers geven informatie over werkzame factoren bij de aanpak van sociale vraagstukken, gebaseerd op de laatste stand van zaken in de wetenschappelijke literatuur. Heeft u vragen? Neem dan contact op met: Hanneke Mateman, h.mateman@movisie.nl of Christine Kuiper, c.kuiper@movisie.nl.