Participatie en actief burgerschap

Iedereen doet mee in een open maatschappij

Met het programma Participatie en actief burgerschap willen we bereiken dat iedereen naar vermogen mee kan doen in de maatschappij. Én dat de maatschappij toegankelijk is voor iedereen, ongeacht sekse, leeftijd, religie, seksuele oriëntatie, etniciteit, handicap of sociaaleconomische status.

Mensen hebben zoveel mogelijk zelf de regie over hun leven, kennen hun eigen kracht en worden daar op aangesproken. Daar waar zij moeite hebben met participeren, krijgen ze meer kans zich te emanciperen, maar ook wezenlijke ondersteuning.

Participatie neemt toe

Sinds de komst van de Wmo in 2007 is de aandacht voor actieve deelname van alle burgers aan de samenleving sterk toegenomen. Het gaat om vele vormen van deelname. Van meedenken over beleid tot het doen van allerlei soorten vrijwilligerswerk, van het laten meedoen van kwetsbare groepen tot re-integratie in arbeid, van het vergroten van toegankelijkheid voor mensen met een beperking aan allerlei activiteiten tot leefbaarheidsprojecten. Vanuit dit programma wordt nauw samengewerkt met het programma Sociale zorg, waarbij onder andere vrijwilligers mensen met een zorgvraag helpen zelfredzaam te blijven. Want burgerparticipatie wordt steeds belangrijker om het zorgniveau op peil te houden.

Participatie mogelijk maken

We helpen organisaties en overheden hun participatieopdrachten zo goed mogelijk te vervullen. Daarbij richten we onze aandacht op maatschappelijke participatie (in de vorm van vrijwillige inzet en burgerinitiatieven), op arbeidsparticipatie (werken naar vermogen) en participatie voor en door kwetsbare groepen. In 2012 ligt onze hoogste prioriteit bij de decentralisatie van extramurale begeleiding (vanuit AWBZ naar de gemeente) en bij de uitvoering van de Wet werken naar vermogen. Samen met de landelijke en lokale bezuinigingen hebben deze ontwikkelingen directe gevolgen voor mensen die toch al in een kwetsbare situatie verkeren als gevolg van een beperking, arbeidsongeschiktheid of langdurige werkloosheid. Hun maatschappelijke participatie is in het geding. Organisaties en overheden spelen een rol in het beperken van deze gevolgen en het versterken van de zelfredzaamheid van deze mensen, zodat zij zoveel mogelijk op eigen kracht de gevolgen het hoofd kunnen bieden.

Lokaal centraal

We helpen uitvoeringsorganisaties en gemeenten om de overgang te maken van het ondersteunen naar het versterken van de eigen kracht van mensen. Deze empowerment vraagt om verandering op drie niveaus. Van de cliënt vraagt het om optimale benutting van zijn of haar eigen mogelijkheden. Van uitvoerende betaalde beroepskrachten vraagt het om de inzet van (effectieve) methoden gericht op de versterking van eigen kracht en het mogelijk maken van zelfregie. Van beleidsmakers vraagt het om het mogelijk maken van een krachtgerichte manier van werken. Maatschappelijke organisaties en gemeenten helpen we bij het maken van de noodzakelijke keuzen: op wie richten we ons, en op wie niet? Wat doen we en wat niet? Op welk moment moeten we iets doen, en wanneer vooral ook niet? En is hulp en ondersteuning tijdelijk nodig of blijvend?

Voorbeeldprojecten

  • Effectieve participatie-interventies
    Inventariseren effectieve interventies en verspreiden gevonden interventies, onder andere via de databank Effectieve sociale interventies.
  • Cliëntparticipatie
    Kwaliteit van cliëntparticipatie vergroten, innovatie door cocreatie, in beeld brengen van veranderingen als gevolg van de decentralisatie AWBZ, Jeugdzorg en de Wet werken naar vermogen.
  • Decentralisatie AWBZ
    Ondersteunen van gemeenten, welzijnsinstellingen en organisaties op het terrein van wonen, arbeid en zorg.
  • Kwetsbare burgers toeleiden naar arbeid
    Bevorderen van de maatschappelijke en arbeidsmarktparticipatie van kwetsbare burgers.

De prioriteit van Marjet van Houten, senior adviseur Participatie en actief burgerschap: zelf de regie over je leven voeren
‘De synergie die we in dit programma creëren tussen de verschillende kanten van participatie is essentieel. De ondersteuning aan kwetsbare mensen is vaak opgedeeld, maar in het leven van mensen gaat het regelmatig over kanten van dezelfde medaille. Het is belangrijk dat mensen zelf de regie over hun eigen leven kunnen blijven voeren. Focussen op participatie breed, vanuit de gedachte van zelfregie, is echt noodzakelijk.’

Met wie doen we dat?
‘Met cliënten en hun organisaties; Wmo-raden, belangengroepen, actiecomités en ook gewoon ongeorganiseerde burgers. Afstemming en samenwerking tussen de wereld van sociale zekerheid  - ik noem hier Divosa  - en zorg en welzijn is een absolute must. Beide sectoren hebben veelal te maken met dezelfde mensen.’

Het gewenste resultaat?
‘Maatschappelijke steun die zo toegankelijk is dat mensen zich op hun plek voelen in onze samenleving. Steun die uitgaat van wat mensen zelf willen en kunnen, met een optimale mix van eigen inbreng en externe steun.’