CoachActief

praktijkvoorbeeld - 1 mei 2011

CoachActief is het tegen relatief lage kosten organiseren van sport- en beweegaanbod voor jeugd door begeleide inzet van jonge vrijwilligers (16-21 jaar) in de buurt. Zij worden opgeleid tot ‘coach’, ontwikkelen daarmee hun competenties en verstevigen hun positie op de arbeidsmarkt.

Wat is CoachActief
CoachActief is het organiseren van laagdrempelig sport- en beweegaanbod voor jeugd door begeleide inzet van kansarm geachte jonge vrijwilligers (16-21 jaar) in de buurt, tegen relatief lage kosten.

Wat levert CoachActief op
- Jongeren worden met CoachActief opgeleid tot ‘coach’ d.m.v. een een cursus Leider Sportieve Recreatie op niveau II (LSR-II) en op maat begeleiding. Hierdoor en door het uitgevoerde vrijwilligerswerk ontwikkelen zij hun competenties en krijgen deelnemers een verbeterde positie op de arbeidsmarkt. Soms vinden zij meteen een baan, soms stromen zij in bij een vervolgopleiding;
- CoachActief is een goede manier om tegen beperkte kosten sport en spel in de buurt aan te bieden, ook aan allochtone jeugd (m.n. jongens);
- De voorbeeldfunctie van de deelnemende coaches zorgt voor gemakkelijkere werving van nieuwe coaches, meer sociale correctie in de wijk en daarmee vergrote veiligheid en leefbaarheid in die wijk. Dit draagt bij aan een positiever imago van de jongeren.

Hoe werkt CoachActief
werving en intake coaches
Eerste stap in de uitvoering van het project is het werven van jongeren. Deze werving zal plaatsvinden door jongeren te benaderen op straat en door het raadplegen van het bestaande netwerk van de jongerenbegeleider. CoachActief adviseert per (jongeren)begeleider maximaal 12 coaches te werven voor het traject. Dit advies komt voort uit ervaringen uit de pilotfase en houdt rekening met het begrote aantal begeleidingsuren.

Jongeren in deze leeftijd zijn echter moeilijk te benaderen voor vrijwillige inzet in de wijk, tenzij het hen een tastbare beloning oplevert. Op basis van afgenomen diepte-interviews en een expertmeeting adviseert CoachActief een vrijwilligersvergoeding van een klein bedrag (bijvoorbeeld €5,-) per activiteit, een trainingspak en/of materieel.

De geworven jongeren voeren een kennismakings-/sollicitatiegesprek met de jongerenbegeleider, waarna besloten wordt of  een jongere geschikt is voor het project . Iedere jongere loopt eerst een periode op proef.

0-meting competenties
Het meten van competenties is een subjectieve aangelegenheid. Competenties kunnen blijken uit het behalen van een diploma, maar kunnen ook in de praktijk opgedaan worden. In CoachActief is ook aandacht voor ‘non-formal learning’. Het gaat hierbij om competenties die niet zo zeer zijn verworven door scholing, maar opgedaan in de praktijk, bijvoorbeeld in een vrijwilligersfunctie. Dit principe is ook wel bekend als ‘Erkenning Verworven Competenties’, of EVC.

Om de (groei in) competenties van de coaches zichtbaar te maken is een Excel-format beschikbaar gesteld. Hierin zit een vragenlijst, gebaseerd op een combinatie van (1) een beoordelingsformulier Beroepspraktijkvorming (BPV) van een Regionaal OpleidingsCentrum (ROC A12) en (2) een competentie beoordelingslijst van de afdeling P&O van NISB. Dit formulier zal zowel voor- als achteraf worden ingevuld, door zowel de coach als zijn begeleider. Hiermee is het achteraf mogelijk de verschillen te constateren.

Bij de coaches, die waarschijnlijk minder inzicht hebben in de mogelijke gradaties van hun eigen competenties, is er een zeker risico op vertekening van de resultaten. Om dit risico zoveel mogelijk te beperken, is per competentie een aantal kenmerken of gedragsindicatoren gegeven (die los gescoord worden). De totaalscores per competentie worden door de begeleider in het daarvoor bestemde registratiebestand ingevuld, dat vervolgens visueel de eventuele vooruitgang per coach (en per locatie) weergeeft.

Training van de coaches
Alle coaches in het programma volgen een opleiding Leider Sportieve Recreatie (LSR)-II. Het niveau van deze opleiding staat gelijk aan MBO II niveau. Deze opleiding is bedoeld voor iedereen van 17 jaar en ouder en er is geen specifieke vooropleiding vereist. Het doel van LSR-II is het aanreiken van kennis en vaardigheden waardoor de jongeren op een verantwoorde, eigentijdse en stimulerende wijze leiding kunnen gaan geven aan de jongere jeugd in de wijk.

Tijdens de opleiding wordt met behulp van diverse werkvormen ingegaan op de volgende onderwerpen:
- Methodiek en didactiek van de Sportieve Recreatie;
- Verantwoord (bege)leiding geven (technisch en pedagogisch);
- Sport- en spelrepertoire;
- Materialenkennis;
- Organisatie van kleine en grotere (recreatieve)activiteiten en evenementen;
- Voorkomen van blessures en ongevallen (EHBSO).

De cursus bestaat uit een introductie waar in 2,5 uur aandacht wordt besteed aan de opleiding, voorbereiding op de beroepspraktijkuitvoering (BPV) en een kennismakingsactiviteit. Er zijn 25 contacturen waaronder 2,5 uur leren reflecteren en 15 uur praktijkuitvoering. Hieronder valt het oefenen van speluitleg, plaats van de jongere bij de uitleg, groepen maken, aanwijzingen geven bij verschillende spelvormen, het maken van een (spel)voorbereiding en onderlinge instructie. Vijf van deze vijfentwintig uur bestaan uit het vaststellen van de beginsituatie, de doelgroep en randvoorwaarden kunnen beschrijven en kunnen improviseren als de beginsituatie is veranderd (materiaal ontbreekt, aantal deelnemers klopt niet, ruimte is kleiner dan gedacht, etc.). De laatste 2,5 uur van deze contacturen worden besteed aan EHBSO en het voorkomen van ongewenst en seksueel overschrijdend gedrag. De opleiding wordt afgerond met een praktijkexamen.

De cursus wordt uitgevoerd op een locatie die van tevoren in overleg met het bestaande netwerk is gekozen. Het resultaat van de cursus is dat de jongeren onder begeleiding van de jongerenbegeleider zich bewust zijn van de betekenis van sportieve recreatie en dat ze hebben kennisgemaakt met het organiseren en uitvoeren van sport- en beweegactiviteiten.

Organiseren van activiteiten
De opgedane kennis wordt nu vertaald naar de praktijk waarin de jongeren in hun buurt, onder begeleiding van de jongerenbegeleider, vrijwillig activiteiten gaan organiseren en uitvoeren. Per week organiseren de jongeren gezamenlijk 8 activiteiten, meestal in tweetallen. Dit aantal geeft de jongeren veel de gelegenheid hun LSR-II in de praktijk te brengen en te leren en zorgt tegelijk voor een ruim aanbod voor de einddoelgroep.

De activiteiten worden uitgevoerd op locaties binnen de wijk waar de jeugd zich vaak verzamelt, zoals buurthuizen, speelpleinen en sportveldjes, als ook bij in de wijk gelegen sportverenigingen. In overleg met het bestaande netwerk zal gezocht moeten worden naar geschikte locaties en worden door dat netwerk materialen beschikbaar gesteld. De coördinatie hiervan ligt bij de jongerenbegeleider. De jeugd wordt door pamfletten, mondelinge communicatie, hyves, facebook, msn, andere sociale media en diverse websites op basisscholen  uitgenodigd om deel te nemen aan de activiteiten.

CoachActief adviseert een aantal van 30 kinderen per activiteit. De activiteiten variëren van laagdrempelige spelen tot verschillende sport- en beweegactiviteiten. Denk bijvoorbeeld aan een voetbaltoernooi, tennisclinic, zeskamp, zelfverdediging en streetdance.

Herkenbaarheid in de wijk is belangrijk voor de gewenste positieve werking op de leefbaarheid in de wijk. Dit kan o.a. worden bewerkstelligd door het dragen van een trainingspak met logo. Tevens kan hierop een uiting van de sponsor/financier worden afgebeeld. De kleding is begroot in de uitvoeringskosten van CoachActief (zie bovenaan ‘plan van aanpak’).

De fasen in de werkwijze zijn niet per definitie opvolgend. Deze fase van organiseren van aanbod kan ook parallel lopen met het volgen van de LSR-cursus. Mocht een project meerdere keren na elkaar worden uitgevoerd, dan kan het traject ook deels overlappen, zodat er een constant aanbod van sportaanbod kan worden verzorgd.

Wat zijn de succesfactoren
CoachActief is een doordachte en getoetste samenvoeging van verschillende effectief gebleken projecten die werken met jeugdcoaches.. Belangrijke succesfactoren:
• Enthousiaste, persoonlijke on-the-job begeleiding door een jongerenbegeleider (profielschets weergegeven in de handreiking).
• Het aanhaken bij bestaande structuren. Coaches zijn o.a. ingezet bij bestaande evenementen, waardoor met nog minder moeite het lokale beweegaanbod is uitgebreid.
• Sport als middel voor het verbeteren van competenties bij jongeren: jongeren die meermaals van school zijn gestuurd vonden in CoachActief een voor hen geschikte manier van leren.
• Zichtbaarheid in de wijk (van coaches en activiteiten bij ‘kandidaat coaches’, buurtbewoners, kinderen en beleidsmakers).

Met wie wordt samengewerkt
Vaak zijn de benodigde verbindingen in de wijk al gemaakt. Samenwerking in uitvoeringen van CoachActief zijn vaak tussen welzijns- of jongerenorganisatie en gemeente. De inzet van coaches bij sportverenigingen en scholen kan bijdragen aan de contacten tussen deze partijen.

Een tweede veelvoorkomende groep samenwerkingspartners zijn partijen waar coaches aan het eind van het traject terecht kunnen. Dit kunnen bijvoorbeeld uitzendbureaus zijn of sport- en evenementenbedrijven.

Tot slot wordt binnen CoachActief samengewerkt met de uitvoerder van de LSR-cursus. In dit proces is een belangrijke rol weggelegd voor de jongerenbegeleider.

CoachActief iets voor U?
Jongeren kansen op een betere toekomst bieden en in beweging krijgen. Dat is CoachActief, gebaseerd op ervaringen van projecten die werken met jongeren als coach in de buurt. Herkent u de jeugdproblematiek in uw gemeente of wijk? CoachActief biedt u een heldere blauwdruk: een leerdocument aan de hand waarvan het voor iedere wijk of gemeente mogelijk is om zelf lokaal een dergelijk project te starten en financieren. Met dit project biedt u vaak kansarm genoemde jongeren een kans op een betere toekomst. Tegelijk krijgt u door hun vrijwillige inzet kinderen in de buurt in beweging (zie ook blokje evaluatie).

Een citaat van één van de coaches:
Dit project is voor mij een nuttige tijdsbesteding en ook een leuk bijbaantje. Dankzij dit project kom ik van de bank af en leer ik veel over veiligheid en diverse sportvormen. Twee keer per week ben ik actief met jongeren in mijn wijk.”

Website

Evaluatie

Op basis van de pilotfase van CoachActief:
- Van de deelnemende coaches behaalt ruim 95% het diploma LSR-II. In gemiddeld vijf maanden stijgen hun competenties met gemiddeld 17,7%. De jongeren ontwikkelen zich dusdanig dat veel van hen een vervolg kunnen geven aan hun deelname aan CoachActief: coaches zijn aangemeld bij een uitzendbureau, aangenomen bij de uitvoerende organisatie van de pilot en/of ingestroomd bij een sport opleiding of vervolgcursus.
- Met de 63 coaches (inclusief 10% uitval) die het volledige project hebben meegedraaid zijn 2248 activiteiten georganiseerd voor in totaal 65.188 (niet-unieke) deelnemers.
- Jongeren staan positiever tegenover vrijwilligerswerk: zichtbaarheid van coaches zorgt vaak voor spontane nieuwe aanmeldingen. Jongeren waarderen de voorbeeldfunctie die zij hebben en acteren daarna. Bewoners hebben een positiever beeld van jongeren en de leefbaarheid in de wijk neemt toe (minder overlast, afval, etc.)

Looptijd

Pilotfase mei 2011 - mei 2012

Uitvoerende organisaties

Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen (NISB)
Horapark 4
6717 LZ Ede
T  0318-490900
info@nisb.nl
www.nisb.nl

Plaats

Amsterdam, Groningen, Maastricht, Wageningen, Westervoort

Bereik

Landelijk

Contact

Maarten Wesselman
Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen
T  0318-490900
M  06-21649562
maarten.wesselman@nisb.nl