Dorpsonderzoeken Hanzehogeschool

praktijkvoorbeeld - 28 april 2015
 

Doel
Het dorpsonderzoek moet een doorkijkjegeven naar hoe het dorp er qua wonen, voorzieningen, sociaal klimaat en organiserend vermogen uitziet. Op basis van het onderzoek kunnen bewoners acties ondernemen. Als het wonen het belangrijkste wordt gevonden (rust en ruimte), dan zullen inwoners zich (individueel) inspannen om dat goed te houden. Als voorzieningen belangrijk worden gevonden (elkaar ontmoeten en ouderen faciliteren om in het dorp te blijven wonen), dan volgt misschien een collectieve inspanning of is er een ondernemer die hiermee aan de slag gaat.

Aanleiding
De aanleiding voor het dorpsonderzoek is vaak de wens om een dorpsvisie op te stellen of te actualiseren. In het oriënterende gesprek over het dorpsonderzoek wordt vaak genoemd dat de betrokkenheid van inwoners bij dorpse zaken afneemt en dat het ‘dorpskader’ steeds kleiner wordt. De dorpsonderzoeken kunnen beschouwd worden als een steun in de rug voor het bestuur van de dorpsvereniging. Kinderen uit het dorp worden in de dorpsonderzoeken ook bevraagd, op een bij hen passende wijze door middel van een kindervragenlijst.

Aanpak
Als het dorpsonderzoek van start gaat, wordt een interactieve presentatie voor de dorpsinwoners gegeven waarop zij kunnen aangeven wat belangrijke aspecten zijn die onderzocht moeten worden. De onderzoeksmethoden zijn:
- vragenlijst voor inwoners van 13 jaar en ouder en een kindervragenlijst
- panelgesprekken of focusgesprekken over thema’s
- individuele interviews met ‘dorp-VIP’s’ en mensen die graag geïnterviewd willen worden.
Hiermee worden alle bewoners bereikt, inclusief jeugd.

Werken met tussentijdse resultaten
Tussentijds presenteren (mondeling en schriftelijk) de (student-)onderzoekers de uitkomsten van het vragenlijstonderzoek en vragen zij de inwoners om reacties en aanvullingen. Aan het eind worden adviezen geformuleerd en gepresenteerd aan de dorpsvereniging(en).

Slow research 
Het onderzoek wordt gedaan in een periode van vier en een halve maand waarin de docentonderzoeker en de studenten veel in het dorp zijn. Het principe is ‘slow research’ te doen, waarin alles wat zich in die periode voordoet, beschouwd wordt als onderzoeksdata. Hiermee wordt geprobeerd de betekenis van het dorp voor de inwoners te begrijpen.

Onderzoek leidt tot adviezen
De adviezen die voortvloeien uit het dorpsonderzoek zijn een weergave van:
- oude en nieuwe ideeën;
- mogelijkheden om zaken individueel en collectief te kunnen oppakken.
De adviezen maken bewoners zodoende bewust van (on)mogelijkheden en kansen.

Regie
De opdrachtverstrekking voor een dorpsonderzoek komt meestal van de dorpsvereniging die de dorpsbelangen behartigt. Een woningcorporatie doet soms mee, omdat zij de tevredenheid van de huurders en de meningen over de (aanwezige) voorzieningen onderzocht wil zien. De gemeente (via een dorpencoördinator, een contactambtenaar) doet mee vanuit het perspectief van actieve burgers.
De uiteindelijke coördinatie van het onderzoek ligt bij het Kenniscentrum NoorderRuimte.

Ontwikkelaar
Kenniscentrum NoorderRuimte, Hanzehogeschool.

Materiaal
Webpagina’s van het Kenniscentrum Noorderruimte over de Dorpsonderzoeken

Onderzoek
De aanpak Dorpsonderzoeken is niet onderzocht of geëvalueerd.